Leki odchudzające z grupy GLP-1, czyli popularny Ozempic, Wegovy czy Mounjaro, mogą źle oddziaływać na zdrowie zębów. Stomatolodzy coraz częściej zauważają u swoich pacjentów alarmujące objawy, które początkowo trudno skojarzyć ze stosowaniem wymienionych preparatów. „Jeśli długotrwała, intensywna kuracja i związane z nią mniejsze wydzielanie śliny spotkają się z kwaśną dietą i nieprawidłową higieną – na przykład myciem zębów tuż po napoju gazowanym – możliwe jest nawet obumarcie zęba” – przestrzega Kazimierz Szulist, stomatolog i implantolog.
Leki z grupy GLP-1 to nie nowość – od lat przepisuje się je pacjentom cierpiącym na cukrzycę. Jednak fakt, że w ostatnich latach miliony ludzi zaczęły stosować je w roli środka na odchudzanie, zainicjował debatę o ich skutkach ubocznych. Wciąż jeszcze wiele z nich nie jest do końca opisanych, a pacjenci nie zdają sobie do końca sprawy, na jakie powikłania muszą być przygotowani podczas kuracji Ozempikiem, Mounjaro czy Wegovy.
Przykładem powikłania, o którym coraz więcej się mówi, są tak zwane „ozempikowe zęby”.
– „Ozempikowe zęby” nie są dziś jednostką chorobową – nie znajdziemy ich w literaturze medycznej – wyjaśnia Kazimierz Szulist, stomatolog i implantolog. – To określenie, które przyjęło się w mediach. Stoi za nim jednak realne zjawisko, które lekarze obserwują na co dzień.
Tym terminem określa się zestaw negatywnych objawów dotyczących zębów i jamy ustnej, które są wynikiem stosowania zastrzyków odchudzających – agonistów receptora GLP-1. Wśród powikłań najpoważniejsze są dwa.
1. Zmniejszone wydzielanie śliny
– U pacjentów przyjmujących leki GLP-1 widzimy przede wszystkim wyraźny spadek wydzielania śliny, czyli kserostomię – mówi dr Szulist. – Osoby na tych lekach jedzą mniej i często ograniczają picie, a suchość w ustach należy dziś do najczęściej zgłaszanych przez nie dolegliwości ze strony jamy ustnej.
Okazuje się, że konsekwencje suchości w ustach mogą być bardzo poważne.
– Ślina to naturalna ochrona zębów: oczyszcza je, neutralizuje kwasy, działa antybakteryjnie i wspiera odbudowę szkliwa. Gdy jej brakuje, pojawia się próchnica przy szyjkach i korzeniach zębów, czyli tam, gdzie szkliwo jest najcieńsze albo nie ma go wcale. Częściej widzimy także zakażenia grzybicze, w tym kandydozę, zapalenie dziąseł oraz zapalenie i pękanie kącików ust –
2. Uszkodzenia szkliwa
Pacjenci przechodzący kurację lekami GLP-1 mogą też być bardziej narażeni na uszkodzenia szkliwa.
– Jeśli osoba, która ma mało śliny, sięga po kwaśne produkty lub napoje – choćby gazowane, z dodatkiem kwasów, jak cola – szkliwo może rozpuszczać się bardzo szybko, a ząb wyraźnie traci objętość. Kwasy wypłukują ze szkliwa minerały, a ślina, która w normalnych warunkach pomaga je odzyskać, nie nadąża i ubytek postępuje szybciej niż odbudowa – tłumaczy stomatolog.
Lekarz zwraca przy tym uwagę, że nawet rezygnując z gazowanych napojów, pacjent może być narażony na uszkodzenia szkliwa pod wpływem kwasów. Dzieje się tak, jeśli występują u niego wymioty i refluks – dwa dość częste skutki niepożądane zastrzyków.
– Kwasy nie pochodzą wyłącznie z diety. Nudności, wymioty i refluks należą do częstych działań niepożądanych leków GLP-1 – wymienia je charakterystyka produktu leczniczego. Kwas żołądkowy, który przy wymiotach czy refluksie trafia do jamy ustnej, działa na szkliwo podobnie jak kwaśne napoje. Dlatego osoby, które zmagają się z takimi dolegliwościami, powinny szczególnie zadbać o zęby.
Dr Kazimierz Szulist wymienia jeszcze jedno powikłanie leków GLP-1, które dotyczy pacjentów z uzupełnieniami protetycznymi.
– Wraz z nagłą utratą masy ciała zmienia się podłoże w jamie ustnej, więc proteza, która dotąd dobrze leżała, nagle przestaje pasować i zsuwa się. Pojawiają się otarcia, pieczenie, suchość i nowe ranki, a także dyskomfort przy gryzieniu i mówieniu – wymienia specjalista.
Dr Szulist wyjaśnia, że to nie leki GLP-1 bezpośrednio niszczą zęby – groźne jest nałożenie się na siebie kilku czynników zachodzących w następstwie ich stosowania, zła dieta oraz nieprawidłowe nawyki.
– Jeśli długotrwała, intensywna kuracja i związane z nią mniejsze wydzielanie śliny spotkają się z kwaśną dietą i nieprawidłową higieną – na przykład myciem zębów tuż po napoju gazowanym – możliwe jest nawet obumarcie zęba. W takiej sytuacji konieczna bywa odbudowa, a nawet koronowanie zębów – ostrzega specjalista.
Najgorszy błąd, który może popełnić pacjent przechodzący kurację to mycie zębów od razu po spożyciu gazowanego napoju albo po wymiotach. Taki nawyk może wydawać się nam logiczny, a nawet zdrowotnie korzystny, jednak stomatolog stanowczo przed nim ostrzega.
– Niezwykle ważna jest kolejność. Kwas rozmiękcza szkliwo, a szczoteczka użyta od razu ściera tę osłabioną warstwę. Po kwaśnym posiłku lub napoju warto więc wypić szklankę wody, która rozcieńczy kwasy w jamie ustnej, i umyć zęby dopiero po 30–60 minutach. Tak samo należy postępować po wymiotach: najpierw płukanie jamy ustnej wodą, a szczotkowanie dopiero później. Minerały mają wtedy czas, by wrócić do szkliwa. Mało śliny, brak wody i szczoteczka zaraz po kwaśnym jedzeniu to połączenie, które szczególnie szkodzi zębom – objaśnia dentysta.
Przyjmując Ozempik, Wegovy czy Mounjaro nie jesteśmy skazani na problemy z zębami. Wiele zależy od nas – jeśli jesteśmy świadomi negatywnych następstw tych leków, możemy łatwo im zapobiec.
– Osobom przyjmującym leki GLP-1 zalecam przede wszystkim dwie rzeczy. Po pierwsze: woda. Warto ją pić po każdym kwaśnym posiłku i po dłuższej przerwie w jedzeniu, aby śluzówka i zęby były stale nawilżone. Gdy pH w jamie ustnej spada, woda rozcieńcza i spłukuje kwasy – staje się w pewnym sensie zastępstwem śliny – podpowiada dr Szulist.
– Po drugie: staranne szczotkowanie. Wydłużmy wieczorne mycie zębów o minutę i używajmy pasty z fluorem, który wzmacnia szkliwo. Pamiętajmy też o kolejności – po kwaśnym posiłku czy wymiotach sięgamy po szczoteczkę dopiero po odczekaniu – doradza specjalista.
Doraźnie, w celu pobudzenia wydzielania śliny, ekspert zaleca też żucie gumy bez cukru.
I ważna rada na przyszłość: zawsze informujmy naszego dentystę, że przyjmujemy leki GLP-1.
– W gabinecie częściej widzimy pacjentów z kserostomią, a także ze zniszczeniami szkliwa spowodowanymi napojami gazowanymi. Trudno jednak powiedzieć, ilu z nich przyjmuje leki GLP-1. W wywiadzie pytamy o przyjmowane leki, ale pacjenci często nie wspominają o tych stosowanych w leczeniu otyłości, ponieważ nie kojarzą ich z zębami. Gdy diagnozujemy kserostomię, dopytujemy o czynniki, które mogą ją tłumaczyć: kwaśne napoje, cytrusy czy herbatki owocowe. Moim zdaniem wśród tych pytań powinno się znaleźć także pytanie o leki GLP-1. To nowe zjawisko, które dopiero obserwujemy, a im wcześniej powiążemy objawy z ich przyczyną, tym szybciej możemy pomóc pacjentowi. Przed zabiegiem w głębokiej sedacji lub znieczuleniu ogólnym powiadomienie lekarza konieczne, ponieważ leki GLP-1 spowalniają opróżnianie żołądka – przestrzega ekspert.
Kazimierz Szulist, stomatolog i implantolog, właściciel klinik Impladent. Swoje umiejętności z zakresu estetycznej stomatologii doskonalił podczas seminariów w Londynie. Ukończył studia implantologiczne na Uniwersytecie Goethego we Frankfurcie nad Menem. Zdobył tytuły Master of Oral Implantology oraz Master of Science in the medical field na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. Posiada także prestiżowy tytuł Associate Fellowship in Laser Dentistry przyznawany przez World Clinical Laser Institute w USA, potwierdzający zaawansowane kompetencje w zakresie zastosowania technologii laserowych w stomatologii.