Pozornie idealne małżeństwo, jedno nieoczekiwane wyznanie i noc, podczas której coraz trudniej odróżnić rzeczywistość od fantazji. W „Oczach szeroko zamkniętych” Stanley Kubrick wystawia na próbę bohaterów i widzów. Tom Cruise i Nicole Kidman prowadzą nas przez historię, która nawet przy drugim seansie potrafi wytrącić z równowagi.
(Fot. materiały prasowe)
William Harford (Tom Cruise) ma powody, żeby dobrze o sobie myśleć. Jest lekarzem, mieszka z piękną żoną Alice (Nicole Kidman) i córką w przestronnym nowojorskim apartamencie, bywa na przyjęciach zamożnych ludzi. Tom Cruise gra mężczyznę, który przywykł do uprzejmości, zainteresowania i otwierających się przed nim drzwi. Małżeństwo również traktuje jak coś pewnego.
Podczas świątecznego przyjęcia u Victora Zieglera oboje małżonkowie wdają się we flirty. Prawdziwy wstrząs przychodzi jednak później, w domu. Alice zdobywa się na wyznanie, które burzy spokój męża. Odsłania przed Williamem fragment swojego wewnętrznego świata, którego istnienia wcześniej nie brał pod uwagę.
To wyznanie uruchamia jego nocną wędrówkę po mieście. Kolejne spotkania prowadzą go coraz dalej od znajomego porządku, aż do tajemniczej posiadłości, w której zamaskowani goście uczestniczą w erotycznym rytuale.
(Fot. materiały prasowe)
Kubrick daje widzowi sceny erotyczne, luksusowe wnętrza i obietnicę odkrycia niebezpiecznej tajemnicy. Jednocześnie każe przyglądać się mężczyźnie, który nie potrafi poradzić sobie z bardzo osobistym upokorzeniem.
Zazdrość Williama dotyczy zachwiania utraty pewności siebie. Dotąd wierzył, że zna Alice i rozumie zasady ich wspólnego życia.
Teraz próbuje odzyskać równowagę, sprawdzić własną atrakcyjność, znaleźć odpowiedź na obrazy, które podsuwa mu wyobraźnia. Im dalej jednak idzie, tym mniej rozumie.
„Oczy szeroko zamknięte” można więc oglądać jako opowieść o granicach bliskości. Możemy dzielić z kimś dom, wychowywać dziecko i znać jego codzienne przyzwyczajenia, a mimo to nie mieć dostępu do wszystkich jego fantazji. Czy potrafimy zaakceptować tę niewiedzę? I czy rzeczywiście chcemy usłyszeć wszystko?
(Fot. materiały prasowe)
Scenariusz powstał na podstawie wydanej w 1926 roku „Traumnovelle” Arthura Schnitzlera. Kubrick przeniósł opowieść z Wiednia do współczesnego Nowego Jorku, choć film realizowano w Anglii, gdzie odtworzono nowojorskie ulice. Wykorzystano też ujęcia z prawdziwego Nowego Jorku.
Świąteczne lampki rozświetlają wnętrza, ale trudno poczuć w nich ciepło i bezpieczeństwo. Ulice, pokoje i twarze mają w sobie coś znajomego, a zarazem obcego. Rozmowy bywają dziwnie powolne, spotkania układają się w ciąg pokus i ostrzeżeń. Można odnieść wrażenie, że William porusza się po mieście podporządkowanym logice jego lęku.
To jeden z powodów, dla których warto po latach wrócić do tego filmu. Kiedy znamy już przebieg wydarzeń, łatwiej przyjrzeć się gestom, spojrzeniom i temu, jak bohater próbuje zachować pozory opanowania. Tajemnica posiadłości nadal przyciąga uwagę, lecz coraz więcej dzieje się także w zwykłych rozmowach małżonków.
(Fot. materiały prasowe)
Ostatni film Kubricka potwierdził jego reputację perfekcjonisty. W Księdze Guinnessa odnotowano ponad 15 miesięcy produkcji, obejmujących nieprzerwany okres zdjęć trwający 46 tygodni.
Cruise musiał aż 95 razy powtórzyć przejście przez drzwi. Nawet prosta czynność mogła więc wymagać od aktora cierpliwości, której zwykle oczekuje się przy najbardziej skomplikowanych scenach.
Kubrick zmarł w marcu 1999 roku, przed premierą. Nie doczekał reakcji publiczności na swoje ostatnie dzieło.
(Fot. materiały prasowe)
Obsadzenie prawdziwego małżeństwa w rolach Williama i Alice nadało historii dodatkowe napięcie. Późniejsze rozstanie aktorów sprawiło, że zaczęto doszukiwać się w filmie zapowiedzi ich prywatnego kryzysu.
Kidman podważała jednak tę interpretację. W 2012 roku pisała, że nie uważa pracy nad „Oczami szeroko zamkniętymi” za początek końca związku, a podczas zdjęć byli z Cruise’em blisko.
W rozmowie z 2020 roku ponownie wspominała ten okres jako czas szczęśliwego małżeństwa. Opowiadała nawet o wspólnych wypadach na gokarty po realizacji trudnych scen.
Film obejrzysz na: HBO Max, Prime Video.
Artykuł napisany z wykorzystaniem: Paul O’Callaghan, „Eyes Wide Shut, 20 years on: how does Stanley Kubrick’s last testament stand up?”, bfi.org.uk; Amy Nicholson, „Eyes Wide Shut at 15: Inside the Epic, Secretive Film Shoot that Pushed Tom Cruise and Nicole Kidman to Their Limits”, vanityfair.com; Luchina Fisher, „Nicole Kidman: ‘Eyes Wide Shut’ Didn’t End Marriage to Tom Cruise”, abcnews.com; „Longest constant film shoot”, guinnessworldrecords.com [dostęp 13.10.2026].