1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Seks
  4. >
  5. Obalamy najczęstsze mity na temat seksu

Obalamy najczęstsze mity na temat seksu

Istnieje wiele mitów dotyczących seksu - obalamy te najczęstsze. (Fot. iStock)
Istnieje wiele mitów dotyczących seksu - obalamy te najczęstsze. (Fot. iStock)
Zobacz galerię 1 Zdjęć
Jak się kochać wzorowo, zgodnie z zaleceniami poradników? Nie słuchając zbytnio ich nakazów!

Jesteś w udanym, stałym związku, ale… Wyedukowana na medialnych wzorcach, karmiona opowieściami koleżanek, nie wiesz sama, czy brak orgazmu lub ochoty na seks mieści się w normie, czy jest już może symptomem jakiegoś zaburzenia. W prezencie dla ciebie proponujemy nasz sensowny seks-poradnik.

Czy to źle, że kochamy się krótko?

Według ostatnich badań prof. Zbigniewa Izdebskiego, statystyczny Polak kocha się około 15 minut. To krócej niż kiedyś, ale czy rzeczywiście krótko? I czy to, że kiedyś spędzaliście godziny w sypialni, a teraz wasz seks jest raczej ekspresowy, jest zmianą na gorsze?

– Nie ma długiego i krótkiego seksu, jest tylko seks satysfakcjonujący lub nie – uważa Katarzyna Platowska, psycholożka i terapeutka. – Jeśli partnerzy są zadowoleni, kochając się kilka minut, to wszystko w porządku. Najważniejsze, żeby żadne z nich nie czuło się do niczego przymuszane lub czegoś pozbawiane.

Jest wiele kobiet, które czerpią z seksu niewiele satysfakcji – problemy z libido ma ponad 40 proc. pań. Można śmiało przypuszczać, że te kobiety będą zadowolone, gdy stosunek będzie trwał jak najkrócej. Ale i wówczas, gdy kobieta lubi seks i chętnie go uprawia, nie musi przeznaczyć na to całej nocy, po godzinie może być już całkowicie usatysfakcjonowana.

– W tym, że kochamy się krótko nie ma nic złego – uważa Platowska. – Wieczorem wiele osób jest tak zmęczonych, że sama myśl o długiej celebracji prowadzi do rezygnacji ze zbliżenia. A jakoś niezręcznie zaproponować partnerowi szybki numerek… Tymczasem nie ma sensu trzymać się jakichkolwiek zewnętrznych norm. Możemy celebrować długie stosunki w weekendy, w tygodniu nieco szybszy seks jest jak najbardziej na miejscu.

Czy to źle, że nie zawsze mam orgazm?

Mężczyzna orgazm ma zawsze – tak stworzyła go natura. Z kobietami bywa różnie – raz dochodzą na szczyt, innym razem nie. To zupełnie normalne.

– Orgazm kobiety jest funkcją nie tylko fizyczną, ale przede wszystkim psychiczną – tłumaczy psycholożka. – Jeśli kobieta nie jest całkowicie odprężona i obecna tu i teraz, może mieć problemy ze szczytowaniem. Ale to nie znaczy, że seks nie dał jej satysfakcji. Samo zbliżenie może być dla niej na tyle ważne, ze względu na odczuwaną bliskość, intymność i całkowitą uwagę partnera, że uzna stosunek za bardzo udany niezależnie od braku orgazmu. Dobrze traktować szczytowanie jako miły, ale niekonieczny dodatek do emocjonalnej satysfakcji.

Jednak wielu mężczyzn wartościuje swoją seksualną wydajność tym, czy kobieta osiąga przyjemność. Gdy ich partnerki nie mają orgazmu, czują się jak łóżkowi nieudacznicy. I dochodzi do paradoksu: kiedy mężczyźnie tak bardzo zależy na rozkoszy kochanki, ona zaczyna orgazm... udawać – żeby nie robić mu przykrości, by miał poczucie, że jest najlepszym kochankiem na świecie. Albo… dla świętego spokoju.

– Nie bądźmy fanatykami: nawet jeśli kobiety są zdolne do wielokrotnych orgazmów, bywa, że nie mają żadnego. Jeśli to się czasem zdarza – w porządku. Okresowe trudności z dojściem do orgazmu nie oznaczają, że kobieta jest oziębła, a partner nieudolny. Problem jest wtedy, gdy kobieta nigdy go nie osiąga albo bardzo rzadko – konkluduje psycholożka. – Wtedy radzę udać się do seksuologa.

Czy to źle, że nie szczytujemy razem?

To dość powszechny mit na temat seksu: jednoczesny orgazm świadczy o wielkiej miłości i idealnym dopasowaniu. Owszem, dowodzi sporego porozumienia, znajomości ciała partnera i własnego oraz wiedzy, jak się posługiwać tym aparatem. Ale tak naprawdę jest… trikiem natury, ułatwiającym zapłodnienie.

– To jego podstawowa funkcja – mówi Platowska. – Podczas kobiecego orgazmu dochodzi do skurczu macicy, co wzmaga skuteczność wędrówki nasienia do jajeczka. Pod względem seksualnej satysfakcji orgazm przeżywany osobno wcale nie jest gorszy, podobnie jak łechtaczkowy nie jest gorszy od pochwowego. Kochankowie, szczytując każde w swoim czasie, mogą w pełni cieszyć się i napawać przyjemnością drugiego. Bo choć jednoczesny orgazm może być wręcz duchowym przeżyciem, to jest tak intensywnym stanem, że człowiek, chcąc nie chcąc, skupia się jedynie na swojej przyjemności.

Jeśli bardzo ci zależy na wspólnych orgazmach, głowa do góry – to się da wyćwiczyć. Jeśli nie masz nic przeciwko orgazmom jeden po drugim, twój partner powinien pamiętać o zasadzie „ladies first”. Nie ma jednak problemu, gdy zdarzy się, że to on będzie pierwszy – o ile potem zadba o ciebie.

Czy to źle, że w łóżku myślę o kimś innym?

Zdaniem większości seksuologów, odrobina fantazji, zwłaszcza u kobiety, jest jak najbardziej wskazana, bo pomaga wprowadzić się w odpowiedni nastrój. Pod warunkiem oczywiście, że jeśli fantazjuje o koledze z pracy, mężowi tego nie powie. Katarzyna Platowska uważa jednak, że gdy naprawdę zależy ci na dobrych relacjach w związku, erotyczne marzenia powinny dotyczyć… twojego partnera.

– Gdy zaczynasz się bawić w wyobrażanie sobie innego mężczyzny, pojawia się kłamstwo – wyjaśnia. – To znaczy, że własny partner cię nie podnieca. Wtedy lepiej spróbować innych sposobów, np. dołączyć jakieś gadżety czy gry, które urozmaicą seks, niż wyświetlać w głowie film porno z kimś innym w roli kochanka.

Co innego fantazje seksualne, nawet najdziksze, podczas masturbacji – tu można swobodniej i z czystym sumieniem puścić wodze fantazji.

Czy to źle, że się masturbuję?

Mały erotyczny seans sam na sam ze sobą może się zdarzyć także w stałym związku, ale czy to świadczy o braku satysfakcji w relacji? Przecież skoro kochasz partnera i możesz uprawiać z nim seks, kiedy tylko macie na to chęć – chyba nie powinnaś mieć ochoty na „dodatkowe” atrakcje? Otóż, niekoniecznie.

– Zdarzają się kobiety, w których życiu erotycznym masturbacja nie odgrywa żadnej roli – uważa Platowska. – Jeśli od wieku 17 czy 18 lat cały czas są w jakiejś mniej lub bardziej stałej relacji, nie odczuwają takiej potrzeby. I odwrotnie: kobiety, które w różnych okresach bywały same, bardzo cenią sobie taki sposób zaspokojenia seksualnego. A nawet gdy wejdą w nowy, udany związek, mogą przez jakiś czas nie chcieć porzucać „starych praktyk”.

Wszystko jest tak naprawdę kwestią proporcji. Jeśli twoje życie seksualne jest satysfakcjonujące, ale od czasu do czasu zdarza ci się seans autoerotyczny, to wszystko w porządku. Gorzej, jeśli jesteś bardziej zainteresowana własnymi pieszczotami niż seksem z partnerem. Tak może się stać, gdy on nie potrafi doprowadzić cię do orgazmu – a ty zamiast go tego nauczyć, udajesz przyjemność, a potem dogadzasz sobie sama. To ślepa uliczka. W konsekwencji będziecie się tylko od siebie oddalać, aż w końcu w ogóle zaczniecie unikać współżycia.

Czy to źle, że on korzysta z pornografii?

Przyłapałaś kiedyś chłopaka lub męża, jak z wypiekami na twarzy ogląda w internecie pieprzne filmiki?

Bez paniki! Pornografia jest szkodliwa w przypadku osób poniżej 18. roku życia i takich, które jeszcze nie rozpoczęły życia seksualnego. W innych przypadkach… – …oglądanie filmów porno może być taką samą rozrywką jak napicie się piwa: wprawdzie nie z tych najbardziej intelektualnych i z górnej półki, ale służy odreagowaniu – twierdzi Platowska.

Zdarza się jednak, że mężczyźni poświęcają pornografii więcej czasu niż nakazuje zdrowy rozsądek. Jeśli zaniedbują partnerki, bo są bardziej zainteresowani onanizowaniem się przed ekranem niż seksem z kobietą, z którą kochają się od miesięcy czy lat, to pojawia się poważny problem.

– Gdy mężczyzna nabiera ochoty na zbliżenie z żoną tylko po erotycznym seansie, to sygnał, że w jego małżeństwie nie dzieje się dobrze – mówi Platowska. – No, chyba, że ma problemy z libido.

Nagłe zainteresowanie partnera filmami porno może być też sygnałem, że potrzebuje dodatkowych bodźców. Dobrze potraktować ten fakt nie jako nieszczęście, ale wskazówkę – jak wzbogacić, a kto wie – może nawet uratować związek.

Czy to źle, że nie mam ochoty na seks?

Zmęczenie, stres, stan zdrowia, w tym hormonalnego i intymnego, ogólna sytuacja życiowa – to wszystko może powodować, że apetyt na seks będzie rósł lub malał. To oczywiste, że kobieta mająca płaczące po nocach dziecko, będąca w połogu lub krążąca myślami wokół nękających ją nierozwiązanych problemów, raczej nie będzie miała ochoty na miłosne igraszki. Libido spada też u kobiet w drugiej fazie cyklu, gdy rządzi nimi progesteron, gdy przyjmują tabletki antykoncepcyjne czy w okresie menopauzy.

Ale jeśli nie ma obiektywnego powodu, dla którego nie masz ochoty na seks, warto się nad tym zastanowić. – W kobiecej psychice potrzeba seksualna leży bardzo blisko potrzeby bezpieczeństwa, więc jeśli między partnerami nie ma zgody, ona nie będzie miała ochoty na miłosne igraszki – dodaje Platowska.

Łóżko jest czułym miernikiem temperatury uczuć między partnerami. Jeśli do niedawna w sypialni było fajnie, a od jakiegoś czasu zaczynacie unikać zbliżeń, może przyczyny trzeba poszukać w emocjach. Bo nawet jeśli nie ma między wami awantur i kłótni, to nie znaczy, że wszystko jest w porządku. A nieuzewnętrznione i nieponazywane problemy skutecznie dzielą partnerów. Potrafią nawet zniszczyć wieloletnią i udaną relację.

Są pary, które godzą się w sypialni. – To nie jest dobry pomysł – mówi psycholożka. Zaproszenie do seksu staje się utrwaloną metodą redukcji napięcia, zamiast wypływać z potrzeby bycia razem.

Chociaż jest ziarno prawdy w stwierdzeniu, że pary, które się często kłócą, miewają z seksu większą satysfakcję… – Takie pary mają „dobrze przewietrzony” związek, brak między nimi emocjonalnych zaszłości – tłumaczy Platowska. – Cała sztuka polega na tym, by umieć się kłócić dobrze i na temat, a potem godzić.

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze
  1. Psychologia

Szukamy prawdziwej miłości. Dlaczego trafiamy na niewłaściwych partnerów?

Miłości nikt nas nie uczy. Często mamy jednak o niej błędne przekonania, które utrudniają nam zbudowanie z partnerem szczerej relacji. (fot. iStock)
Miłości nikt nas nie uczy. Często mamy jednak o niej błędne przekonania, które utrudniają nam zbudowanie z partnerem szczerej relacji. (fot. iStock)
Zobacz galerię 1 Zdjęć
Jak to jest, że ciągle znajduję nieodpowiednich partnerów? Czemu uciekam, ranię, pozwalam się ranić? Przyczyn szuka małżeństwo terapeutów i coachów Eva-Maria i Wolfram Zurhors.

Znowu w życiu mi nie wyszło... i trzeba się  pozbierać po po kolejnym nieudanym związku. Miłość? Przynosi samo cierpienie… Eva-Maria Zurhors: Miłość, jeśli dobrze ją rozpoznamy – a to można zrobić tylko sercem – nie przynosi cierpienia. To, co powoduje ból, to nasze błędne przekonania na temat idealnego księcia, idealnej księżniczki czy związku, w którym zawsze się rozumiemy, obdarowujemy prezentami i o każdej porze dnia czy nocy możemy liczyć na ukochaną osobę.

Wolfram Zurhors: I ta pewność, że dla miłości tyle trzeba zrobić… Prawdziwe uczucie rodzi się wtedy, gdy przestajemy robić, a zaczynamy po prostu być.

E-MZ: A to oznacza również pozwolenie sobie na słabości, obawy, strach. Tak popularne dziś „bycie cool” oddala nas od miłości. Może na pierwszy rzut oka taka cool wydam się komuś atrakcyjna, ale na dłuższą metę mój pancerz uniemożliwi mi prawdziwe spotkanie z drugim człowiekiem. Ci, którzy są cool, zawsze w końcu uciekają, odchodzą.

Budując związek, lepiej postawić na autentyzm? E-MZ: Tak, bo zawsze dostajemy takiego partnera, jaki do nas pasuje. To widać nawet przy problemach. Jeśli on mnie rani – to może dlatego, że ja nieświadomie tego właśnie oczekuję od związku, wybrałam kogoś, kto mi to da. Na przykład: tkwisz w relacji z mężczyzną, którego ciągle przy tobie nie ma, który stale cię zawodzi. A może dobrałaś sobie partnera, który pasuje do twojego nieuświadomionego strachu przed tym, by być kochaną? I nad tym trzeba popracować.

Czy ten mężczyzna też czegoś się boi? E-MZ: Tak, dlatego ucieka. Kiedyś pracowałam z kobietą, którą bili wszyscy jej czterej kolejni mężowie. Na początku znajomości nosili ją na rękach, ale prędzej czy później pojawiała się przemoc fizyczna i wszystko kończyło się w sądzie. Ktoś powie: „miała pecha”. A tak naprawdę to ona nie miała za grosz poczucia własnej wartości. Zawsze w związkach rezygnowała z siebie, próbowała dopasować do partnera. Gdyby zaczęła nad tym pracować, zmieniła postrzeganie siebie samej, przyciągałaby zapewne innych mężczyzn, takich którzy by ją szanowali i nie stosowali przemocy.

Czyli jednak to podobieństwa się przyciągają? E-MZ: Opowiem pani o mojej przyjaciółce, która jakiś czas temu była singielką i umawiała się na randki przez internet. Klapa za klapą. Nie mogła zrozumieć, dlaczego nie udaje się jej z żadnym z mężczyzn. Któregoś dnia pokazała mi swój profil na portalu randkowym i to, co o sobie w nim pisze. Oniemiałam. Powiedziałam do niej: „Aleksandro, kto to jest?! Na pewno nie ty! Przecież mężczyzna, który się z tobą umówi, będzie chciał spotkać kobietę, która nie istnieje, bo ją wymyśliłaś. I z całą pewnością nie będzie do ciebie pasował”. Zaczęłam jej to tłumaczyć na prostym przykładzie: „Ty jesteś pełnomleczną czekoladą, a opisujesz siebie jako czipsy. Jeśli chcesz spotkać odpowiedniego dla siebie mężczyznę, to pokaż mu, kim naprawdę jesteś. W przeciwnym razie będzie chciał chipsy, a ty będziesz je udawała. Jako czekolada jesteś najlepszą czekoladą pod słońcem, a jako chipsy – najgorszymi z czipsów”. To proste.

Proste... To dlaczego dla wielu skomplikowane? E-MZ: Bo nikt nas tego nie uczy. W szkole mamy zajęcia z najróżniejszych przedmiotów, ale na żadnych się nie dowiemy, czym jest prawdziwa miłość. Więc w tej materii całą wiedzę czerpiemy z bajek, filmów i książek. Czego nas uczą? Że na miłość trzeba sobie zasłużyć, ciągle o nią zabiegać i bardzo wiele dla niej poświęcić. A to nieprawda.

Nie mamy od kogo uczyć się miłości? E-MZ: Najlepszym nauczycielem miłości jest kryzys. Na przykład zdradza mnie mąż. To jest jak trzęsienie ziemi. Rozpada się wznoszone latami rusztowanie, odsłaniają skrywane uczucia i ukazuje się przed moimi oczami prawda. O mnie, o nim, o naszym związku. Oczywiście pod warunkiem, że sobie na tę chwilę prawdy pozwolę i przyjmę ją z wdzięcznością. Jeśli nie – mogę pogrążyć się w rozpaczy, ale nie korzystam z szansy na rozwój. A to jest właśnie ten moment, w którym mogę nareszcie nauczyć się dbać o siebie...

Co to znaczy w praktyce? E-MZ: Gdy dzieje się źle, nie uciekać od zranienia czy strachu, tylko je przeżywać. Ale nie poprzez słuchanie przyjaciółek, które powiedzą: „Oj, ty jesteś biedna, a on podły”, lepiej zapytać siebie: „Czego się boję? Co mu tak naprawdę zarzucam?”. Z naszego doświadczenia wynika, że jest w tym pewna prawidłowość: zwykle jeśli ktoś mnie opuszcza, to robi to wtedy, gdy podświadomie coś mu zarzucam. Na przykład mówię do niego: „Chcę ratować nasz związek”, a jednocześnie myślę: „On mnie nie słucha, nie dba o mnie, zawsze wybiera pracę albo swoich kumpli, czemu jest taki?”. I on czuje, że wolałabym, żeby był inny, więc mnie zostawia. Jeżeli bym akceptowła go takim, jaki jest, wtedy pewnie by nie chciał odejść. To nie znaczy, że trzeba godzić się na wszystko, żeby tylko zatrzymać partnera – w sytuacji przymusu też odejdzie. Wyczuje strach. Chodzi o szczerość. O to, by zająć się sobą, nie naginać do związku. Jeżeli go ciągle nie ma w domu, zamiast przyjąć postawę wciąż oczekującej westalki – wypełnić sobie ten czas: nowym hobby, spotkaniami ze znajomymi. W ten sposób związek zyska szansę – partner zaakceptuje to, zauważy i może uszanuje, kontakt stanie się coraz bardziej szczery, a miłość głębsza.

A jeżeli to ja kogoś porzucam? Czy to też lekcja? E-MZ: Oczywiście. Aby ją odrobić, musisz wiedzieć, czy odchodzisz zawsze w takim samym punkcie. Czy to twoja wewnętrzna prawda czy ucieczka. Przykład: pewien nasz przyjaciel ucieka wtedy, gdy relacja z kobietą staje się poważna. Jego partnerki nie wiedzą, że na takie zachowanie ma wpływ drastyczna historia z dzieciństwa. Jako mały chłopiec był świadkiem, jak matka chciała odebrać sobie życie, żeby odejść od ojca. Inaczej nie umiała go zostawić. Dla tego małego chłopca, dziś już dorosłego mężczyzny, związek zawsze oznacza dużą dawkę strachu. I dlatego żaden mu się nie udaje. Podobnie jak nasz przyjaciel, wszyscy do każdej nowej relacji wnosimy plecak swoich starych historii. Zakodowane w nich strach i tęsknotę projektujemy na partnera czy partnerkę. I nazywamy miłością.

Mówimy też: „kocham, ale nie potrafię z tobą żyć”. E-MZ: My mamy na to określenie: „zderzenie dwóch gór lodowych”. Zaraz to wytłumaczę. Jako ludzie jesteśmy świadomi siebie w 4 do 6 procent. To sam wierzchołek góry lodowej. Właśnie te 4 procenty mówią: „kocham cię”, a cała reszta, czyli 96 procent: „ale nie mogę z tobą żyć”. Ta reszta to moje przekonania, dawne doświadczenia i błędne wzorce.

Co się dzieje, gdy spotykają się dwie góry lodowe? Widzą jedynie swoje wierzchołki i – dajmy na to  – uznają je za atrakcyjne, więc zaczynają się do siebie zbliżać. W końcu tak skracają dystans, że stykają się swoimi podstawami, których nie są świadome.

I bach! Następuje kryzys. A dalej? To zależy od nich. Prawdopodobnie rozstanie. Dzisiaj mamy o wiele więcej możliwości, niż mieli nasi rodzice. Szybciej od siebie odchodzimy, bo możemy sobie na to pozwolić, także finansowo. Nasi rodzice myśleli: „muszę zostać i gdzieś na boku urządzić sobie życie, które będzie mnie satysfakcjonować”. Byli trzydzieści lat po ślubie i się nie znali – bo po ślubie były tylko wierzchołki ich gór lodowych. O całym dole nie mieli pojęcia. Małżeństwo to droga schodzenia w głąb lodowej góry, a czasem nurkowania pod nią. Na przykład nasze małżeństwo. Zaczęło się klasycznie: jeden wierzchołek poznał drugi. Potem zbliżaliśmy się do siebie, aż nagle doszło do zderzenia podstaw naszych gór. Nastąpiło starcie i rozstanie. Odsunęliśmy się od siebie na bezpieczną odległość i znowu wszystko było niby w porządku. Na szczęście każde zaczęło poznawać swoje wnętrze i bezwiednie znów się do siebie zbliżaliśmy. Ten proces trwa cały czas. Podstawy naszych gór znowu się ze sobą stykają i zachodzą na siebie, przy czym nieraz zderzają się za mocno – wtedy na chwilę odskakują, i znowu się do siebie zbliżają.

Dwa kroki do przodu, jeden w tył… E-MZ: I tak będzie przez całe życie. Im głębiej schodzimy, tym coraz więcej bolących miejsc.

Dobry związek musi czasem boleć? E-MZ: Jak nie boli, to nic się nie zmienia, nie rozwija. To jest jak trenowanie mięśni. Mój mąż jest moim hantlem i dzięki niemu mój mięsień staje się coraz mocniejszy. Im cięższy hantel, tym większy mięsień. W naszym małżeństwie przeżyliśmy już dwa poważne kryzysy, ale dzięki nim dziś jesteśmy ze sobą bliżej.

Jak długo są państwo razem? WZ: 16 lat i wierzymy, że jeszcze wiele lat przed nami. Wiele bólu i radości. Proces poznawania, schodzenia w głąb lodowej góry nigdy się nie kończy.

E-MZ: Bo góra jest nieskończona.

O Boże, to straszne! E-MZ: Skąd! To cudowne!

WZ: Dzięki temu jeden i ten sam związek jest nieustannie podniecający. Nie ma w nim miejsca na nudę czy zmęczenie.

E-MZ: Niech pani wyobrazi sobie, że ciągle pokazujemy drugiej osobie tylko część siebie. To dopiero nuda!

WZ: Dzisiaj nasze małżeństwo nie ma nic wspólnego z tym, jakie było na początku. Jest dojrzalsze, szczęśliwsze, a część wspólna, ta poznana, uświadomiona i zaakceptowana staje się coraz większa. Ale po drodze często bolało. I myślę, że w przyszłości też nieraz się zranimy, a to nas wzmocni. I na tym polega ta cudowna przygoda, jaką jest związek dwojga ludzi.

Wywiad z archiwalnego numeru magazynu Sens

  1. Seks

Nadużycia w związku. Na czym polega przemoc seksualna i emocjonalna? Gdzie szukać pomocy?

Najważniejszą rzeczą jest przyznanie się do bycia ofiarą nadużycia przed samym sobą, a potem opowiedzenie o nim komuś innemu.(Ilustracja: iStock)
Najważniejszą rzeczą jest przyznanie się do bycia ofiarą nadużycia przed samym sobą, a potem opowiedzenie o nim komuś innemu.(Ilustracja: iStock)
Zobacz galerię 1 Zdjęć
Między dwojgiem dorosłych ludzi wiele rzeczy jest dozwolonych. Pod warunkiem, że obydwoje się na nie godzą. Bo tylko w głupim żarcie „nie” oznacza „być może”... Na czym polega przemoc seksualna, kiedy mamy do czynienia z napastowaniem i molestowaniem seksualnym oraz jakie są nadużycia w sferze seksu i uczuć, tłumaczy psychoterapeuta Michał Pozdał. Wyjaśni też, jakie są formy przemocy seksualnej oraz gdzie szukać pomocy, gdy doświadczyło się molestowania.

Każdy człowiek biorący udział w akcie seksualnym może go w dowolnym momencie zatrzymać. Hasło „stop” powinno być czytelne w każdej fazie stosunku czy jakichkolwiek innych zachowań erotycznych. Przysługuje obu stronom, i wszystko, co druga osoba zrobi potem w celu zaspokojenia swojej potrzeby, ale wbrew woli partnera czy partnerki, jest nadużyciem. Będzie to więc nie tylko gwałt rozumiany jako przestępstwo karne, ale również przemoc emocjonalna, taka jak szantaż, groźby, wywoływanie poczucia winy czy używanie seksu jak narzędzia manipulacji.

W formie kary i nagrody

Na terapię do mnie często trafiają pacjentki, które przy odmowie seksu spotykają się z szantażem ze strony męża: „Jeśli mi nie dasz, to pójdę do prostytutki” czy pacjenci z dysfunkcją seksualną, którzy słyszą: „Zmień to albo cię zostawię”. Powtarzany i wzmacniany szantaż staje się groźbą. Przy czym groźba może dotyczyć zarówno sfery emocjonalnej („zdradzę cię”), finansowej („nie dam ci pieniędzy”), jak i fizycznej („pobiję cię”). W ten sposób jedna ze stron skłania drugą do form współżycia przez nią nieakceptowanych albo zachowań, na które nie ma ochoty. Przemoc emocjonalna ma wywołać poczucie winy – odmawiasz, więc mnie krzywdzisz. Obarczanie winą tylko jednej strony jest jednak nie fair i w niczym nie pomaga – na brak seksu zapracowują zwykle obie strony. Odmowa seksu na zasadzie kary lub późniejszej nagrody też jest nadużyciem. Osoba, która odmawia lub unika seksu, w tym obszarze związku ma władzę. Kiedy przychodzą do mnie pary z takim problemem, często okazuje się jednak, że po sprawdzeniu, jak partnerzy dzielą się obowiązkami domowymi, opieką nad dziećmi, jaki mają wkład w związek – osoba reglamentująca współżycie jest tak zdominowana, że seks jest jedynym obszarem, w którym może powiedzieć „nie”. Formą nadużycia jest też ignorowanie komunikatów drugiej strony: włączanie filmu pornograficznego podczas stosunku, niepożądane gesty czy wulgaryzmy, których druga strona sobie nie życzy i które ją poniżają. Trauma bycia uprzedmiotowionym przez bliską osobę, która miała nas kochać i chronić, jest podwójna, bo nie dość, że ktoś narusza nasze granice, to jeszcze zawodzi nasze zaufanie.

Między słowami

Niestety, żyjemy w kulturze, w której panuje przyzwolenie na ciągłe komentowanie atrybutów kobiecości. Młodzi mężczyźni często zwracają się do młodych kobiet słowami: „świnko”, „suczko”, „foczko”, „dupencjo”. Rodzice wspólnie z dziećmi podśpiewują piosenki, w których jest dużo zamaskowanego nadużycia w warstwie językowej. Jeśli kobiety zgodzą się na taką formę komunikacji, potem będzie tylko gorzej. Słowami można ranić do żywego. Zrozumiałe jest, że ludzie pod wpływem emocji mówią sobie różne przykre, a nawet okrutne rzeczy. Ale wejście na poziom komentowania zachowań seksualnych jest przekroczeniem granicy, zza której może nie być powrotu. Wypowiedzianych słów nie da się cofnąć. Takie zachowania najczęściej mają miejsce po alkoholu i są odwetem na partnerze za poniżenie czy odtrącenie. Oprócz mocnych słów są też takie lżejsze formy przemocy, które trudno opisać wprost: aluzje, spojrzenia, gesty, które w całości odczytać może tylko ich adresat. Powtarzane regularnie oznaczają działanie celowe z zamiarem skrzywdzenia.

Złapani w sieć

Nadużyciem jest też publiczne opowiadanie szczegółów wspólnego życia intymnego. I nie ma znaczenia, czy z tych wyznań przebija swoista forma uznania dla umiejętności albo atrybutów partnera, czy jest to krytyka oziębłości, sprawności seksualnej lub szczegółów anatomicznych. W dobie nowych technologii w równy sposób można kogoś pogrążyć upublicznieniem intymnej historii, jak i wrzuceniem do Internetu filmiku lub zdjęć. Zatem lepiej zawczasu dobrze zastanowić się, czy ufamy danej osobie na tyle, żeby zgodzić się na nagie zdjęcie czy zmontowanie wspólnej sextaśmy. Dopóki wszystko układa się w związku dobrze, takie materiały są ukryte, ale po zerwaniu łatwo mogą krążyć między znajomymi, a nawet przypadkiem trafić do pracodawców. Ceną za bezgraniczne zaufanie może być nasza reputacja, również zawodowa.

Gwałt

Najmocniejszą formą nadużycia jest gwałt, i nie chodzi tu tylko o napaść w miejscu publicznym, ale też, a może nawet głównie, stosunek ze stałym partnerem czy wykorzystanie przez kolegę po wspólnej imprezie. Najczęściej sprawcami przemocy są osoby bliskie: mężowie, partnerzy i chłopcy, a ofiary gwałtu nawet nie mają świadomości, że do niego doszło. Wciąż pokutuje wzorzec myślenia: „Miałam mini, całowałam go i dlatego zostałam zgwałcona”, gdzie „zostałam zgwałcona” oznacza „poddałam się gwałtowi”. Ale przecież to ktoś zgwałcił! Niezależnie od tego, jak dziewczyna czy kobieta była ubrana, nie ma w tym jej żadnej winy. A z takich słów i nastawienia rodzi się przyzwolenie na przemoc. Z praktyki terapeutycznej znam historie dziewczyn, które od miesięcy nie mają ochoty na seks i nie rozumieją tej nagłej oziębłości. W trakcie rozmowy okazuje się, że dziewczyna pamięta jakąś imprezę z alkoholem i trawką, na której była ze swoim chłopakiem. W pewnej chwili chłopak zaczął się do niej „dobierać”, potem zaczął to jeszcze robić ktoś inny i jeszcze ktoś. Same nie myślą o tym jak o gwałcie, lecz ich ciało się broni. Zdarzają się także odwrotne reakcje na gwałt – zapamiętanie w seksie, któremu towarzyszy  przekonanie, że wszystko jest pod kontrolą. Niezależnie jednak od scenariusza ofierze gwałtu często towarzyszą zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania, może pojawić się depresja, a nawet myśli samobójcze.

Przepracować traumę przemocy seksualnej. Gdzie szukać pomocy?

W przypadku gwałtu ważna jest szybka obdukcja lekarska i zgłoszenie na policji. Następnie warto zadbać o pomoc emocjonalną – wielu doświadczonych terapeutów przyjmuje w przychodniach, szpitalach i w placówkach prywatnej opieki zdrowotnej w ramach NFZ. Można również zgłosić się do odpowiedniej fundacji, stowarzyszenia czy grupy wsparcia dla ofiar przemocy. Najczęściej ofiara – niesłusznie! – wstydzi się i ukrywa fakty. Dlatego najważniejszą rzeczą jest przyznanie się do bycia ofiarą nadużycia przed samym sobą, a potem opowiedzenie o nim komuś innemu. Nie wszystkie sprawy nadają się do ścigania przez prokuraturę. Wiele rzeczy – takich jak przewlekła krytyka, szantaże czy wymierzane kary – mogą być przejawem złej woli partnera czy chęci zemsty. Ale trzeba o tym mówić. Najpierw partnerowi – wyrazić swoją niezgodę na takie zachowania, a jeżeli rozmowa nie wystarczy, dobrze pójść po poradę do przyjaciela lub terapeuty. Żeby znaleźć rozwiązanie problemu, wystarczy czasami pojedyncza sesja konsultacyjna, nie musi to być wielomiesięczna terapia. Warto też zadać sobie pytanie, czy podobne doświadczenia zdarzyły mi się już w innych relacjach. Jeżeli faktycznie tak jest, oznacza to, że wiecznie odtwarzamy traumę z przeszłości. Ale ból jest bólem, niezależnie od głęboko ukrytych przyczyn. I trzeba go uleczyć.

Co może świadczyć o tym, że doświadczasz przemocy seksualnej i nadużycia w związku?

  • Z jakiegoś powodu obawiasz się swojego partnera.
  • Partner poniża cię przed innymi osobami.
  • Partner zmusza cię do robienia rzeczy, na które nie masz ochoty.
  • Odmowa wykonania życzenia partnera rodzi w tobie obawę przed karą lub zerwaniem relacji.
  • Partner powtarza ci, że nie jesteś normalna lub że powinnaś się leczyć.
Michał Pozdał, psychoterapeuta, seksuolog, wykładowca Uniwersytetu SWPS. Prowadzi terapię indywidualną oraz par.

  1. Seks

Co zrobić, gdy kobieta chce więcej seksu? Odpowiada Katarzyna Miller

- Trzeba się seksem bawić - mówi Katarzyna Miller. (Fot. iStock)
- Trzeba się seksem bawić - mówi Katarzyna Miller. (Fot. iStock)
Zobacz galerię 1 Zdjęć
Mężczyźni myślą tylko o seksie? Może i myślą. Ale kobiety seksu chcą... No właśnie, jak powiedzieć mężczyźnie: "Chcę cię teraz?". Co robić, gdy mężczyźni kapryszą? Czy przekonanie, że oni nudzą się w monogamii, a one rozkwitają, wszystko wyjaśnia - zastanawia się Katarzyna Miller, psychoterapeutka.

Coraz częściej mężczyzna ziewa w łóżku, pokazując, jaki jest zmęczony, a kobieta kusi go w koszulce do pępka... Mam poczucie, że kobiety jeszcze się nie przyznają, nawet same przed sobą, do tego, że chcą się kochać. Oczywiście, oficjalnie jesteśmy wyzwolone i chętnie o tym mówimy, ale już nie mogę słuchać, jak to na siłę kobieta wchodzi w związki, by mieć do seksu prawo. A ja powiem tak: Jeśli chcesz mieć dużo seksu, to go miej. Jeśli ci wstyd albo nie umiesz się oddawać mężczyźnie tylko dlatego, że on ci się podoba, tylko zaraz musisz "kochać", to sobie zawiąż wstążeczkę na majtkach. I nic w tym złego, jeśli to twój wybór. Mocno w głowach siedzi nam nakaz bycia "porządną", oparty na braku wiary w siebie. I właśnie z braku tej wiary kobiety obawiają się przyznać, że mają ochotę. No bo co będzie, jak usłyszą: "nie"? Oj, zaboli...

On nie wie, że ona chce się kochać, i dlatego zasypia, choć ona gnie się w tych koronkach. Są razem pół roku, więc to chyba jeszcze nie nuda? Po pierwszej fazie ekscytacji, kiedy ludzie drżą na samą myśl o dotyku partnera, przychodzi czas swoistej gry. Seks jest wtedy języczkiem u wagi: kto kim rządzi, kto jest ważniejszy, kto od kogo bardziej chce, kto udziela łask. Sporo kobiet, które nie dotarły jeszcze do swojej seksualności (bo kobiety odkrywają ją i rozwijają całe życie), opanowało pewien rodzaj zewnętrznej, wabiącej kobiecości. Uwodzący koci ruch, intrygujące głębią dekolty, rzęs trzepoty, muśnięcia palcami mówiące: "Och! Jak ja cię będę pieścić!". A figa z makiem! To nie wyraz apetytu na seks, tylko sposób na kontrolowanie seksualności mężczyzny. Jak się facet na taką grę napali, to wtedy ona trzyma wszystkie karty i udziela lub nie udziela łask. Ale! Mężczyźni już wiedzą, że te dekolty i wydęte usta to narzędzia manipulowania nimi za pomocą seksu. A jak już to wiedzą, to się nie dają i patrzą podejrzliwie na panie, które swoje atuty mają na stole.

Czyli trzepoty rzęs już nie wystarczą? Na niektórych to nie działa, innych rozpala. Dla kobiety to ciągle niebezpieczna sytuacja, gdy ona chce, a on odmawia. Mężczyzna jest myśliwym i nie chce kobiety, która sama się wiesza nad kominkiem obok jego innych zdobyczy. Ale myślę, że choć powoli i z trudem, to jednak świat się zmienia. Powoli, bo to mężczyzna jest seksualny, bo to on jest w seksie aktywny - wchodzi i wychodzi. A kobieta zostaje. I zobacz! Na tym schemacie zbudowane było całe życie społeczne: mężczyźni szli do pracy, na wojnę, na polowanie, a kobiety zostawały w siedlisku. Jaki to silny schemat. Ale dziś kobiety też już wychodzą. Mężczyźni dopuszczają aktywność zawodową, polityczną, ekonomiczną kobiet. A więc także aktywność seksualną zaczynają akceptować. Mało! Wiedzą już, że kobiety mają potrzeby seksualne, a więc myślą: "Aha! To niech one też zdobywają!". Zdobywanie jest trudne. Naraża na odmowę. Ci wrażliwi i niepewni siebie cierpią z tego powodu katusze, że muszą polować, być zdobywcami.

No tak, nawet hasłem reklamowym pewnego kosmetyku dla mężczyzn jest obietnica: jak go użyjesz, kobieta zrobi pierwszy krok. No właśnie. A dzięki temu jeden z drugim mogą uniknąć tego, że jak zrobią go nie w tę stronę i kobieta odmówi, to wyjdą na pajaców. Znam kilku mężczyzn, którzy mówią otwarcie: "Ja siedzę i czekam, jak ona mnie weźmie, to się dam wziąć. Ale nie będę się narażał". I to nie są faceci, którzy źle wyglądają, czy są nieciekawi. Tylko nie chcą się strasznie napracować. Bo po co? A więc i wygodni, i troszkę przestraszeni, co się nawzajem uzupełnia. Aktywność kobiet staje się więc czymś nawet oczekiwanym. Wracając do związków, seks fizjologicznie jest potrzebny dość rzadko. Choć bywa, że ktoś miewa większe libido, i bywa, że jest to kobieta. Ale też wtedy ma wybór: sublimacja albo masturbacja. Sublimacja to przekierowanie energii seksualnej na inną. Idziesz i pierzesz sześć angorowych sweterków. Ręcznie. Po "nie dziś, kochanie" wyciskasz tę wełenkę w płatkach mydlanych i myślisz: "O! Będę miała sześć ślicznych sweterków i będę je sobie nosić". Dobrze, wtedy zrobić coś fizycznego: zmysły działają - dotyk, zapach - ciało jest aktywne. Możesz też sięgnąć po masturbację, która jest seksem, a w dodatku z najukochańszą osobą na świecie, czyli z samą sobą. Jeśli ktoś tego nie czuje i nie lubi, to jest biedny.

Dlaczego? Bo jeśli nie lubisz masturbacji, to znaczy, że siebie samej nie lubisz.

A jest jakieś trzecie wyjście? Co zrobić, żeby on zapolował na nią? Jest. Robić to samo co mężczyźni: jeśli wiesz, co go podnieca fizycznie, choć niekoniecznie psychicznie, to mu to zrób. Pogilgaj go w odpowiednie miejsca, dotknij tak, jak lubi, poprzewracaj, pomiętoś. Ale penisa nie tykaj! To granica dla inicjowania seksu przez kobietę. Mężczyźnie może się włączyć lęk kastracyjny. Pieść go wokół, ale nie po męskości - aż sam będzie tego chciał. Wtedy jak mu się już zachce, to wejdzie w ciebie. Albo ty możesz wejść na niego i się nim wykochać.

Zdecydowanie lepsze to niż wibrator. Chłopakom, którzy mnie pytają, co robić, jak ona nie chce się kochać, mówię: "Zaproponuj jej zabawę. Niech ona sobie śpi, skoro taka zmęczona. Ty nie musisz, ty ją pieść, ty ją sobie kochaj. Niech ona zagra bezwolną brankę. Wyobraź sobie, żeś ją zdobył na wrogu...". No to teraz powiem kobietom, których mężczyźni nie mają ochoty na seks, bo są tacy zmęczeni: "Wyobraź sobie, że jesteś Amazonką, która ukradła małemu państewku króla. Zatargała go do własnego namiotu, rozebrała z tej jego zbroi, wymyła całego. Oczywiście, nie jak dziecko. Inaczej się mężczyznę dotyka. Myjesz więc go i myjesz, a ekstaza narasta, aż on sam dopomni się dopełnienia. Poczekaj, aż zacznie się trząść z niecierpliwości, i wtedy dopiero możesz się do niego zabrać. Wtedy masz swojego króla. Ale ty jesteś królową. Ty go oswajasz i przekonujesz, że warto ci się poddać".

Kobiety czasem zwierzają się, że mimo podniecenia mężczyźni seksu nie chcą. Może tak być, penis staje, ale nie ma ochoty. On mówi: "Zostaw, nie podoba mi się to, co robisz", jest zły. Wtedy odpuść. Dysonans między tym, co ciało czuje, a tym, czego głowa chce, trzeba uszanować. Inaczej to gwałt. Przyczyny "nie" mogą być rozmaite. On może nie chcieć się kobiecie poddać. Nie chce, żeby ona dyktowała, kiedy będzie seks. Woli, żeby seks był wtedy, kiedy on chce.

Chce mieć kontrolę nad jej seksualnością? Też, bo to sfera tajemna dla mężczyzn. Kiedy się kochamy, lęk przed kobietą, która może wchłonąć, wessać, znika, bo jest ekstaza. Rano ten strach wraca. A więc atak frontalny na mężczyznę, nim on sobie tego zażyczy, to raczej klęska. Ale też nie może by tak, że on o wszystkim decyduje. Ma brać pod uwagę i ciebie. To jest sprawa do omówienia, choć ja bym nie przesadzała z tym gadaniem o seksie.

No to co zrobić, żeby myśliwy nie czuł, że stracił kontrolę? Trzeba się seksem bawić. Raz go proś, raz mu rozkazuj. Powiedz mu kiedyś: "Ty jesteś panem jasnym, a ja chłopką ciemną. Pan taki piękny, taki możny, śnił mi się pan, ale gdzie ja bym śmiała, prosta dziewczyna"... itd.

Jeśli nie chce się bawić? Zawsze może nie chcieć. U Jandy grają "Seks dla opornych" z Dorotą Kolak i Mirosławem Baką. Ona jest taka słodka, taka pokuśna, a on nic. Ona cały czas: "Gdybyś mnie tak uwiódł, gdybyś mi dał różę, a gdybyś mnie tak zgwałcił...". A on: "Kobieto! Spać! Do roboty rano wstaję!". No ale zmusiła go, pojechali do hotelu. Ona ma słodkie ciało i go tym ciałkiem owija... A on! "Nie, nie!". Ja po 15 minutach mam już jej dość i myślę: "Kobieto, czy ty nie widzisz, że on nie może!? Nie ma z czego wykrzesać seksu, bo jest śmiertelnie zmęczony i czymś przerażony, i ty mu jesteś potrzebna, żeby go ukoić, a nie szturchać. Stań na wysokości zadania. Potraktuj go jak zmęczonego wojownika". Ale ona nic nie widzi, tylko to, że jej się chce. Można powiedzieć: on nic nie widzi poza tym, że mu się nie chce. Ale też powinno się równać do słabszego. Jak w górach. Tam nie jest ważny ten, kto pierwszy, ale kto na końcu się wlecze. Więc gdy on się przywlecze się taki zmęczony po pracy, a jeszcze go tam w środku coś męczy, bo jutro trzeba zanieść do szefa dokumenty, przeczytać te papiery na biurku... To można go pomasować i nic więcej. Rano mu stanie i może zrobi to z przyjemnością. W sztuce w teatrze on jej w końcu mówi, co się stało, a ona go przytula. I dopiero wtedy może do czegoś dojść, bo on przestał ukrywać, co się stało i świat się nie zawalił. Ona nadal go kocha i szanuje, choć mu się nie udało, a to dla faceta bardzo ważne.

Jak poznać, czy on nie chce, bo na przykład ma kochankę, czy nie może, bo się czymś zamartwia? Nie wypytywać. Stwierdzić: "Jeśli chcesz, możesz mi powiedzieć, co się dzieje". Jeżeli grożą mu straty finansowe, odpowiedzialność karna, to trudno, żeby mu się chciało. Są co prawda tacy, którzy się relaksują poprzez seks. Ale kochanie się z nimi to nieprawdziwe kochanie. A wracając do związków, wiadomo, że w nich seks nie jest gejzerem. Ale cały czas się tli. Oni się sobie podobają, lubią na siebie popatrzeć i się dotknąć. To jest coś, co jest ważne. A że są razem, to też mają dużo czułości. Wiadomo z badań, że gdy jest dużo czułości, to seksu jest mniej. Nawet w komunach ludzie nie bzykali się jak króliki, bo było im tak dobrze i blisko, że nie musieli.

Może więc być i odwrotnie, że kobiety chcą czułości, a nie seksu, ale nie mówią o seksie, bo mężczyźni tylko w łóżku stają się czuli i można z nimi porozmawiać o emocjach? Właśnie wielu panów uważa, że tylko seks daje im prawo, żeby być blisko z kobietą. Odczuwać to i okazywać. A więc, kochana, pomyśl, czego chcesz. Na co masz apetyt? Bo może na czułość i nadajesz sygnały, które on odbiera prawidłowo. A może... Sama dopowiedz. Kobiety zawsze chcą, by mężczyzna się nimi zajmował. Jest niewiele kobiet, które lubią zajmować się facetem, lubią szybkie numerki. Ale, niestety mało jest też mężczyzn, którzy cenią grę wstępną. I może tu jest kotek ukryty? Może ten seks wymaga oddania do poprawki?

  1. Seks

Porozmawiajmy o waginie

W naszej kulturze niestety nadal rozpowszechnione jest przekonanie, że seksualność w kobiecie pojawia się wraz z mężczyzną.(Fot. iStock)
W naszej kulturze niestety nadal rozpowszechnione jest przekonanie, że seksualność w kobiecie pojawia się wraz z mężczyzną.(Fot. iStock)
Zobacz galerię 1 Zdjęć
Czym jest dla ciebie seksualność? A seks? Co uważasz w nim za normalne, a co za wyuzdane, chore i zdecydowanie nie dla ciebie? I wreszcie – kluczowe pytanie – czy kochasz „swoją najintymniejszą”?

Voca Ilnicka jest z wykształcenia polonistką. Jak wiadomo, polonista to nie zawód. No ale można na przykład pisać. Choćby o seksualności. Kilka lat temu założyła więc portal o takiej tematyce. – Nie podobało mi się przekonanie, rozpowszechniane w kulturze, że seksualność w kobiecie pojawia się wraz z mężczyzną. Jak na pstryknięcie. Że bez niego kobieta nie jest istotą seksualną – mówi. – Nie dość, że zwykło się stawiać znak równości między seksualnością a seksem, to jeszcze ten ostatni przedstawiany jest najczęściej z punktu widzenia mężczyzny. Dla większości mężczyzn – również seksuologów czy psychologów – seks to po prostu penis w waginie. Takiej konfiguracji dotyczą chociażby badania na temat kobiecego orgazmu. A przecież kobiety osiągają orgazm również w inny sposób...

Zrozumiała, że wiedza o kobiecej seksualności nie jest obiektywna. Że to tylko punkt widzenia patriarchatu. Że potrzebna jest kobieca perspektywa. – Czasem, śledząc media, mam wrażenie, że od czasów Freuda niewiele się zmieniło. Mężczyźni ochoczo wypowiadający się o tym, co kobiety lubią, czują... Nawet jeśli zmienia się coś w nauce, obyczajowość jest wciąż ta sama, skrojona na męską miarę – twierdzi Ilnicka. – Pamiętam, jak po przeczytaniu jakiegoś opowiadania erotycznego moja koleżanka oburzyła się, że ludzie takie głupoty wymyślają. Pięć orgazmów z rzędu, też coś! Na co druga powiedziała z uśmiechem: „Wiesz, można mieć i 40”.

Uznała, że ma wystarczającą wiedzę, żeby zacząć się nią dzielić. Że może rzucić nowe światło na kobiecą seksualność... Zwłaszcza że wie, ile barier jest do pokonania. Jak długą drogę trzeba przejść, żeby powiedzieć sobie: „jestem w porządku”. Zamieszczając teksty na portalu – własne i czytelniczek – w którymś momencie zapragnęła też bezpośredniego kontaktu. Chciała stworzyć przestrzeń dla kobiet gotowych do tego, żeby eksplorować temat, lepiej poznać siebie, mówić o doświadczeniach, wątpliwościach... To może warsztaty? Nazwała je „Wagina wyemancypowana”. – Zależało mi na tym, żeby bronić tej sponiewieranej waginy, niemalże na sztandarach ją umieszczać. Z feministki stałam się waginistką – wspomina. Potem złagodniała, zmieniła nazwę na „Porozmawiajmy o seksualności”. W końcu chodzi głównie o pełne empatii rozmowy.

Medycznie i romantycznie

Nie, nie każe przynosić lusterek. Nie ma oglądania „tego tam”, między nogami. Ale uważa, że dobrze jest przynajmniej znaleźć dla „swojej najintymniejszej” własną nazwę. Taką, która nie będzie krępować, zawstydzać. Odrzucać, mierzić. Która gładko przejdzie przez usta. No, może nie za pierwszym razem... Mówi, że gdyby wygrała milion, opłaciłaby kampanię na mieście – z billboardami „Kocham swoją waginę”. Tak właśnie kończy jedno ze zdań wypisanych na warsztatowym flipcharcie. Potem kolej na nas, uczestniczki. Uzupełniamy:

Idąc na warsztaty, myślałam... Kobieta wyzwolona według mnie to... Gdybym wygrała milion... Zabawki seksualne to dla mnie... Książka/film, który chcę wam polecić... Gdy rano patrzę w lustro... W związku z seksualnością czuję... Kobiecość to dla mnie... Na wakacje najchętniej pojechałabym...

Teraz praca w parach. Mówimy o swoich oczekiwaniach co do warsztatów. O obawach. O tym, co możemy wnieść do wspólnej przestrzeni. Wreszcie każda z nas referuje w kręgu, co usłyszała od koleżanki. Przy okazji więc lekcja uważności, empatii. Będziemy przecież przez te parę godzin blisko siebie... Voca Ilnicka podkreśla, że nie ma głupich pytań. Że jest całkowite przyzwolenie na emocje. I że obowiązuje zasada dyskrecji. Przyznaje, że sama długo czuła opór przed rozmawianiem z kobietami o seksualności. Bała się, że mogą to wykorzystać przeciwko niej: – Co ciekawe, jako nastolatka poruszałam tego rodzaju tematy z mężczyznami. Ale niektórych słów nie wymawiałam. Choćby „miesiączka”, że o „waginie” czy „cipce” nie wspomnę.

No właśnie. Trudno pójść dalej bez oswojenia „tego miejsca”. Przynajmniej na poziomie języka. Tworzymy więc listę z nazwami, każda swoją. Potem trzeba ją ujawnić, wypowiedzieć zapisane słowa na głos. Ale – żeby nie było za łatwo – odczytujemy te z listy koleżanki. Niektóre terminy są dość oczywiste („pochwa”, „wulwa”, „srom”, „łono”, „kobiece genitalia”), inne zaskakujące. Niektóre romantyczne („cienista dolina”, „jaspisowa grota”, „muszelka”, „różyczka”, „ogród rozkoszy”), inne dużo mniej („dziura”, „nora”, „bober”, „kluska”, „rura”). Wyodrębnia się kategoria owocowo-warzywna („nektarynka”, „śliwka”, „truskaweczka”, „ziemniak”, „cytrynka”). Jest też „firletka”, „pusia”, „paprotka”, „gniazdko”, „zośka”...

Czas na mężczyzn. Okazuje się, że mogą mieć „ogon” i „gnat”, „korzeń” i „wisior”, „pytonga” i „fistaszka”... To ćwiczenie może być zabawne – dla niektórych. Może też budzić opór, niechęć, niesmak. Chodzi o to, żeby zrozumieć, jak bogatymi zasobami językowymi dysponujemy. Możemy zdecydować, co z tym zrobić. Dlatego na koniec każda wybiera trzy ulubione terminy. Wygrywa „wagina”, „joni” i – nieoczekiwanie – „cipka”. A w drugiej kategorii „penis”, „członek” i „lingam”. Uff, próg językowy przekroczony.

Cud pochwy

Wiele rzeczy da się też powiedzieć bez słów. Voca Ilnicka proponuje kolejne ćwiczenie. Bierze białą taśmę, dzieli salę na pół. Jedna połowa reprezentuje „ja” (moje doświadczenia, przekonania, zwyczaje), druga „nie-ja” (to, co mnie nie dotyczy). Teraz, zajmując miejsce w jednej lub drugiej połówce, bliżej lub dalej linii, możemy odnieść się do wygłaszanych przez prowadzącą stwierdzeń:

W moim domu seks był tematem tabu. Moją łechtaczkę odkryłam w przedszkolu. Uważam, że kobieta zawsze może odmówić seksu. Mój wibrator schowany jest na dnie szuflady. Lubię koronkową bieliznę. Kiedy jako nastolatka chciałam kupić podpaski, a sprzedawcą był mężczyzna, rezygnowałam z zakupu. Chętnie odwiedzam sklepy erotyczne. Lubię oglądać filmy erotyczne, czytać opowiadania o takiej tematyce. Wstydziłabym się kupić prezerwatywę.

Wiemy już o sobie naprawdę dużo. Ciało, przemieszczając się po sali, opowiedziało o tym, jak wyglądała nasza edukacja seksualna. Pora pójść dalej, zobaczyć, jak teraz o nią zadbać. Oglądamy krótki film z Betty Dodson (rocznik 1929!) i Carlin Ross – jako przykład tego, jak można rozmawiać o seksualności. Bez pruderii, z humorem, lekkością.

– Przez lata Dodson miała kompleks warg sromowych. Uważała, że jej są zdeformowane przez masturbację, chodziła na terapię – opowiada Ilnicka. – Do czasu, kiedy nowy kochanek zapewnił ją, że wszystko ma jak trzeba. Nie dość, że została w kwadrans uleczona, to jeszcze zaczęła fotografować i rysować kobiece genitalia, żeby inne kobiety miały świadomość ich różnorodności. Przez lata prowadziła warsztaty dla kobiet na temat masturbacji.

Takich niezwykłych edukatorek Stany Zjednoczone doczekały się całkiem sporo. Choćby Nancy Friday, specjalistka od kobiecych fantazji seksualnych. Deborah Sundahl, wyspecjalizowana w kobiecej ejakulacji. Czy Sue Johanson, która podpowiedziała kobietom, jak wykonać wibrator z... elektrycznej szczoteczki do zębów. No i pisarki. W pierwszym rzędzie Eve Ensler z „Monologami waginy”. Wspomina w nich między innymi o „cudzie pochwy”, czyli o spotkaniu z lusterkiem („Miałam ochotę leżeć tam, na macie, z rozłożonymi nogami, i bez końca wpatrywać się we własną pochwę”). Zadaje też kobietom zaskakujące pytania: Gdyby twoja wagina się ubierała, co by nosiła? Jak pachnie? Gdyby umiała mówić, co by powiedziała?

W wyjątkowym kompendium „Wagina. Kobieca seksualność w historii kultury” Catherine Blackledge pisze o tym, że w średniowiecznej Europie kurtyzany używały intymnych wydzielin jako perfum. I przyznaje, że sama ma dwa ulubione zapachy: „Smakowity zapach placka ziemniaczanego z mięsem, pieczonego w kuchni mamy, oraz mocny, upojny zapach mojej pochwy. Zapach miłości rodzinnej i zapach miłości cielesnej”. Blackledge przywraca waginie szacunek. Jako biolożka opisuje ją z anatomicznego punktu widzenia. Ale przywołuje też wiele mitów dotyczących kobiecego organu, który przez wieki traktowany był jako symbol płodności. Źródło życia. To miejsce, którędy przyszliśmy na świat, więc kalanie i nadużywanie pochwy (i kobiet) oznacza zwrócenie się przeciw życiu.

Tak, nie, może

Poza filmami i książkami Voca Ilnicka pokazuje nam różne kobiece gadżety ze swojej prywatnej kolekcji. Kubeczek menstruacyjny  alternatywa dla podpasek i tamponów), kulki gejszy, masażery łechtaczki, wibratory. Możemy zaspokoić swoją ciekawość, uruchomić przycisk... Sprawdzić, czy to dla nas. Jak pisze Blackledge we wspomnianej książce, wibrator pojawił się w USA jeszcze w XIX wieku. Szybko stał się piątym sprzętem gospodarstwa domowego zasilanym prądem (po maszynie do szycia, wentylatorze, czajniku i tosterze). W Polsce wciąż budzi zakłopotanie. – Nikogo nie namawiam do korzystania z tych zabawek, ale wiem, że kobiety są ciekawe. A wiele z nich nigdy nie przekroczyło progu sklepu erotycznego – mówi Ilnicka. – Dobrze jest wiedzieć, jaki mamy wybór.

Dobrze jest też ustanowić własny cel seksualny – coś, co możemy osiągnąć w krótkim czasie niewielkim nakładem sił. Może chodzi o jakąś fantazję, którą gotowa jesteś zrealizować? Może chcesz przekroczyć jakąś granicę? A może poprawić swoją komunikację z partnerem? W tym ostatnim przypadku Voca Ilnicka radzi użyć kartki podzielonej na trzy części: „tak”, „nie” i „może”. Zamierzacie poruszyć tematy w rodzaju: „Czy masz ochotę na...?” – w odpowiedzi wystarczy wpisać znaczek do wybranej rubryki.

Na koniec mamy się zastanowić, jakie wspierające zdanie o seksualności chciałybyśmy usłyszeć. Siadamy kolejno na poduszkach na środku sali, zamykamy oczy. Pozwalamy, by inne kobiety podchodziły, by ich słowa wpływały do naszych uszu, do serca. O tym, że seksualność jest OK, że jest źródłem radości i siły.

A ty? Co chciałabyś na ten temat usłyszeć?

Voca Ilnicka edukatorka seksualna, trenerka, feministka. 

  1. Seks

Mam sny erotyczne o innych kobietach. Czy jestem bi?

Biseksualizm jest pojęciem anachronicznym. Charakterystycznym dla kobiet wyróżnikiem zachowań seksualnych jest to, że orientacja seksualna nie musi być u nich czymś statycznym. (Fot. iStock)
Biseksualizm jest pojęciem anachronicznym. Charakterystycznym dla kobiet wyróżnikiem zachowań seksualnych jest to, że orientacja seksualna nie musi być u nich czymś statycznym. (Fot. iStock)
Zobacz galerię 2 Zdjęć
Heteroseksualna kobieta miewa erotyczne sny o… innych kobietach. O czym to świadczy, tłumaczy edukatorka seksualna dr Alicja Długołęcka.

Heteroseksualna kobieta miewa erotyczne sny o… innych kobietach. O czym to świadczy, tłumaczy edukatorka seksualna dr Alicja Długołęcka.

Monika ma 29 lat, pracuje w galerii sztuki i jest atrakcyjną brunetką. Od sześciu lat mieszka z Rafałem. Są szczęśliwą parą z udanym życiem seksualnym. Planują ślub. Jednak od jakiegoś czasu coraz bardziej niepokoi Monikę pewna sprawa. Otóż dziewczyna często miewa erotyczne sny o pieszczących się kobietach. Za każdym razem śnią jej się inne osoby, nieznane z realnego życia. W snach tych odczuwa bardzo przyjemne podniecenie, ale rano pojawia się zażenowanie i niesmak. Nikomu o tym nie opowiada, ponieważ się wstydzi. I sama myśl, że mogłaby się do niej w ten sposób zbliżyć jakaś kobieta, budzi w niej wstręt. Ponieważ Monika ma takie sny coraz częściej, czuje z tego powodu narastający dyskomfort. Podejrzewa, że być może jest biseksualna. Zastanawia się, czy wszystko z nią w porządku i czy jej niechciane fantazje są normalne?

Komentarz: Nie istnieje coś takiego jak obiektywna, uniwersalna norma seksualna. Seksualność ograniczają normy społeczne i religijne – wpisane w obyczajowość, prawne – określające, co jest, a co nie jest wykroczeniem, i wreszcie normy medyczne, których przekroczenie szkodzi zdrowiu człowieka. Oczywiste jest, że orientacja homoseksualna według norm medycznych nie jest żadnym zaburzeniem, prawnie również nie podlega sankcjom, chociaż jeszcze 30 lat temu milicja robiła „spisy homoseksualistów”. Natomiast normy społeczne czy religijne podlegają wolniejszym zmianom i homoseksualizm wciąż budzi kontrowersje.

Z perspektywy seksuologicznej senne wizje Moniki jak najbardziej mieszczą się w normie. To, co może niepokoić, to silne negatywne emocje, jakie w niej wywołują. Jeśli Monika skłonności homoseksualnych nie ma – sny byłyby epizodyczne i już by wygasły. Powracają, ponieważ nadaje im tak wielkie znaczenie i skupia wokół nich ogrom negatywnych emocji. Możliwe, że właśnie z tego powodu się nasilają.

W klasyfikacji zaburzeń seksualnych wyróżnia się tzw. egodystoniczność, czyli odrzucanie tej części ego, która wiąże się z homoseksualnością. W interpretacji psychoanalitycznej wynika to z rozbieżności pomiędzy id a presją społeczną (superego), co w rezultacie prowadzi do frustracji. Być może problem ten dotyczy naszej bohaterki. Zastanówmy się, dlaczego Monika boi się swoich myśli? Dlaczego aż tak się na nich koncentruje?

Gdyby śniła jej się konkretna, realna osoba, mogłoby to świadczyć o fascynacji daną kobietą, pewnego rodzaju identyfikacji z nią, chęci upodobnienia się. Warto by było wówczas zwrócić uwagę na to, kto w tych snach jest dominujący i w jaki sposób się śni. Gdyby w snach pojawiała się osoba, w której Monika się zakochała i której pożąda, sytuacja byłaby jasna, ale ponieważ dziewczynie śnią się różne, obce kobiety, przyczyna tych snów nie musi być związana z orientacją homoseksualną.

Być może Monika ma, a raczej miała – bo obecnie je wypiera – idealistyczne wyobrażenia o miłości lesbijskiej. A rodzaj tych wyobrażeń odpowiada temu, czego brakuje jej w ars amandi partnera. Seks kobiecy powszechnie kojarzy się ze specyficznym uwodzeniem i romantyczną otoczką. Warto dodać, że to stereotyp, bo miłość lesbijska w realnym życiu ma wiele scenariuszy, tak samo jak heteroseksualna. Ale ponieważ kobiety heteroseksualne niezbyt często znają lesbijki, to zdarza się, że tęsknią za wyobrażaną przez siebie nie tyle prawdziwą miłością lesbijską, ile za jej aurą, pełną czułości i wzajemnego zrozumienia.

Nie znamy szczegółów życia seksualnego Moniki, ale może z racji tego, że jej związek trwa już od dłuższego czasu, pojawiła się w nim rutyna? Być może Monice brakuje gry wstępnej, pewnej empatii w fizycznej bliskości albo jakiegoś rodzaju określonych pieszczot, typu miłość francuska? Może pragnie więcej pocałunków, a mniej pieszczot genitalnych? Powinna się nad tym zastanowić i jeśli tak jest – porozmawiać z partnerem, jak wzbogacić współżycie o pożądane elementy.

Przyczyna fantazji bohaterki może mieć też bezpośredni związek z homoseksualnością. Na podstawie podanego opisu nie potrafię jednak stwierdzić, w jakiej proporcji jest ona do heteroseksualności. Bo czy nam się to podoba czy nie, w każdym z nas jest pierwiastek homoseksualny. Posługując się już nieco przestarzałą, uproszczoną siedmiostopniową skalą Kinseya, określającą orientację seksualną, można powiedzieć, że stosunkowo mało jest typów ekskluzywnych, a więc takich, które można określić jako wyłącznie heteroseksualne czy wyłącznie homoseksualne.

U Moniki nie nastąpił najważniejszy wyróżnik diagnostyczny, pozwalający stwierdzić, że jej tożsamość jest homoseksualna – to znaczy w jej realnym życiu nie pojawiła się miłość i pożądanie do konkretnej kobiety. Chociaż nie możemy wykluczyć, że nie doszłoby do tego, gdyby przestała bać się swoich fantazji.

Biseksualizm, o którym myśli Monika, jest pojęciem anachronicznym. Charakterystycznym dla kobiet wyróżnikiem zachowań seksualnych jest to, że orientacja seksualna nie musi być u nich czymś statycznym np. nierzadko się zdarza, że do mniej więcej 35. roku życia kobieta ma tożsamość heteroseksualną i czerpie satysfakcję z tego rodzaju kontaktów, a potem zakochuje się w kobiecie i związek z nią jest pod względem seksualnym równie satysfakcjonujący. Współczesny seksuolog powie wtedy, że początkowo taka kobieta miała tożsamość heteroseksualną, a później zmieniła się ona na homoseksualną.

Warto, żeby Monika uzmysłowiła sobie, że dopóki nie przestanie amputować z siebie treści, których nie akceptuje, nie będzie w stanie poznać w pełni swoich potrzeb i pragnień. Jeśli sytuacja nie ulegnie zmianie i Monika nadal będzie borykała się z brakiem akceptacji dla swoich fantazji, dobrze, żeby skonsultowała się z psychologiem bądź seksuologiem, który pomoże jej zobaczyć, co się kryje za tą barierą odrzucania i wstrętu.

Alicja Długołęcka, doktor nauk humanistycznych, edukatorka seksualna, autorka licznych książek, propagatorka zdrowia seksualnego, doradca partnerski i rodzinny.