Historia Agnieszki Kotlarskiej. O dokumencie „Zabić miss” HBO

Produkcje HBO wnikliwie przyglądają się naszej przeszłości. Każdy z trzech wspomnianych seriali skupia się na wydarzeniu, wokół którego narosło wiele mitów, mnożą się spekulacje i pogłoski. Historie te budują obraz przełomu XX i XXI wieku pokazując, jak wówczas wyglądało życie społeczne. Czym się zajmowaliśmy, co lubiliśmy, jakie mieliśmy poglądy.

O czym opowiada serial „Zabić miss”?

Agnieszka Kotlarska urodziła się w 1972 roku, a na początku lat 90. rozpoczęła karierę modelki. Przepustką do niej okazał się tytuł Miss Polski 1991 oraz Miss International. Dzięki sylwetce oraz wizerunkowi modelki high fashion szybko rozpoczęła współpracę z największymi domami mody na świecie. Pracowała m.in. dla Ralpha Laurena, Calvina Kleina, Versace, Giorgio Armaniego, Donny Karen i innych.

Wyszła za mąż za Jarosława Świątka, organizatora konkursów piękności. Doczekali się córki, a przez pewien czas dzielili życie między Stany Zjednoczone, gdzie Kotlarska pracowała, a Polskę. Modelka została zamordowana przez stalkera przed swoim domem we Wrocławiu. Mąż został zraniony raz, a trzy ciosy nożem wymierzone w kobietę, okazały się śmiertelne.

Serial w reżyserii Macieja Bielińskiego skupia się zarówno na wywiadzie z najbliższą rodziną Kotlarskiej, jak i wypowiedziach ekspertów, oglądamy również materiały archiwalne. Twórca wraz z dziennikarką Ewą Wilczyńską opowiada o problemie stalkingu. Widzimy, że w latach 90. nie istniały żadne narzędzia do obrony prawnej przed prześladowcą. Kotlarska, a także wiele innych kobiet w tamtym czasie niewiele mogły zrobić, nawet jeśli zwróciły się po pomoc policji. Ustawa o stalkingu weszła w życie dopiero 25 lutego 2011 roku. W dniu 6 czerwca 2011 roku w polskim systemie prawnym pojawiło się nowe przestępstwo o nazwie stalking, czyli uporczywe nękanie.

Czytaj także: Agnieszka Osiecka. Ile prawdy jest w serialu TVP?

Stalking jako nowe przestępstwo

„Zabić miss” opowiada o tym, jak stalker Agnieszki Kotlarskiej, a później jej morderca – informatyk Jerzy Lisiewski zaczynał krok po kroku osaczać swoją ofiarę, tworzyć wyobrażenie na temat wspólnego życia, mimo że bohaterka dokumentu w ogóle nie znała tego mężczyzny. Był po prostu wielbicielem jej urody, śledził kolejne projekty medialne Kotlarskiej i odwiedzał miejsca, w których bywała. Wówczas nikt jeszcze nie zdawał sobie sprawy, że uporczywe nękanie jest skrajnie niebezpieczne i może prowadzić do tragedii. Obecnie jesteśmy zdecydowanie bardziej wyczuleni na tego rodzaju sytuacje.

W serialu poznajemy kulisy konkursów piękności, oglądamy archiwa z polskimi wydarzeniami dla miss, a także słyszymy komentarze Ewy Wachowicz, czyli Miss Polonia 1992, obecnie producentki i dziennikarki telewizyjnej specjalizującej się w kulinariach.

Czytaj także: Za co kochamy seriale z lat 90.? Jowita Budnik była gwiazdą „W labiryncie” i „Fitness Club”

Brak krytyki konkursów piękności

Jedyne czego, w mojej opinii zabrakło w dokumencie, to krytyka konkursów miss. W latach 90. i obecnie kandydatki tłoczone są na scenie niczym eksponaty muzealne, muszą wykonywać określone zadania, dowodzić swojej urody, eksponować ciało, a przede wszystkim zgadzać się, aby to ono definiowało wartość uczestniczki. Dokument pokazuje, jak komentowane były kandydatki na miss w latach 90., jak dalece sprowadzano ich wartość do wyglądu zewnętrznego. Ze współczesnej perspektywy widzimy, że scenariusze tego rodzaju konkursów często uwłaczały godności uczestniczek. Traktowano je jak towar i mebel, który można przestawiać z kąta w kąt.

Obecnie, w czasach gdy patriarchalne zasady powoli odchodzą do lamusa, tradycyjne konkursy piękności jawią się jako relikt przeszłości. Zwłaszcza, że dla wielu organizatorów konkursów był to sposób poszukiwania kandydatki na żonę.

Dokument był dobrą okazją, z której twórcy nie skorzystali, aby opowiedzieć, jak często rodzice, zwłaszcza matki zachęcały dziewczęta do udziału w konkursach nie mając świadomości, że to nie tylko spacer po wybiegu. Mroczna strona konkursów to temat tak samo ważny, jak stalking, w końcu to naczynia połączone.

Dramat bliskich Agnieszki Kotlarskiej

Szczere wyznania rodziny Kotlarskiej pokazują, że tragedia nie zakończyła się w sierpniu 1996 roku, gdy modelka została zamordowana. Strach męża bohaterki, Jarosława Świątka, i trauma po zbrodni przeniosła się na córkę. Tak bardzo obawiał się, żeby nie spotkało jej nic złego, że mocno ograniczał córce swobodę wychodzenia z domu, spotkań z przyjaciółmi i beztroskiego życia. Dwie straumatyzowane osoby żyją ze świadomością, że człowiek który zamordował żonę i matkę od dawna jest na wolności.

Ewa Wilczyńska, współautorka scenariusza, napisała książkę na temat życia i śmierci Agnieszki Kotlarskiej, pod tytułem „Miss. Zabójstwo Agnieszki Kotlarskiej”.

Czytaj także: Oblicza współczesnej męskości. Najciekawsze role w polskich serialach

Serial „Zabić miss” dostępny jest w ofercie HBO.