fbpx

Jelena Koczyna, Olga Bergholc, Lidia Ginzburg „Oblężone”

Jelena Koczyna, Olga Bergholc, Lidia Ginzburg „Oblężone”
Materiały prasowe

We wrześniu 1941 r. rozpoczęła się blokada Leningradu. Trwała do 27 stycznia 1944! 900 dni śmierci, głodu, lęku, zobojętnienia, walki o przetrwanie, ale też miłości, zazdrości, troski o atrakcyjność, plotek o sąsiadach. 900 dni doświadczeń krańcowych.
Wspomnienia z okrążonego miasta zostały zebrane przez Ośrodek Karta w tomie „Oblężone” – zbiorze relacji 3 leningradek, które uniknęły losu blisko miliona mieszkańców-ofiar śmiertelnych. Pierwsza z nich, Jelena Koczyna, jest młodą kobietą, żoną Dimy i matką Leny. Na bieżąco dokumentuje rozkład życia – jej dziennik to studium głodu o wyjątkowej sile przekazu. Mężczyzna, który w trzecim tygodniu blokady mówi : „Jedz, proszę, ty musisz karmić Lenę. Nie myśl o mnie. Ja nie jestem głodny” – kilka miesięcy później nie może powstrzymać się od zjedzenia dwudniowego przydziału chleba, gdy wraca z piekarni do domu.

Kolejna autorka to Olga Bergholc, poetka, która wkrótce po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej zaczęła pracować w leningradzkim radiu. Staje się „głosem oblężonego miasta”, a jej twórczość, jej przesłanie w eterze wyrażają nadzieje i emocje mieszkańców. To na jej głos czekają, gdy pada wiadomość o miejscowym przełamaniu blokady.

Ostatnie zapisy, autorstwa Lidii Ginzburg, pisarki i intelektualistki, przybrały z kolei formę narracji prowadzonej w 3. osobie. Obiektem obserwacji jest abstrakcyjny, modelowy leningradczyk i typowy los człowieka oblężonego. W swoją opowieść pisarka wplata zasłyszane (lub wyimaginowane, lecz możliwe) dialogi, obrazy z ulicy, z fabrycznej stołówki, schronu; przywołuje rytuały, których ludzie kurczowo trzymają się z obawy przed popadnięciem w totalny chaos.

We współczesnym języku wojna stała się „operacją wojskową”. Zanim stanie się „projektem”, a głównodowodzący „kierownikiem projektu” warto sięgnąć po dramatyczne świadectwo cywilów, którzy byli skazani na udział w takiej operacji.

Przełożyły Agnieszka Knyt, Elwira Milewska-Zohn, Ośrodek Karta, Warszawa 2011, s. 194