fbpx

Ogród sensoryczny – obudź uśpione zmysły!

Ogród sensoryczny - obudź uśpione zmysły!
Bliski kontakt z roślinami wycisza depresje, leczy stresy, daje wytchnienie, pozwala się cieszyć światem. (Fot. Wikimedia Commons)

Zamknij oczy, stąpaj boso po trawie, dotknij kory, muśnij liście, wsłuchaj się w odgłosy owadów… Wyostrz zmysły. Niech ogród będzie twoją terapią.

Żyjąc w zgiełku miasta cierpimy na nadmiar bodźcow. Hałas, smog, ekran komputera i agresywne billboardy wystawiają nasze zmysły na ciężką próbę. Aby przetrwać w miejskiej dżungli, trzeba od czasu do czasu znaleźć oazę spokoju. Najlepiej wśród zieleni.

Terapia zielenią

Pierwsze ogrody sensoryczne powstawały w XIX w. w USA, a potem w Europie zachodniej, gdzie zieloną terapię zaczęto wykorzystywać w leczeniu ofiar wojen. Najsłynniejsze znajdują się w Bristolu (Westbury Park), w Rio de Janeiro (Jardim Botânico) i w Auckland (Park Auckland Domain). W Polsce zaczęły się pojawiać od kilku lat – nie tylko przy sanatoriach i ośrodkach rehabilitacji, ale też przy firmach, szkołach, przedszkolach, domach dziecka, a nawet… przy więzieniach. Największe znajdują się w: Muszynie, Wieńcu – Zdroju, Krakowie, Bolestraszycach, Bucharzewie, Chorzowie i we Wrocławiu.
Ogród sensoryczny to miejsce zaprojektowane tak, aby z jednej strony ukoić, a z drugiej pobudzić uśpione miejskim życiem zmysły. Aby móc poczuć zapomniany dotyk trawy, zapach ziemi po deszczu, posłuchać szumu wiatru w gałęziach drzew i upajać się kolorami kwiatów.

Ogród sensoryczny - obudź uśpione zmysły!
Ogród sensoryczny w Muszynie jest przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. (Fot. materiały prasowe)

Rewiry zmysłów

Przestrzeń ogrodu sensorycznego zwykle jest podzielona na strefy: koloru, zapachu, dotyku, smaku i słuchu, w każdej z nich dominują atrakcje pobudzające konkretne zmysły. Sadzi się tu dużo kwitnących roślin, komponuje kontrasty barw, światła i cienia, uprawia gatunki wabiące ptaki, motyle i owady. Zieloną przestrzeń urozmaicają strumyki wodne i różne rodzaje nawierzchni – stąpając po alejce wysypanej żwirem czuje się i słyszy chrzęst pod stopami.

Pachnący i kolorowy

Podczas spaceru alejkami ogrodu sensorycznego można wręcz zanurzyć się w chmurze olejków eterycznych. Słodkie zapachy jaśminowców, róż, lilii czy piwonii mieszają się z wytrawnymi aromatami ziół, aksamitek i iglaków. Celowo sadzi się tu również rośliny o zapachach, od których może zakręcić się w głowie (np. lilie, złotokap), a nawet takich, których woń bywa dla niektórych odstręczająca (np. bluszcz czy kokornak). Grządki i rabaty pokrywają kolorowe plamy tworzące bogatą paletę barw. Wszystko po to, aby umiejętnie oddziaływać na samopoczucie. Nie od dziś wiadomo, że kolory mają na nie duży wpływ: błękit uspokaja, żółć rozwesela, czerwień pobudza, a biel wprowadza wewnętrzny ład. Nadmiar mocnych barw bywa jednak męczący – w ogrodach sensorycznych przełamuje się je więc różem, szarością, zielenią. I rośliny dobiera tak, by ogród był kolorowy przez cały sezon. Wśród nich są bowiem kameleony, inne o każdej porze roku. Choćby krzew mahonii – wiosną się złoci kwiatami, latem lśni zielonymi liśćmi, jesienią i zimą niebieszczy (jagodami) i przebarwia na czerwono. Ognik zaś wiosną ma białe kwiaty, potem żółte, czerwone lub pomarańczowe owoce, a przez cały sezon zielone liście.

Ogród sensoryczny - obudź uśpione zmysły!
Ogród sensoryczny w Rio de Janeiro (fot. Wikimedia Commons)

Zielony alfabet

Poznawanie roślin dotykiem, słuchem i powonieniem dla wszystkich jest przyjemnością, ale dla niektórych może być też terapią. Chodzi o osoby mające problemy ze wzrokiem (w ogrodach sensorycznych wszelkie wskazówki i opisy roślin podawane są w języku Braille’a.) Istotną rolę odgrywają też rozmaite dźwięki i odgłosy. Relaks wśród kwiatów i zieleni umila nie tylko ptasie radio, ale również bzyczenie owadów, rechot żab, muzyka świerszczy i turkuci podjadków. Szumią trawy, szeleszczą liście, grzechocą makówki… Podobnie jak odgłosy ważne są również faktury. Szorstkie liście słonecznika i łopianu, drewno, mech czy kamienie to uczta dla zmysłu dotyku.

Własny ogród zmysłów

Mini ogród sensoryczny można stworzyć nawet na balkonie – wystarczy posadzić w donicach pachnące kwiaty jak róże czy maciejkę, zioła – na przykład geranium i macierzankę oraz trawy ozdobne, które będą kojąco szumieć na wietrze.

Rośliny pobudzające zmysły:

  • dotyku – starzec, szarotka, sasanka, trawy ozdobne, rosiczka, bergenia, czyściec wełnisty, miechunka, łopian, dynia, słonecznik, gatunki iglaste
  • wzroku – cynia, nagietek, kosmos, aster, tulipan, bratek, róża, floks, piwonia, niezapominajka, stokrotka, jeżówka, róża, orlik, łubin
  • węchu – heliotrop, tytoń ozdobny, wieczornik damski, oleander, rezeda, maciejka, groszek pachnący, lawenda, konwalia, lilak, jaśminowiec, zioła
  • słuchu – wysokie trawy ozdobne, miesięcznica, czarnuszka damasceńska, topola osika
  • smaku – warzywa, zioła, owoce, jadalne kwiaty – aksamitki, bratki, nasturcje, nagietki, słoneczniki, stokrotki, malwy, szczaw zwyczajny

Maja w ogrodzie. Wiosna/lato
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze