Czy regularne granie na gitarze, taniec towarzyski albo malowanie mogą odmłodzić nasz mózg? Najnowsze badania opublikowane w „Nature Communications” pokazują, że jak najbardziej. Zespół naukowców pod kierownictwem Agustína Ibáñeza z Latin American Brain Health Institute dowiódł, że kreatywne hobby może realnie spowalniać biologiczne starzenie się mózgu – niezależnie od wieku czy poziomu zaawansowania.
W badaniu analizowano obrazowanie mózgu 1467 zdrowych uczestników z całego świata: tancerzy tanga, muzyków, artystów wizualnych i graczy strategicznych. Wykorzystano tzw. „zegary mózgowe”: algorytmy szacujące różnicę między wiekiem metrykalnym a biologicznym wiekiem mózgu. Im bardziej mózg odbiegał „w dół” od wieku rzeczywistego, tym lepiej.
Wyniki były zaskakujące: wszystkie cztery aktywności – taniec, muzyka, sztuki wizualne i gry strategiczne – wiązały się z wolniejszym starzeniem się mózgu. Największy efekt zaobserwowano u doświadczonych tancerzy tanga – ich mózgi były średnio o siedem lat młodsze od metryki.
Ale to nie wszystko. Nawet osoby, które dopiero uczyły się nowych umiejętności, mogły liczyć na pozytywne zmiany. Grupa badanych, która przez 30 godzin trenowała grę „StarCraft II”, miała lepsze wyniki niż uczestnicy grający w mniej wymagającą kreatywnie grę „Hearthstone”.
Kreatywne zajęcia nie tylko dla artystów
– To nie jest coś zarezerwowanego dla da Vincich tego świata. Każdy może czerpać korzyści z kreatywności – podkreśla Ibáñez. Jego zdaniem największą siłą takich aktywności jest wejście w stan „flow” – głębokiego skupienia i zaangażowania, które pozwala na chwilę oderwać się od stresu i chaosu codzienności.
Potwierdza to także prof. Daisy Fancourt z University College London, która od lat bada związek między sztuką a zdrowiem psychicznym. Według niej udział w sztuce – zarówno aktywny, jak i pasywny – jest powiązany z opóźnieniem występowania demencji i lepszymi wynikami poznawczymi w starszym wieku.
Koncert zamiast suplementów?
Co ciekawe, korzyści przynosi nie tylko tworzenie, ale też obcowanie ze sztuką. Inne badanie, przeprowadzone w 2022 roku przez Jill Sonke z University of Florida, wykazało, że starsze osoby, które regularnie chodziły do teatru, muzeum czy na koncerty, miały lepszą pamięć i wolniejsze tempo pogarszania się funkcji poznawczych.
A jeszcze nowsze badania z 2025 roku (Long Life Family Study) pokazują, że osoby niemające genetycznych predyspozycji do długowieczności, ale regularnie angażujące się w stymulujące hobby, osiągały podobny poziom sprawności poznawczej jak ci, którzy mieli „dobre geny”.
Jak zacząć? Eksperci podpowiadają
Nie musisz od razu zostawać wirtuozką skrzypiec. Wystarczy regularność i otwartość na nowe doświadczenia. Kluczowe, zdaniem badaczy, jest wejście w stan „flow” – pełnego zaangażowania i skupienia, w którym znikają stres i upływ czasu. Dobrym pomysłem może być zapisanie się na zajęcia grupowe – łączą korzyści płynące z twórczości z pozytywnym wpływem relacji społecznych. Jeszcze lepiej, jeśli twoje hobby łączy ruch z kreatywnością, jak taniec czy teatr.
I co najważniejsze: nigdy nie jest za późno, żeby zacząć.
Źródło: Nature Communications, październik 2025; opracowanie na podstawie artykułu „Want to slow down brain aging? These activities might help”, The Washington Post, 27 listopada 2025.