Nie zawsze brak miłości oznacza, że uczucie wygasło albo że coś jest z nami nie tak. Czasem to sygnał, że próbujemy ochronić się przed kolejnym zranieniem, czasem konsekwencja doświadczeń z dzieciństwa, a czasem po prostu znak, że obecna relacja nie odpowiada naszym potrzebom. Psychologowie przekonują, że zanim zaczniemy stawiać sobie bolesne diagnozy, warto zrozumieć, skąd bierze się to uczucie.
„Nie czuję miłości do nikogo”. Ta myśl potrafi wywołać ogromny niepokój. Niektórzy zaczynają zastanawiać się, czy coś jest z nimi nie tak, inni obawiają się, że już nigdy nie stworzą bliskiej relacji. Tymczasem psychologowie podkreślają, że trudność z odczuwaniem miłości rzadko ma jedną przyczynę. Czasem jest efektem bolesnych doświadczeń z przeszłości, czasem wynika ze stylu przywiązania, niskiego poczucia własnej wartości lub zwyczajnie z tego, że nie spotkaliśmy jeszcze osoby, z którą moglibyśmy zbudować autentyczną więź. Bywa też, że jest elementem naszej tożsamości.
Jak rozpoznać, co naprawdę kryje się za tym uczuciem?
Kiedy myślimy o miłości, najczęściej przychodzą nam do głowy silne emocje, takie jak ekscytacja, tęsknota czy motyle w brzuchu. Amerykański psycholog kliniczny Eric S. Jannazzo proponuje jednak spojrzeć na nią inaczej.
„Nie myślę o miłości jako o uczuciu. Myślę o niej raczej jako o sposobie odnoszenia się do drugiego człowieka – pełnym akceptacji i współodczuwania” – pisze.
To ważne rozróżnienie. Emocje zmieniają się z czasem, a zakochanie nie trwa wiecznie. Nie oznacza to jednak, że znika sama miłość. Co więcej, badania pokazują, że głębsze uczucie nie zawsze pojawia się od razu. U wielu osób potrzeba kilku miesięcy znajomości, zanim relacja przerodzi się w coś więcej.
Psychoterapeutka Melissa Guarnaccia podkreśla, że przyczyn może być wiele. Oto te, które pojawiają się najczęściej.
1. Bliskość od dawna kojarzy ci się z czymś niepewnym
To, jak wyglądały nasze pierwsze relacje z rodzicami lub opiekunami, często wpływa na to, jak budujemy związki w dorosłym życiu. Jeśli jako dziecko nie czuliśmy się bezpiecznie, nasze potrzeby były ignorowane albo trudno było przewidzieć reakcje dorosłych, możemy mieć dziś problem z otwieraniem się na innych. Osoby z unikającym stylem przywiązania często pragną bliskości, ale gdy relacja zaczyna robić się naprawdę bliska, odruchowo się wycofują. Nie dlatego, że nie potrafią kochać. Raczej dlatego, że nauczyły się, iż bliskość może boleć.
2. Wciąż nosisz w sobie ślad poprzednich relacji
Po zdradzie, toksycznym związku czy przemocy emocjonalnej trudno od razu zaufać kolejnej osobie. Niektórym wydaje się wtedy, że przestali kochać. W rzeczywistości często bardziej boją się ponownego zranienia, niż nie potrafią się zakochać. Zamknięcie się na uczucia bywa sposobem na poradzenie sobie z trudnymi doświadczeniami. To nie znaczy, że tak będzie zawsze. Wiele osób dopiero po przepracowaniu dawnych doświadczeń odzyskuje gotowość do budowania bliskiej relacji.
3. Na związek po prostu nie masz dziś przestrzeni
Nie każdy moment w życiu sprzyja budowaniu relacji. Bywa, że jesteśmy pochłonięci pracą, opieką nad bliskimi albo próbujemy dojść do siebie po trudnym okresie. W takich chwilach miłość schodzi na dalszy plan. Nie ma w tym nic dziwnego. Presja, że powinniśmy już kogoś mieć, często tylko pogłębia frustrację.
4. To nie jest odpowiednia osoba
Choć trudno się z tym pogodzić, czasem odpowiedź jest najprostsza. Jeżeli jesteś w związku, ale nie czujesz miłości do partnera, nie musi to oznaczać, że nie potrafisz kochać. Być może ta relacja po prostu nie daje ci tego, czego potrzebujesz. Jak przypomina Melissa Guarnaccia, miłości nie da się wywołać siłą ani przekonać siebie do niej rozsądkiem. Jeśli uczucia się nie pojawiają, warto zastanowić się, czy rzeczywiście tworzycie dobrą parę.
5. W twoim związku od dawna czegoś brakuje
Miłość nie zawsze kończy się z dnia na dzień. Częściej po prostu słabnie. Jeśli od miesięcy czujemy się niewysłuchani, bierzemy na siebie większość obowiązków, brakuje wam czasu dla siebie albo rozmowy kończą się kolejnymi kłótniami, trudno oczekiwać, że uczucia pozostaną takie same. Ekspertka zwraca uwagę, że za utratą bliskości często stoją niezaspokojone potrzeby, zarówno emocjonalne, ale też te całkiem codzienne. Poczucie, że partner nas nie dostrzega, nie wspiera albo nie liczy się z naszymi granicami, z czasem odbija się również na uczuciach.
6. Nie wierzysz, że zasługujesz na miłość
Niskie poczucie własnej wartości potrafi skutecznie utrudnić budowanie relacji. Jeśli głęboko wierzymy, że nie jesteśmy wystarczająco dobrzy, trudno nam uwierzyć, że ktoś może nas naprawdę pokochać. Zdarza się wtedy, że odrzucamy bliskość, zanim druga osoba zdąży nas zranić. Praca nad poczuciem własnej wartości – samodzielnie lub z pomocą terapeuty – często pomaga spojrzeć na relacje z zupełnie innej perspektywy.
7. Może jeszcze nie spotkałaś osoby, przy której mogłaby narodzić się miłość
Choć brzmi to banalnie, psychologowie przypominają, że nie z każdym jesteśmy w stanie stworzyć głęboką więź. Nie chodzi o szukanie ideału, ale o spotkanie kogoś, z kim naprawdę czujemy się bezpiecznie, swobodnie i możemy być sobą. Czasem potrzeba na to więcej czasu, niż nam się wydaje.
8. A może po prostu nie odczuwasz romantycznej miłości?
Eksperci przypominają również o aromantyczności, której nie należy mylić z aseksualnością. Osoby aromantyczne nie odczuwają romantycznego pociągu do innych ludzi. Nie jest to choroba ani zaburzenie. Mogą tworzyć bliskie, satysfakcjonujące relacje oparte na przyjaźni czy partnerstwie, choć nie doświadczają zakochania w taki sposób, jak większość ludzi. Dla części z nich romantyczny związek w ogóle nie jest potrzebny do szczęścia.
To najbardziej poruszająca i zarazem kontrowersyjna refleksja Erica S. Jannazzo. Psycholog opisuje doświadczenia swoich pacjentów, którzy przez lata próbowali zasłużyć na miłość rodziców. Wciąż wierzyli, że gdyby byli spokojniejsi, grzeczniejsi albo odnosili więcej sukcesów, w końcu zostaliby pokochani.
„Twoi rodzice cię nie kochali. To ogromne słowa, ale czasem są prawdziwe” – pisze psycholog. – „Nie dlatego, że byłeś niewystarczający. Oni po prostu nie byli zdolni do kochania”.
To trudna myśl, ale – jak podkreśla ekspert – często bardziej wyzwalająca niż wieloletnie obwinianie siebie. Jannazzo zauważa, że wielu ludzi przez całe życie żyje nadzieją: „Gdyby tylko byli szczęśliwsi. Gdyby było więcej pieniędzy. Gdybym tylko był inny…”. Tymczasem problem nie zawsze leży po stronie dziecka czy partnera. Nie oznacza to oczywiście, że każdą chłodną emocjonalnie osobę należy uznać za całkowicie niezdolną do miłości. Ludzie mają różne sposoby okazywania uczuć, a trudności w budowaniu więzi mogą wynikać z wielu przyczyn. Jednak dla części osób zrozumienie, że nie były odpowiedzialne za brak miłości ze strony rodzica, bywa początkiem dochodzenia do siebie.
Samo to, że od pewnego czasu nie czujesz miłości, nie musi oznaczać problemu psychicznego. Czasem to efekt zmęczenia, przewlekłego stresu albo trudnego etapu życia. Jeżeli jednak ten stan utrzymuje się długo, powtarza się w kolejnych relacjach albo powoduje cierpienie, warto porozmawiać z psychoterapeutą. Nie po to, by nauczyć się kochać, ale by lepiej zrozumieć własne doświadczenia i sprawdzić, co stoi za emocjonalnym dystansem.
Bardzo często nie chodzi o to, że nie potrafimy kochać. Chodzi o to, że kiedyś nauczyliśmy się, iż bliskość wiąże się z bólem. A tego akurat można się stopniowo oduczyć.