Manipulatorzy najskuteczniej zwodzą tych, którym emocje łatwo przysłaniają racjonalne myślenie. Strach, wstyd, gniew, poczucie winy – jeśli łatwo im ulegasz, to ulegniesz także osobie, która potrafi je wykorzystać na twoją niekorzyść. Możesz jednak ograniczyć rolę emocji w kontaktach z innymi i zmniejszyć swoją podatność na manipulację. Wystarczy, że na co dzień będziesz pamiętać o 6 regułach, którymi kierują się ludzie stabilni emocjonalnie i twardo stąpający po ziemi.
Te reguły postępowania są jak tarcza ochronna, od której „odbijają się” manipulatorzy. Jak tylko zaczniesz je stosować, pokrzyżujesz szyki każdemu, kto będzie próbował posłużyć się twoimi emocjami dla własnej korzyści. Bo do tego w istocie sprowadza się cała idea manipulacji: wykorzystać twoje emocje, odruchy i zachodzące w twoim umyśle automatyczne procesy, aby osiągnąć swój ukryty cel. Intrygantowi zależy na tym, abyś wyłączył swoje racjonalne myślenie i kierował się wyłącznie odruchami.
Poniższe zasady przed tym chronią, przypominając ci, że musisz myśleć przytomnie i racjonalnie. Pomagają zachować trzeźwość umysłu w sytuacji, gdy ktoś próbuje podstępem wpłynąć na twoje zachowanie. Stosując je, zadbasz o swoją autonomię, niezależność i nie staniesz się bezwolnym narzędziem w rękach manipulatora.
Ponaglanie kogoś, aby jak najszybciej podjął decyzję, to jedna z najskuteczniejszych taktyk manipulacyjnych. Dlaczego jest tak efektywna? Po pierwsze, nie daje czasu na racjonalny namysł, a po drugie uruchamia reakcję stresową („o rety, mam tak mało czasu”), co dodatkowo utrudnia spokojne przeanalizowanie sytuacji. Jeśli słyszysz od kogoś zdanie typu: „Muszę wiedzieć to teraz”, „Lepiej decyduj się od razu”, „To ostatnia szansa” – powinna ci się zapalić czerwona lampka. Prawdopodobnie ktoś chce cię nakłonić do niekorzystnej decyzji, wywierając na ciebie presję. W takiej sytuacji (zwłaszcza jeśli jest to naprawdę ważna kwestia) masz pełne prawo poprosić o czas do namysłu. Jeśli go nie dostaniesz, to najpewniej oznacza, że udało ci się uniknąć problemów.
Ulubioną metodą manipulatorów jest wzbudzanie poczucia winy, aby inni spełniali ich żądania. Osiągają swój cel mówiąc np. „Ty nigdy mnie nie wspierasz” albo „Tyle dla ciebie zrobiłem, a ty tak mi się odwdzięczasz?”. Wówczas automatycznie zaczynamy odczuwać wyrzuty sumienia. Ale zanim w pełni dojdą one do głosu, zadaj sobie pytanie: czy naprawdę nigdy okazałem/-am wsparcia? Czy naprawdę mam za co się odwdzięczać? Spróbuj przywołać w pamięci konkretne sytuacje – czy potwierdzają one zarzuty drugiej strony? Po takiej racjonalnej analizie zwykle okazuje się, że krzywdy i zasługi manipulatora były mocno wyolbrzymione i nikomu nic nie jesteśmy winni.
Słowami najłatwiej kogoś zaczarować. Manipulator dokładnie wie, co chcesz usłyszeć i będzie szeptał ci do uszu najpiękniejsze obietnice. „Będziemy tacy szczęśliwi”, „Zabiorę cię tam, zobaczysz”, „Obiecuję, że już nigdy tego nie zrobię” – oto typowe teksty z repertuaru intryganta. Cel? Wyłączyć twoją czujność. Wziąć cię na przeczekanie i dalej wykorzystywać, mamiąc w międzyczasie kolejnymi obietnicami. Osoba trudna do zmanipulowania nie daje się nabrać na takie zagrywki, bo nie traktuje czyichś deklaracji jako pewnika. Ma świadomość, że słowa dużo łatwiej sfałszować niż czyny. Dlatego ta rada jest wyjątkowo ważna: oceniaj ludzi przede wszystkim po tym, jak postępują, a nie po tym, jak o sobie mówią lub co obiecują.
Każda znajomość, która rozwija się zbyt szybko, powinna wzbudzić twoją czujność. Wielkie deklaracje, oszałamiające gesty, drogie prezenty, wizje wspólnej przyszłości po mniej niż trzech miesiącach relacji – to nie jest norma. To pachnie love bombingiem. Dlatego jeśli masz wrażenie, że twoja nowa znajomość rozwija się za szybko, świadomie zwolnij i powiedz wprost, że chcesz dać wam więcej czasu na poznanie się. To pozwoli ci zweryfikować swoje podejrzenia i zauważyć zachowania, których nie widać podczas początkowej fazy fascynacji. Osoba o szczerych intencjach nie będzie miała z tym problemu. Manipulator zaś będzie przeciwko temu oponować albo wpędzać cię w poczucie winy za stopowanie jego zapędów – i w ten sposób sam się ujawni.
Manipulatorzy często starają się zawęzić perspektywę ofiary, przekonując ją, że tylko oni znają prawdę albo że inni są niewiarygodni. Przyczynia się to do budowania zależności emocjonalnej od manipulatora. Jeśli ktoś mówi ci „zerwij z nim kontakt, on ma na ciebie zły wpływ”, „tylko ja cię rozumiem”, „ja wiem najlepiej, czego ci trzeba, inni chcą ci zaszkodzić” – miej się na baczności. Osoba myśląca racjonalnie nigdy nie pozwala na to, aby ktokolwiek mówił jej, kogo ma słuchać albo z kim się kontaktować. Wie dobrze, że konfrontowanie różnych opinii i szukanie niezależnych informacji pozwalają dostrzec rzeczy, które umknęły pod wpływem emocji. Dlatego, żeby nie dać się zmanipulować, zawsze słuchaj, co mają do powiedzenia różni ludzie wokół ciebie. Im szersza perspektywa, tym trudniej tobą sterować.
Manipulanci często posługują się obietnicą zbliżającej się wielkiej „zmiany na lepsze”. Tyle tylko, że ona nigdy nie nadchodzi. Po każdej takiej deklaracji proszą o kolejną szansę, a cykl rozczarowań powtarza się od nowa. Człowiek odporny na manipulacje wie, że zdrowa relacja opiera się na realnej zmianie zachowania, a nie na niekończących się obietnicy. Jeśli ktoś konsekwentnie przekracza twoje granice i nie wyciąga wniosków ze swoich działań, kolejne szanse zwykle służą przede wszystkim temu, by utrzymać nad tobą wpływ.