Czy relacje międzyludzkie mogą wpływać na to, jak szybko się starzejemy? Najnowsze badania sugerują, że tak – i to w sposób bardziej dosłowny, niż dotąd sądzono. Toksyczne osoby w naszym otoczeniu nie tylko obniżają nastrój i poziom energii, lecz także realnie przyspieszają proces biologicznego starzenia organizmu.
Na te zaskakujące wnioski zwraca uwagę Sebastian Ocklenburg, profesor metod badawczych w psychologii na MSH Medical School w Hamburgu. Komentuje on wyniki nowego, szeroko zakrojonego badania opublikowanego w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Proceedings of the National Academy of Sciences”, które po raz pierwszy tak precyzyjnie pokazuje, jak destrukcyjny wpływ mogą mieć toksyczne więzi społeczne na nasze ciało.
Psychologowie od lat podkreślają, że dobre relacje z bliskimi sprzyjają zdrowiu. Problem pojawia się wtedy, gdy w naszym kręgu znajdują się osoby permanentnie konfliktowe, pasywno-agresywne lub celowo utrudniające życie. Taki kontakt staje się źródłem przewlekłego stresu, a ten – jak pokazują liczne badania – ma destrukcyjny wpływ na organizm. Nie tylko bowiem nasila stany zapalne i osłabia odporność, ale także przyspiesza procesy starzenia. Naukowcy postanowili więc sprawdzić, czy toksyczni ludzie mogą wpływać nie tylko na nasze samopoczucie, ale również na wiek biologiczny.
Zespół badawczy kierowany przez Byungkyu Lee z New York University przeanalizował dane ponad 2300 dorosłych mieszkańców amerykańskiego stanu Indiana. Uczestnicy szczegółowo opisywali swoje sieci społeczne, wskazując osoby, które powodują u nich stres, frustrację i poczucie przeciążenia.
Kluczowym elementem badania było zastosowanie nowoczesnych metod opartych na metylacji DNA, pozwalających określić wiek biologiczny organizmu. Dzięki analizie próbek śliny naukowcy mogli sprawdzić, czy ciało uczestników zachowuje się na swój wiek metrykalny, czy też starzeje się szybciej, niż powinno. Dodatkowo badani wypełniali kwestionariusze dotyczące zdrowia fizycznego i psychicznego, co pozwoliło powiązać dane biologiczne z codziennym doświadczeniem stresu.
Wyniki okazały się jednoznaczne i niepokojące. Prawie jedna trzecia uczestników przyznała, że w ich otoczeniu znajduje się co najmniej jedna toksyczna osoba, a około 10 procent badanych miało ich dwie lub więcej. Co istotne, każda taka relacja wiązała się ze średnim przyspieszeniem procesu starzenia o 1,5 procent. W praktyce oznaczało to, że osoby mające toksycznych ludzi w swoim kręgu były biologicznie średnio o około dziewięć miesięcy starsze niż rówieśnicy o podobnym wieku metrykalnym, ale bez takich obciążeń relacyjnych.
Badanie przyniosło również kilka interesujących obserwacji społecznych. Kobiety częściej niż mężczyźni deklarowały obecność toksycznych osób w swoim otoczeniu. Z kolei osoby, które miały poczucie, że inni nadmiernie na nich polegają lub są od nich emocjonalnie zależni, również częściej doświadczały tego rodzaju relacji. Co ciekawe, toksyczni członkowie rodziny i przyjaciele mieli silniejszy wpływ na przyspieszone starzenie niż toksyczni partnerzy. Naukowcy sugerują, że może to wynikać z faktu, iż związek małżeński – mimo trudności – często wiąże się także z pozytywnymi aspektami, takimi jak mniejsze poczucie samotności, które częściowo łagodzą negatywne skutki stresu.
Na tym jednak nie koniec. Obecność toksycznych osób w sieci społecznej badanych wiązała się nie tylko z wyższym biologicznym wiekiem, ale także z podwyższonym poziomem stanów zapalnych w organizmie oraz większym obciążeniem zdrowotnym. To wyraźny sygnał, że relacje społeczne są jednym z istotnych, choć często niedocenianych czynników wpływających na długofalowe zdrowie.
Wniosek płynący z badania jest jasny i zarazem bardzo praktyczny. Dla zdrowego starzenia się i ogólnego dobrostanu nie wystarczy dbać o dietę, aktywność fizyczną czy sen. Równie ważne jest świadome przyglądanie się relacjom i ograniczanie kontaktu z osobami, które generują chroniczny stres. Jak podkreślają naukowcy, unikanie toksycznych ludzi to nie przejaw egoizmu, lecz realna inwestycja w zdrowie, także to mierzone na poziomie komórkowym.
Artykuł opracowany na podstawie: S. Ocklenburg, „Toxic People Make Us Age Faster”, psychologytoday.com. [dostęp: 26.02.2026]