Lista Polskiego Dziedzictwa Filmowego została wzbogacona o 10 tytułów, wśród nich „Ziemię obiecaną” i „Kanał” Andrzeja Wajdy, „Pociąg” Jerzego Kawalerowicza oraz „Noce i dnie” Jerzego Antczaka – poinformowała FINA.
Listę Polskiego Dziedzictwa Filmowego FINA (Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny) ogłosiła w październiku ubiegłego roku z okazji własnego jubileuszu 70-lecia oraz Światowego Dnia Dziedzictwa Audiowizualnego. Celem przedsięwzięcia jest wyróżnienie dzieł, które w szczególny sposób współtworzyły polską kulturę, wyobraźnię i pamięć. Na liście znalazło się 70 obrazów, o których gromadzenie, zabezpieczanie i przywracanie dba instytucja, m.in.:
- „Dwaj ludzie z szafą” (1958) Romana Polańskiego,
- „Eroica” (1958) Andrzeja Munka,
- „Matka Joanna od aniołów” (1960) Jerzego Kawalerowicza,
- „Rękopis znaleziony w Saragossie” (1964) Wojciecha Jerzego Hasa,
- „Trzecia część nocy” (1971) Andrzeja Żuławskiego,
- „Potop” (1974) Jerzego Hoffmana.
Lista powstała na podstawie dwóch głównych kryteriów. Filmy musiały mieć co najmniej 20 lat, w związku z czym najmłodszą produkcją na liście jest „Wesele” Wojciecha Smarzowskiego z 2004 r. Zdecydowano również, że jeden reżyser mógł się pojawić na liście maksymalnie dwukrotnie – w ten sposób wyróżniono:
- Aleksandra Hertza za „Bestię” (1917) i „Ludzi bez jutra” (1919),
- Krzysztofa Kieślowskiego za „Amatora” (1979) i „Gadające głowy” (1980),
- Andrzeja Wajdę za „Popiół i diament” (1958) i „Człowieka z marmuru” (1977).
Czytaj także: Niezapomniane filmy Andrzeja Wajdy. 8 produkcji, które warto znać
Zbiór uwzględnia również obrazy, które zajęły szczególne miejsce w polskiej kulturze popularnej i cieszą się popularnością wśród kilku pokoleń polskiej widowni, takie jak:
- „Rejs” (1970) Marka Piwowskiego,
- „Miś” (1981) Stanisława Barei,
- „Akademia Pana Kleksa” (1983) Krzysztofa Gradowskiego,
- „Vabank” (1981) Juliusza Machulskiego,
- „Dzień świra” (2002) Marka Koterskiego.
Czytaj także: Stare polskie filmy – 15 kultowych klasyków kina, które warto znać
Zgodnie z zapowiedzią FINA od 2026 r. proces selekcji stał się cykliczny – co roku lista będzie poszerzana o kolejne tytuły, a część wyborów dokonywana będzie w drodze plebiscytu, co nada projektowi wymiar społeczny.
Listę uzupełniono właśnie o 10 obrazów stworzonych przed 2006 r. Decyzją zespołu kuratorskiego trafiły na nią:
- „Kabaret Starszych Panów” (1958-1966) Jeremiego Przybory i Jerzego Wasowskiego,
- „Bara Bara” (1996) Marii Zmarz-Koczanowicz i Michała Arabudzkiego,
- „Czerwone i czarne” (1963) Witolda Giersza,
- materiały filmowe z czasów Powstania Warszawskiego,
- „Znachor” (1937) Michała Waszyńskiego,
- „Kanał” (1956) Andrzeja Wajdy,
- „Jak daleko stąd, jak blisko” (1971) Tadeusza Konwickiego.
Pozostałe produkcje, wskazane przez publiczność, to:
- „Noce i dnie” (1975) Jerzego Antczaka,
- „Ziemia obiecana” (1974) Andrzeja Wajdy,
- „Pociąg” (1959) Jerzego Kawalerowicza.
Czytaj także: Wybrano najlepszy polski i zagraniczny film wszech czasów. Eksperci nie mieli wątpliwości, jednak wyniki zaskakują
Jak podkreślił dyrektor FINA Tomasz Kolankiewicz, Lista Polskiego Dziedzictwa Filmowego ma być przyczynkiem do rozmowy o tym, czym jest dziedzictwo audiowizualne. – Trochę na wzór Biblioteki Kongresu Amerykańskiego (ona zrobiła coś podobnego w latach 80. XX w.) chcieliśmy stworzyć zestawienie obejmujące jak najszerzej polską twórczość audiowizualną. Nie ograniczyliśmy jedynie do fabuł. Są tutaj także dokumenty, animacje, filmy eksperymentalne, studenckie, amatorskie, niezależne, a nawet nieprzeznaczone do dystrybucji w kinach, tylko adresowane do galerii, czyli video art – powiedział w listopadzie ub.r. w Studiu PAP.
Pełna lista jest dostępna tutaj.
Czytaj także: Eksperci ze świata kultury wybrali 10 najważniejszych polskich filmów po 1989 roku
Źródło: PAP