1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Kultura
  4. >
  5. Motyw ojca w filmie

Motyw ojca w filmie

mat.pras. filmu Spadkobiercy
mat.pras. filmu Spadkobiercy
Z okazji Dnia Ojca przygotowaliśmy całkiem subiektywny Top 5 filmów o ojcach i dzieciach.

Życie jest piękne 

Film Roberta Roberta Benigniego z 1997 z nim samym w roli głównej opowiada historię Guida, który z powodu żydowskiego pochodzenia trafia wraz z synkiem do obozu koncentracyjnego. Mężczyzna wymyśla dla chłopca fikcyjną rzeczywistość: obaj uczestniczą w grze, która dlatego jest tak trudna i okrutna, że nagrodą jest wspaniały czołg. Obraz był krytykowany za nieścisłości historyczne i spłycenie Holokaustu, ale Roberto Benigni w roli ojca gotowego na wszystko dla swojego dziecka wzruszył widzów na całym świecie. Film został nagrodzony 3 Oscarami, Grand Prix w Cannes, francuskim Cezarem i brytyjską nagrodą Bafta za główną rolę męską.

Sprawa Kramerów

Dramat z 1979 z udziałem doskonałych: Meryl Streep i Dustina Hoffmana  w rolach tytułowych Kramerów. Kobieta odchodzi od męża i do chwili znalezienia pracy zostawia u niego synka. Ted, skoncentrowany dotychczas na karierze, nigdy nie opiekował się Billym, właściwie nic o nim nie wie. Nie umie nawet zrobić tostów - scena, w której mężczyzna po raz pierwszy przygotowuje śniadanie, należy do najbardziej znanych w kinie. Z czasem między ojcem i synem tworzy się silna więź, gdy więc matka chce odzyskać Billy'ego, dochodzi do dramatycznej walki w sądzie. Film był niekwestionowanym hitem przełomu lat 70. i 80. Otrzymał 5 Oscarów oraz Złoty Glob.

Pokój syna

Nanni Moretti jest reżyserem, scenarzystą i aktorem. Własna firma producencka daje mu niezależność i we własnym kraju staje się instytucją filmową. „Pokój syna" powstał w 2001 i opowiada losy rodziny, której bezpieczne życie zostaje bezpowrotnie zniszczone przez nagłą śmierć jednego z dzieci. Każdy inaczej przeżywa ten dramat, jak się wydaje, najsilniej ojciec, który jako psychoanalityk powinien właściwie być specjalistą od emocji. „To film, który musiałem zrobić, niezależnie od tego, czy publiczność zechce zobaczyć obraz, który mówi o śmierci i bólu", mówił Moretti jeszcze przed premierą, jakby nie licząc na to, że obraz zostanie zauważony. Mylił się, „Pokój syna" był nominowany m.in. do francuskiego Cezara i  Europejskiej Nagrodej Filmowej, a przede wszystkim wygrał festiwal w Cannes w 2001.

 Spadkobiercy

Ikona Hollywoodu, George Clooney, wciela się w postać ojca dwóch córek, którego żona po wypadku na motorówce zapada w śpiączkę. Wzięty prawnik, Matt King jest prawdopodobnie bardzo kompetentny w swoim zawodzie, ale całkowicie bezradny w kontaktach z nastolatkami. Co więcej, okazuje się, że niewiele wiedział o życiu swojej żony. Dopiero odchodzenie kobiety będzie dla całej rodziny okazją do poznania się. Doświadczenie to przekona także Matta, jak ma się ostatecznie zachować w negocjacjach z inwestorem zainteresowanym kupieniem ostatniego dziewiczego terenu na wyspie, należącego do rodziny. Nietypowa jak na Clooneya kreacja przyniosła mu nagrodę krytyków, Złoty Glob i nominację do Oscara. Tego ostatniego nie dostał, ale „Spadkobiercom" została przyznana statuetka za najlepszy scenariusz adaptowany.

Genua, Włoskie lato

I jeszcze jeden film w klimacie Italii, tym razem produkcja brytyjsko-włoska z 2008, inspirowana, jak twierdzi reżyser Michael Winterbottom, powieścią „Moderato cantabile” Marguerite Duras . W roli głównej wystąpił Colin Firth (m.in. Pan Darcy z „Dumy i uprzedzenia”, Marc z „Bridget Jones”, Jerzy VI z „Jak zostać królem"). Po śmierci żony w wypadku mężczyzna wraz z nastoletnimi córkami przyjeżdża do Genui - żeby było jak najdalej od miejsca tragedii i zupełnie inaczej niż w domu. Pobyt w Ligurii jest sposobem na zapomnienie, ale okazuje się, że terapia nie polega na ucieczce, a przeszłości nie da się wymazać. Skromny, kręcony w bajecznych plenerach film, otrzymał nagrodę na festiwalu w San Sebastián.

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze
  1. Kultura

DiCaprio, Streep, Blanchett i inni. Gwiazdorska obsada w nowym filmie Netflixa

Leonardo DiCaprio. (Fot. Andrea Raffin/BEW)
Leonardo DiCaprio. (Fot. Andrea Raffin/BEW)
Netflix pracuje nad jednym z najlepiej obsadzonych projektów filmowych ostatnich miesięcy. W filmie "Don't look up", który reżyseruje Adam McKay, obok Leonardo DiCaprio, Meryl Streep i Cate Blanchett, wystąpi plejada największych gwiazd. 

"Don't look up" to najnowsza komedia w reżyserii Adama McKaya, znanego przede wszystkim z "Big short", ale również "Sukcesji", "Legendy telewizji" i "Policji zastępczej". Choć Netflix ma już na swoim koncie kilka produkcji z iście gwiazdorską obsadą, m.in.: „Historia małżeńska”, „Irlandczyk”, „Diabeł wcielony”, ta przebija je wszystkie na głowę. W "Don't look up" w główną rolę ma wcielić się Jennifer Lawrence. Obok niej wystąpią: Leonardo DiCaprioMeryl Streep, Jonah Hill, Cate Blanchett, Himesh Patel, Timothée Chalamet, Rob Morgan, Matthew Perry i Tomer Sisley. Do obsady dołączyły również gwiazdy muzyczne - Ariana Grande i Kid Cudi.

Najnowsza komedia McKaya to opowieść o dwóch amerykańskich astronomach, którzy za pomocą przeróżnych mediów, próbują ostrzec ludzkość przed zbliżającym się uderzeniem potężnej asteroidy.

Pierwotnie film miał trafić na Netflixa w 2020 roku, jednak, głównie z powodu pandemii koronawirusa, nie było to możliwe. Nowa data premiery nie została jeszcze ogłoszona, ale film może mieć premierę na platformie streamingowej dopiero w 2022 roku.

  1. Kultura

Eksperci ze świata kultury wybrali 10 najważniejszych, polskich filmów po 1989 roku

Scena z filmu
Scena z filmu "Dzień świra" reż. M. Koterski (fot. screenshot @Youtube Dzień świera - trailer)
Ponad 100 filmoznawców wzięło udział w projekcie "Kanon kina polskiego po 1989 roku", w którym mieli za zadanie stworzyć listę 10 najlepszych polskich filmów, które ukazały się na naszym filmowym podwórku od czasów obrad Okrągłego Stołu. W ten sposób powstała lista 10. najważniejszych filmów, które zrewolucjonizowały polskie kino. 

110 ekspertów ze świata kultury - filmoznawców, wykładowców akademickich, krytyków filmowych wzięło udział w projekcie, który wyłonił listę 10 najistotniejszych polskich filmów, jakie ukazały się w wolnej Polsce.

Jak się okazuje, choć na jakość polskich filmów często narzekamy, eksperci wcale nie mieli łatwego zadania. Ponad 30 lat polskiego kina i omawianie m.in. takich tytułów, jak: "Dzień świra", "Kler", "Boże ciało", czy "Wesele", doprowadziło ostatecznie do wyłonienia finałowej 10, choć wybór wcale nie należał do najprostszych.

Poszczególne zestawienia osób biorących udział w projekcie publikowane były regularnie na fanpage’u "Słowa i Filmu", a wśród najważniejszych filmów znalazło się łącznie 213 polskich produkcji. Każdy z nich otrzymał liczbę punktów adekwatną do tego, ile razy pojawiał się na listach konkretnych osób. Choć wśród zestawień 110 ekspertów znalazło się mnóstwo niezwykle ważnych filmów rodzimej produkcji, ostatecznie udało się wyłonić pozycje z największą liczbą punktów. Wśród nich znalazły się:

1. "Dzień świra", reż. M. Koterski

2. "Dług", reż. K. Krauze

3. "Ida", reż. P. Pawlikowski

4. "Psy", reż. W. Pasikowski

5. "Ostatnia rodzina", reż. J.P. Matuszyński

6. "Róża", reż. W. Smarzowski

7. "Ucieczka z kina <<Wolność>>", reż. W. Marczewski

8. "Zimna wojna", reż. P. Pawlikowski

9. "Wesele", reż. W. Smarzowski

10. "Wieża. Jasny dzień", reż. J. Szelc

Wśród filmów, które pojawiły się najczęściej na listach ekspertów, w większości zestawień królował "Dzień świra" w reżyserii Marka Koterskiego. Michał Oleszczyk - krytyk filmowy piszący recenzje zarówno do polskich, jak i zagranicznych mediów, tak uzasadniał umiejscowienie filmu wśród najważniejszych polskich produkcji: "Najdziksza wiwisekcja spotworniałego życia wewnętrznego polskiego bieda-inteligenta w warunkach rzekomo zwycięskiej transformacji ustrojowej. Krajobraz spustoszałej męskiej duszy tęskniącej za ciepłem, namiętnością i sensem - mroczniejszy od "Taksówkarza" i śmieszniejszy od "Króla komedii".

Kaja Łuczyńska - autorka "Orbitowania bez sensu", wybór "Dnia świra" jako najważniejszego polskiego filmu tłumaczyła w ten sposób: "Kiedy staram się tłumaczyć obcokrajowcom, jak to jest być Polakiem, pokazuję im film Koterskiego. Mimo niemal dwóch dekad na karku to wciąż najtrafniejszy portret tego "miejsca w środku Europy". Jest w nim wszystko: nasze przerośnięte ego, rozdęte do poziomu karykatury narodowe mity, szydera z literackiego kanonu oraz cały katalog polskich przywar i kompleksów".

Wysokie miejsce na liście uzyskał także "Dług" w reżyserii Krzysztofa Krauze. Według Anny Osmólskiej-Mętrak - krytyczki filmowej i organizatorki konkursu im. Krzysztofa Mętraka: "Ten film był jak cios w splot słoneczny, pokazał, jak potworną cenę musimy płacić za transformację. Z perspektywy czasu wciąż każe się zastanawiać, czy o taką przemianę chodziło".

Poza najważniejszą 10, na kolejny miejscach znalazły się m.in.: 11. "Boże ciało" w reżyserii J. Komasy, 12. "Córki dancingu" w reżyserii A. Smoczyńskiej, 13. "Dom zły" w reżyserii W. Smarzowskiego, 14. "Usłyszcie mój krzyk" w reżyserii M. Drygasa oraz 15. "Plac Zbawiciela" w reżyserii J. Kos-Krauze oraz K. Krauze.

Wszystkim filmom, które znalazły się w pierwszej 10. najważniejszych produkcji po 1989 roku poświęcone zostaną e-wykłady, dostępne dla wszystkich zainteresowanych. Więcej informacji na stronie "Słowo i Film. Stowarzyszenie Rozwoju Kultury Filmowej".

 

 

  1. Kultura

Najbardziej dochodowe filmy - przedstawiamy filmy, które zarobiły najwięcej

Kadr z filmu
Kadr z filmu "Titanic", reż. James Cameron (fot. BEW)
Wielkie hollywoodzkie produkcje przynoszą ogromne zyski, aczkolwiek coraz więcej tytułów z czołowymi aktorami zalicza też kasowe wpadki. Wśród najbardziej dochodowych filmów w historii znalazły się aż dwie pozycje jednego reżysera - Jamesa Camerona, choć w zeszłym roku, jego rekord pobity został przez inny film. Poznajcie najbardziej kasowe produkcje wszech czasów.

1. "Avengers. Koniec gry" - 2, 797 mld dol.

Po prawie dekadzie królowania na szczycie listy najlepiej zarabiających filmów "Avatara", film Jamesa Camerona zdeklasowany został przez "Avengers. Koniec gry", finałową historię o superbohaterach z rodziny Marvela. Film w reżyserii Anthony'ego i Joe Russo przy budżecie 356 milionów dolarów zarobił prawie 2,8 miliarda dolarów i stał się tym samym najbardziej kasowym filmem na świecie. "Avengers. Koniec gry" to kontynuacja i zakończenie poprzednich części opowiadających historie superbohaterów jednoczących się w celu pokonania Thanosa. Film już w pierwszym tygodniu od premiery zarobił na świecie ponad 1,2 miliarda dolarów, otrzymał także liczne nagrody, w tym sześć Saturnów.

2. "Avatar" - 2, 789 mld dol.

Niewiele mniej zarobił "Avatar", który przez długi czas utrzymywał się na pierwszym miejscu listy najbardziej dochodowych filmów na świecie. Ta niezwykła opowieść o planecie Pandora i jej wyjątkowych mieszkańcach stała się hitem od razu po premierze, a jej pozytywny odbiór był wynikiem nie tylko ciekawego świata stworzonego przez Jamesa Camerona, ale także zastosowania techniki 3D, w której m.in. nakręcono film. "Avatar" oprócz niesamowitych kasowo wyników, okrzyknięty został również jednym z najlepszych filmów o tak rozwiniętej animacji i niesamowitych efektach specjalnych.

3. "Titanic" - 2, 187 mld dol.

Drugi film Jamesa Camerona w zestawieniu, który również zasłynął jako wiekopomne dzieło w historii kinematografii. Pomijając miłosną historię Jacka i Rose, która nie wszystkim przypadła do gustu, "Titanic" to zrealizowane z niespotykanym wówczas rozmachem widowisko kinowe, które przyciągnęło przed ekrany miliony fanów. Dzieło Camerona opowiadające o tragicznej katastrofie niezatapialnego statku, docenione zostało także pod względem artystycznym i otrzymało aż 11 Oscarów, w tym za reżyserię i efekty specjalne.

4. "Gwiezdne wojny: Przebudzenie Mocy" – 2, 068 mld dol.

Wśród filmów, które najwięcej zarobiły, znalazła się także jedna z części "Gwiezdnych Wojen", która przyniosła twórcom ponad 2 mld dolarów przychodu. Siódmy epizod sagi to jedna z najchętniej oglądanych części odnoszących się do wydarzeń dziejących się w odległej Galaktyce, i które łącznie stały się fenomenem popkultury na skalę światową. "Przebudzenie mocy" to niezwykle rozbudowane efekty specjalne, oszałamiające kostiumy i zjawiskowy futurystyczny świat, który rozkochał w sobie miliony fanów na całym świecie.

5. "Avengers. Wojna bez granic" - 2, 048 mld dol.

Nieco wcześniej, przed tym jak światło dzienne ujrzała ostatnia część "Avengersów", ogromną popularnością cieszyły się także poprzednie wersje, w tym "Avengers. Wojna bez granic", w którym superbohaterowie łączą siły razem ze Strażnikami Galaktyki, aby powstrzymać Thanosa przed zebraniem wszystkich Kamieni Nieskończoności i zgładzeniem połowy istnień we wszechświecie. Film spotkał się z niezwykle pozytywną reakcją widzów na całym świecie, a zainteresowanie historią grupy Avengersów przyniosło twórcom filmu ponad 2 miliardy dolarów.

6. "Jurrasic World" - 1, 668 mld dol.

Niewiele mniej zarobił "Jurrasic World" będący kontynuacją kultowego filmu "Park Jurajski" wyświetlanego prawie 30 lat temu. Po 22 latach od wydarzeń, które miały wówczas miejsce, w parku rozrywki słynącym z przywróconych do życia dinozaurów, znowu wydarza się tragedia, a jeden z gadów ucieka z wybiegu. Doceniony przez widzów i nieco chłodniej przyjęty przez krytyków film Colina Trevorrowa zarobił ogromne sumy pieniędzy i tym samym uplasował się na 5. miejscu najbardziej dochodowych filmów świata.

7. "Król Lew" - 1, 656 mld dol.

Podobnie jak pierwotna, animowana wersja disneyowskiego "Króla Lwa", tak i remake z 2019 roku, zyskały ogromną popularność na całym świecie. Wersja filmowa sprzed roku okazała się również hitem kasowym - "Król Lew" przeniesiony na ekrany w tej samej wersji historycznej, co jego poprzednik, zarobił ponad 1,5 mld dolarów plasując się wśród 10 najlepiej zarabiających filmów na świecie.

Kolejne miejsca w rankingu najbardziej dochodowych filmów wszech czasów zajęły takie produkcje, jak: "Avengers" z 1,518 mld dolarów, "Szybcy i wściekli 7" z 1,516 mld dolarów przychodu, "Kraina lodu II" z przychodem 1,437 mld dolarów, "Avengers: Czas Ultrona", który zarobił 1,405 mld dolarów, "Czarna Pantera" z 1,346 mld dolarów przychodu, "Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część II" z 1,341 mld dolarów, "Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi" z 1,332 mld dolarów oraz "Jurassic World: Upadłe królestwo" z 1,304 mld dolarów przychodu, zamykając tym samym listę 15. najlepiej zarabiających filmów na świecie.

 

 

 

  1. Kultura

Dzień Ojca - najciekawsze filmy o relacji z ojcem

Kadr z filmu
Kadr z filmu "Sędzia" (fot. BEW)
23 czerwca obchodzimy Dzień Ojca - to nie tylko okazja do tego, aby świętować ten dzień z tatą, ale również do przyjrzenia się ciekawym postaciom- filmowym ojcom. Wbrew pozorom takich bohaterów w kinie jest równie wiele, co postaci matek, a ojcowie z ekranu to często niezwykle nakreślone postaci do naśladowania. Z okazji Dnia Ojca przedstawiamy wam sylwetki ojców - mentorów, autorytetów, ale także tych, którzy choć nie zawsze wywiązywali się ze swoich ról, obecni byli w sercach swoich dzieci.

"Billy Elliot", reż. S. Daldry

Bohaterem filmu jest tytułowy Billy Elliot - półsierota wychowywana przez ojca i brata. Zarówno ojciec, jak i starszy brat to górnicy, którzy wychowują Billy'ego twardą ręką i pragną, aby mały Billy został w przyszłości zawodowym bokserem. Ten jednak ma talent do czegoś zupełnie innego - kocha tańczyć i marzy o tym, aby zostać tancerzem Królewskiej Akademii Tańca. Pasja syna kojarzy się ojcu ze zniewieściałością i zupełnie nie rozumie jego wyborów. Film to niezwykle wzruszająca opowieść o uprzedzeniach, walce z losem i relacji syna z ojcem, który stopniowo przełamuje swoją niechęć do pasji dziecka.

"Tato", reż. M. Ślesicki

Niezwykle wzruszająca historia mężczyzny, którego żona cierpi na chorobę psychiczną, a której sąd przyznaje prawo do opieki nad kilkuletnią córką małżeństwa. Mężczyzna zostaje niesłusznie oskarżony przez żonę o znęcanie się nad nią i córką, która ostatecznie trafia pod opiekę despotycznej babci. Ojciec poświęci wszystko, aby odzyskać córkę, która diametralnie zmienia jego podejście do życia. Wspaniała rola Bogusława Lindy, która przeszła już do historii kina polskiego.

"W pogoni za szczęściem", reż. G. Muccino

Jedna z najlepszych ról Willa Smitha wcielającego się w postać mężczyzny, któremu nie było w życiu łatwo. Niemniej jednak, pomimo życiowych niepowodzeń, utopienia oszczędności i tułania się po świecie z synem u boku, stawia czoło temu, co przyniósł los. Ciepły, opowiedziany z wrażliwym dystansem film o szukaniu lepszego życia dla siebie i swojego ukochanego dziecka, dla którego główny bohater jest w stanie wszystko poświęcić. Co ciekawe, syna Willa Smitha gra jego prawdziwy syn - młody Jaden Smith.

"Evelyn", reż. B. Beresford

Wzruszająca do łez opowieść o niezwykłej miłości ojca do dzieci. "Evelyn" opowiada historię bezrobotnego malarza, który po śmierci żony samotnie wychowuje trójkę maluchów. Pomimo ogromnego wysiłku i prób polepszenia życia całej czwórki, Doyle staje przed niebezpieczeństwem utraty dzieci - irlandzki sąd nakazuje umieszczenie całej trójki w sierocińcu. Film opowiada o ponadprzeciętnej sile, z jaką główny bohater walczył o odzyskanie dzieci i utrzymanie rodziny - niezwykłą kreację stworzył tu Pierce Brosnan, którego rola wzrusza i inspiruje.

"Życie jest piękne", reż. R. Benigni

W wyniku hitlerowskich prześladowań, główny bohater - Guido wraz z synem i wujkiem zostają wywiezieni do obozu koncentracyjnego. Guido nie mogąc pogodzić się z tym, że jego syn pozna okrucieństwa życia w obozie, wmawia mu, że to tylko gra, w której biorą udział więźniowie i strażnicy, a wygraną jest czołg. Film Benigniego to zarówno jeden z najważniejszych filmów o Holocauście w historii światowej kinematografii, jak i niezwykły obraz ojcowskiej miłości i próba za wszelką cenę pozostawienia dziecku choć odrobiny tego, co należy się każdemu człowiekowi - dzieciństwa i beztroski.

"Mój piękny syn", reż. F. Van Groeningen

Historia nastolatka, który zmaga się z uzależnieniem od narkotyków, opowiedziana z perspektywy jego ojca. "Mój piękny syn" to nietypowa historia, która nie pokazuje niezrozumienia i potępienia ze strony ojca, a wręcz przeciwnie -  od pierwszych scen widzimy, że relacja łącząca głównego bohatera z synem jest silna, szczera i ciepła. W filmie idealnie pokazana jest miłość ojcowska do zagubionego i szukającego swojej drogi syna - bezwarunkowa i niezwykle silna. To jeden z najbardziej wzruszających filmów o relacjach z ojcem, który pokazuje, że dzieci trzeba kochać nie tylko, gdy są idealne i nie sprawiają żadnych problemów.

"Debiutanci", reż. M. Mills

Słodko-gorzka komedia o dorosłym Olivierze, który jest nieco rozczarowany i znudzony swoim życiem, ale z drugiej strony nie oczekuje od niego zbyt wiele. Kiedy już myśli, że nic w jego życiu się nie zmieni, jedna wiadomość zmienia nie tylko jego relacje z najważniejszym człowiekiem w jego życiu, ale także spojrzenie na relacje z ludźmi. To właśnie wówczas jego 75-letni ojciec postanawia wyznać mu prawdę, którą ukrywał przez całe życie - jest gejem i kocha innego mężczyznę. Ta niespodziewana informacja zmienia życie Oliviera, który poznaje ojca na nowo, a także pierwszy raz w życiu ma szansę na stworzenie prawdziwej i szczerej relacji z kobietą.

"Sędzia", reż. D. Dobkin

Trudne relacje ojca z synem to często pojawiająca się w filmach fabuła. Nierozwiązane sprawy sprzed lat, ciągnące się w nieskończoność konflikty, często uniemożliwiają stworzenie dojrzałej i poprawnej relacji przez całe życie. Podobnie dzieje się w przypadku głównego bohatera filmu "Sędzia" - adwokata Hanka, który odnosi ogromne sukcesy w branży. Gdy Hank powraca w rodzinne strony, dowiaduje się, że ojciec - lokalny sędzia, z którym nie utrzymywał kontaktu oskarżony jest o zabójstwo. Główna oś filmu opiera się na trudnej, ale silnej relacji Hanka z ojcem, którzy pomimo żalów z przeszłości starają się porozumieć. "Sędzia" to poruszająca historia o tym, że nawet jeśli pomiędzy dziećmi a rodzicami nie zawsze jest najlepiej - siła przebaczenia i naprawiania przeszłości jest nie do przecenienia, a miłość ojcowska potężna.

 

 

  1. Psychologia

Co to znaczy być świadomym tatą?

Ojciec od początku powinien być obecny przy dziecku. Obecny codziennie, a nie od święta. (Fot. iStock)
Ojciec od początku powinien być obecny przy dziecku. Obecny codziennie, a nie od święta. (Fot. iStock)
Pożegnajmy ojców niedzielnych, powitajmy uważnych i obecnych na co dzień! Współcześni mężczyźni spędzają ze swoimi dziećmi o wiele więcej czasu niż ich ojcowie przebywali z nimi. Natomiast ciężko radzą sobie z łączeniem obowiązków domowych z zawodowymi, narzekają na zmęczenie i szybko tracą cierpliwość. Najczęstsze problemy ojców omawia terapeuta Tomasz Harasimowicz. 

 

Jaki powinien być ojciec?
Przyzwoity.

To znaczy?
Odpowiedzialny, świadomy, cierpliwy, troskliwy. Zarówno wobec dzieci, jak i matki.

Każdy może inaczej interpretować odpowiedzialność. Wielu mężczyzn czytających nasz wywiad, spytałoby pewnie: odpowiedzialny, czyli jaki?
Ojciec od początku powinien być obecny przy dziecku. Obecny codziennie, a nie od święta. Powinien obserwować jego zachowanie i w miękki sposób, czyli na zasadzie współpracy, kontrolować proces edukacji. Jeśli dziecko zniszczy zabawkę, ojciec nie ma krzyczeć czy karać, ale pokazać konsekwencje takiego zachowania – kiedy coś niszczysz, to sam ponosisz stratę, nie będziesz już się mógł bawić tym samochodzikiem czy misiem. Jeśli dziecko skrzywdzi inne dziecko, trzeba mu wyjaśnić, dlaczego zrobiło źle i co z tego wynika. Odpowiedzialny ojciec to taki, który nie bagatelizuje problemów dziecka. Jest tak blisko, by dziecko czuło jego zainteresowanie sprawami, które nam, dorosłym, mogą wydawać się banalne, a dla dziecka są w danym momencie najważniejsze. Wspólne podróże, aktywności, posiłki – niezależnie od wieku – budują zaufanie i kreują wartości, z którymi dziecko pozostanie i które przekaże dalej.

Odpowiedzialny ojciec z szacunkiem traktuje także matkę swojego dziecka. Dziecko obserwuje, jak rodzice zachowują się wobec siebie. Wiadomo, że między ludźmi dochodzi do konfliktów, ale dziecko nie powinno być świadkiem krzyków i awantur. Reaguje wtedy w dwójnasób, boi się. Najpierw będzie płakać, potem z lęku zacznie zamykać się w sobie i uciekać z domu. Ojciec, ale też w ogóle rodzice muszą pamiętać, że w domu jest jeszcze ktoś trzeci, kto powinien być traktowany jak pierwszy, bo jest słabszy. Powinni stworzyć mu bezpieczny dom. To idealny model ojca. Wiemy, że nie ma idealnych ludzi. Każdy czasami traci panowanie nad sobą, ale ważne jest, co robi potem. Należy nauczyć się przepraszać, znajdować rozwiązanie bez przemocy psychicznej, szybciej myśleć niż działać, budować tolerancję i ciągle mieć z tyłu głowy, że dziecko jest odrębnym bytem, nie zawsze na miarę naszych wyobrażeń i oczekiwań.

Rozróżniamy pojęcia „ojciec biologiczny” i „ojciec społeczny”. Co kryje się pod tymi dwiema rolami?
Rola ojca biologicznego, genetycznego spełnia się podczas zapłodnienia. Naturalnie powinna przekształcić się w rolę społeczną. Gdy mężczyzna nie pozostaje w związku z matką dziecka, nie zwalnia go to z dbałości i odpowiedzialności za dziecko, za jego rozwój, bezpieczeństwo, zabezpieczenie potrzeb tak materialnych, jak emocjonalnych. Poziom zadłużenia alimentacyjnego w naszym kraju obrazuje, jak nieodpowiedzialni bywają mężczyźni. Ale należy zaznaczyć, że nie zawsze to z wyboru mężczyzny jego rola kończy się na byciu ojcem biologicznym. Są kobiety, którym zależy na ciąży, ale nie na związku. Jeśli kobieta dobiera sobie partnera według określonych przez siebie parametrów, który jest dawcą genetycznym, a potem nie ma ochoty utrzymywać dalszych z nim relacji, to świadczy o jej nieodpowiedzialności przede wszystkim wobec dziecka. W naturalny sposób każde dziecko będzie pytać: kim jest mój tata? Brak odpowiedzi odbije się na relacji dziecka z matką w przyszłości. Zawsze trzeba mieć świadomość ciągu dalszego. Dziecko do końca życia może zadawać sobie pytanie: skąd się wziąłem.

Ale załóżmy zwyczajny model – para chce mieć dziecko, kobieta zachodzi w ciążę i rodzi. Kiedy wkracza ojciec?
Jest niezastąpiony już od początku życia dziecka. W pierwszym okresie często ojcowie są zaangażowani emocjonalnie, ale bezpośrednio nie uczestniczą w opiece. Zazwyczaj zobowiązaniem mężczyzny jest zapewnienie bezpieczeństwa materialnego rodzinie. Pracuje, więc mniej czasu spędza przy dziecku. Zwykle matka po urodzeniu bierze urlop macierzyński. Ale to nie zwalnia ojca z konieczności współpracy.

Czy ojciec biologiczny, który porzucił rodzinę, może w przyszłości stać się ojcem społecznym? Kiedy dziecko dorośnie i zechce poznać ojca – da się nadrobić stracony czas?
Każdy przypadek jest indywidualny. Są różne motywacje i powody takiego zbliżenia po latach. Zarówno ojcowie, jak i dzieci mogą chcieć uporządkować swój obraz rodziny. Ilość strat powstałych w wyniku odrzucenia sprawia, że przywracanie relacji obciążone jest historią życia bez ojca. Czasu nie da się nadrobić, ale warto, mimo żalu, spróbować się zbliżyć.

A czy ojczym może stać się ojcem społecznym dziecka?
Oczywiście. Wiele małżeństw i związków rozpada się i zwykle pojawiają się nowi partnerzy. Mężczyzna, wchodząc w związek z kobietą, która ma dzieci, decyduje się na relację z jej całą rodziną, z jej dziećmi i gdzieś pośrednio na współrelację z ojcem biologicznym dzieci. Trzeba mieć świadomość, że nie jest to łatwe zobowiązanie, wymaga tolerancji i uważności, żeby zapewnić dzieciom partnerki równość w traktowaniu, zwłaszcza gdy mężczyzna ma własne dzieci.

Któregoś dnia ojczym może usłyszeć: „Nie jesteś moim ojcem, więc nie będziesz mi mówił, co mam robić”.
Jeżeli ojczym wychowuje dziecko, ma prawo współdecydować o wspólnym życiu. Naturalnie stawia wymagania, a dziecko chcąc postawić na swoim, może to rozgrywać i używać argumentu biologicznego ojcostwa. Tu wiele zależy od postawy obojga rodziców. Często są to emocje jednorazowe, niemniej nie można pozostawiać takich kryzysowych sytuacji nierozwiązanych, bez wspólnej reakcji rodziców. Inaczej argument o ojcostwie będzie powracał. Warto doprowadzić do spokojnej rozmowy i wyjaśnić, dlaczego decyzja bądź postawa jest taka, a nie inna.

Dzisiaj odchodzimy od tradycyjnego modelu: kobieta opiekuje się dziećmi, mężczyzna pracuje. Teraz matka może zarabiać i dbać o bezpieczeństwo materialne, a ojciec opiekować się dzieckiem w domu. Czy ten nowy podział ról jest powszechnie akceptowany?
Obecnie tradycyjne role ulegają przemianie. Współczesne kobiety są dużo bardziej aktywne niż kiedyś, dużo bardziej zorientowane na własny sukces, na pracę, rozwój zawodowy, a mężczyźni czasami wolą wybrać program minimum. Jeżeli kobieta zarabia lepiej od partnera i wspólnie umówią się, że to ona dba o bezpieczeństwo finansowe, a on zajmuje się domem i opieką na dziećmi, dlaczego mieliby nie zamienić się rolami? Ojciec może przejąć takie obowiązki, jak robienie zakupów, sprzątanie, gotowanie, odwożenie dzieci do szkoły i na zajęcia. Oczywiście wielu mężczyzn musi dojrzeć do tego modelu.

Jeśli mówimy o rolach, to czy ojciec powinien inaczej podchodzić do córki, a inaczej do syna?
Przede wszystkim nie należy różnicować zachowania dzieci ze względu na płeć, że np. chłopiec musi być twardy, a dziewczynka opiekuńcza. Dzielenie zachowań na męskie i kobiece jest krzywdzące. Nie uciekniemy od stereotypów, bo babcia będzie kupować wnukowi niebieskie ubranka i samochodziki, a wnuczce różowe sukienki i lalki, ale samemu trzeba obserwować dzieci, ich pasje oraz zainteresowania i pozwolić im je rozwijać. Jeśli córka chce nosić bejsbolówkę i kopać piłkę, a syn lubi gotować z mamą, to dlaczego nie? Ojciec nie może wyznaczać ról, ale powinien umieć dziecku uświadamiać konsekwencje każdego wyboru.

Córka dojrzewa, zaczynają kręcić się wokół niej chłopcy. Jak w takiej sytuacji powinien reagować ojciec?
W ojcu uruchamiają się wtedy wspomnienia, jak on sam traktował dziewczyny, co o nich myślał, gdy był młodym chłopakiem, więc wie, jakie zagrożenia czyhają na córkę. Ale to nie znaczy, że ma krytykować każdego kolegę, który pojawi się w domu. Tu też chodzi o zaufanie. Jeśli od małego ojciec dbał o relację z córką, to w wieku dojrzewania nie będzie się ona bała spytać go o zdanie czy radę. Ojciec powinien uświadamiać, rozmawiać, a nie krytykować czy wyśmiewać. Dzieci coraz szybciej dojrzewają, w sieci mają dostęp do różnych treści, rolą rodziców jest też rozmawianie o seksualności człowieka. Nie o bocianach i krasnoludkach, ale na poważnie.

Jak ojcowie powinni reagować na uwagi teściowej pod ich adresem?
Teściowa to część rodziny i jeżeli potrafi zachować stosowny dystans oraz mądrze wspierać rodziców wnuków, nie narzucając swojej obecności i „dobrych rad”, odgrywa ważną rolę w wychowaniu i rozwoju dzieci. Wiele tu zależy od postawy obojga rodziców. To matka dziecka, czyli partnerka mężczyzny, niezależnie od tego, czy jest biologicznym ojcem czy społecznym, powinna wspólnie z mężczyzną asertywnie wyznaczać granice zaangażowania babci w ich życie rodzinne. Dziecko potrzebuje mądrej, opiekuńczej babci, ale niewtrącającej się i nierywalizującej z rodzicami.

Niektórzy ojcowie rywalizują ze sobą o osiągnięcia dzieci. Zależy im, by ich syn najwspanialej grał na skrzypcach, a córka najlepiej pływała na przykład dlatego, że sam jako dziecko marzył, by zostać sportowcem czy muzykiem, ale rodzice nie mogli mu zapewnić odpowiedniego kształcenia. Jak ustrzec się przed przenoszeniem niespełnionych ambicji na dzieci, choćbyśmy robili to z największej miłości?
Jeżeli ojcowie rywalizują między sobą o osiągnięcia dzieci, oznacza to, że są nieco ułomni. Niech sami się zmierzą w rywalizacji ze sobą, a nie używają do tego dzieci. Wyobrażenia o własnych niezrealizowanych ambicjach bycia „naj” nie mogą obciążać dziecka. Dziecko nie musi być czempionem. Z grupy jedno może być najlepsze w danym momencie, ale to wcale nie znaczy, że inne są gorsze. Bo co to znaczy lepsze? Że szybciej pojedzie na rowerze? Dzisiaj pojedzie szybciej, a jutro wolniej. Wytykanie dziecku, że ma gorszy wynik niż inne dzieci, że zajęło trzecie miejsce, a nie drugie czy pierwsze, jest jedną z podstawowych niestosowności wychowawczych. Powinno się je zachęcać do rozwoju, poznania, a ojciec własnym udziałem i przykładem najłatwiej je skłoni do współuczestnictwa. Wówczas można się ścigać, wpajać dziecku waleczność, zaangażowanie i uświadamiać, że na sukces trzeba zapracować. Ważne, by nie zmuszać, a zachęcać, potrafić docenić, gdy się uda, i wzmocnić, gdy coś nie wyszło.

Co zrobić, żeby nie popaść w drugą skrajność – założyć, że dziecko wie, co dla niego najlepsze, więc nie będę niczego narzucać?
Należy podpowiadać, ukierunkowywać, ale nie zakładać, że będzie najlepszym skrzypkiem, pływakiem, skoczkiem czy tancerzem. Ważne, żeby dziecko czerpało satysfakcję z tego, co robi. Nie tylko ojciec, ale oboje rodzice powinni być wzorem i autorytetem. Ostatnią i najważniejszą instancją, do której dzieci się odwołują. Nie znajomi z podwórka czy sieci, którzy w pewnym momencie też zaczną odgrywać dużą rolę w życiu dziecka. Dlatego tak istotny jest bezpieczny dom, w którym dziecko zawsze znajdzie wsparcie.

Jak stawiać granice? Czy dziecko powinno się bać ojca? Lęk i przemoc są zaprzeczeniem wychowania, ale, niestety, są używane. Świadczą o bezradności i słabości silniejszego. Zalęknione dziecko z desperacją będzie szukać ucieczki w bezpieczniejszy, w jego wyobrażeniu, świat – w gry w sieci, używki, złe towarzystwo i miejsca, w których będzie mogło odreagować, często również przemocą. Dzieciom trzeba jasno określać granice tolerancji rodziców, to bardzo ułatwia wzajemne porozumienie i egzekwowanie poleceń. Dzieci potrzebują jasności przekazu, mogą się z nim nie zgadzać, będą sondować, jak daleko mogą bezkarnie naginać ustalenia, ale na pewno klarowny punkt odniesienia ułatwi wyjście z trudnej sytuacji.

8 zasad świadomego ojcostwa:

  1. szanuj matkę twojego dziecka,
  2. szanuj swoje dziecko,
  3. zawsze stawaj po stronie swojej rodziny,
  4. okazuj uczucie najbliższym,
  5. mów prawdę swojemu dziecku i jego matce,
  6. ucz się mądrze wymagać,
  7. bądź otwarty i tolerancyjny,
  8. nie krytykuj.
Tekst pochodzi z archiwalnego wydania magazynu "Sens"