Różne są języki miłości. Dla jednych najwymowniejszym dowodem gorących uczuć są kradzione przy każdej sposobności pocałunki i delikatne muśnięcia dłoni, dla innych – drobne przysługi, które niepostrzeżenie czynią życie wybranków serca łatwiejszym i przyjemniejszym. Jeszcze inni potwierdzenia szczerości zamiarów drugiej połówki najchętniej szukaliby w wersach melodyjnie splatających się w strofy, wyszukanych rymach i głębokich metaforach. Oto jedne z najpiękniejszych wyznań miłosnych w wierszach, jakie zakochani przelali na papier na przestrzeni wieków.
Za pierwszy w historii wiersz o miłości uznaje się utwór zapisany na tabliczce z pismem klinowym, datowanej na XX lub XIX wiek p.n.e. Tekst powstał prawdopodobnie z okazji rytuału symbolicznego małżeństwa sumeryjskiego króla Szu-Suena z kapłanką reprezentującą boginię Isztar. Badacze sądzą, że był on recytowany podczas uroczystego rytuału przez wskazaną przez władcę pannę młodą, a sama ceremonia miała zapewnić królestwu płodność i urodzajność na cały rok. Kiedy asyriolog Samuel Kramer odczytał liczące blisko cztery tysiące lat słowa, jego oczom ukazała się żarliwa deklaracja pragnień i tęsknot:
Oblubieńcze, sercu memu drogi,
Cudne jest twoje piękno, jak miód słodkie,
Urzekłeś mnie, pozwól, bym stanęła drżąca przed tobą,
Oblubieńcze, chcę, byś mnie wprowadził do alkowy.
Odkrycie z terenów dawnej Mezopotamii odebrało miano najstarszego wiersza miłosnego biblijnej „Pieśni nad pieśniami”. To właśnie ta księga Starego Testamentu, rozpoczynająca się od słów: „Niech mnie ucałuje pocałunkami swych ust! Bo miłość twa przedniejsza od wina”, uważana była wcześniej za pierwowzór wszelkiej poezji traktującej o porywach serca i duszy.
Od tamtej pory minęły tysiąclecia, a poeci wszystkich epok i kultur wciąż brali na warsztat najróżniejsze odcienie miłości. Opiewali przelotne zauroczenia i wielkie namiętności, szczęśliwe zakończenia i bolesne rozstania, miłość cielesną i duchową, odwzajemnioną oraz beznadziejną. Którzy z nich potrafili najcelniej uchwycić jej skomplikowaną istotę?
Czytaj także: Najpiękniejsze wiersze o szczęściu. Kilka słów, które potrafią zmienić sposób patrzenia na życie
Oczywiście nie sposób przygotować obiektywnej listy najpiękniejszych wyznań miłosnych w wierszach. Choć kunszt autorów, którzy zapisali się w dziejach literatury złotymi zgłoskami, nie przestaje zachwycać, dla pojedynczego człowieka największą wartość może mieć przecież zupełnie niepozorna, nieco niezgrabna rymowanka zapisana chyłkiem na ostatniej stronie zeszytu od matematyki.
My skupimy się dziś jednak na klasykach, które nie zostały skrzętnie ukryte na dnie szuflady, lecz zadomowiły się na bibliotecznych półkach i w sercach milionów czytelników – od Williama Szekspira i Pabla Nerudę po Marię Pawlikowską-Jasnorzewską. Jedne są bardziej dosłowne, inne mniej oczywiste. Wszystkie zasługują jednak na uwagę, jeśli szukasz powodów do wzruszeń i zadumy nad mocą miłości.
„Miłość (Nie widziałam cię już od miesiąca…)” – Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
Nie widziałam cię już od miesiąca.
I nic. Jestem może bledsza,
trochę śpiąca, trochę bardziej milcząca,
lecz widać można żyć bez powietrza!
„Sto sonetów o miłości – XVII” – Pablo Neruda
Nie kocham Cię jakbyś solną różą lub topazem była
albo strzałą goździków roznoszących ogień.
[…]
Kocham cię nie wiedząc jak, ani gdzie i kiedy
kocham cię tak po prostu, bez żalów i dumy,
tak cię kocham, bo inaczej kochać cię nie umiem.
Tylko tak, w taki sposób, bez jestem, bez jesteś
tak blisko że twa ręka na mej piersi jest moja
tak blisko że twe oczy zamyka mój sen
Tłumaczenie: Zofia Jabłonowska-Ratajska
„Siedem pieśni o miłości – I” – Rainer Maria Rilke
Jak cię tej miłości ugodził grot?
Czy przyszła jak słońce, jak kwiecia zlot —
Jak prośba? Ja prawdę znać muszę.
— „Jak czar zeszło szczęście na mnie z nieba sfer
I miłość mi swemi skrzydłami śle
Na rozkwieconą mą duszę.
Tłumaczenie: Maria Paruszewska
„Niepewność” – Adam Mickiewicz
Gdy cię nie widzę, nie wzdycham, nie płaczę,
Nie tracę zmysłów, kiedy cię zobaczę;
Jednakże, gdy cię długo nie oglądam,
Czegoś mi braknie, kogoś widzieć żądam;
I tęskniąc, sobie zadaję pytanie:
Czy to jest przyjaźń? Czy to jest kochanie?
„Chcę pisać o tobie…” – Halina Poświatowska
Chcę pisać o tobie
twoim imieniem wesprzeć skrzywiony płot
zmarzłą czereśnię
o twoich ustach
składać strofy wygięte
o twoich rzęsach kłamać że ciemne
chcę
wplątać palce w twoje włosy
znaleźć wgłębienie w szyi
gdzie stłumionym szeptem
serce zaprzecza ustom
[…]
Czytaj także: Halina Poświatowska – najpiękniejsze wiersze, przy których opłakiwałyśmy pierwsze miłości
„Zakochany Mówi o Róży w Swoim Sercu” – William Butler Yeats
Wszystkie rzeczy brzydkie, zepsute, stare i zniszczone,
Płacz dziecka obok drogi, wóz, który skrzypi i zgrzyta,
Ciężkie kroki oracza, co w błocie wiosennym tonie,
Krzywdzą twój obraz, który mi różą w głębi serca zakwita.
Ta krzywda rzeczy niekształtnych nie da się w słowa ująć.
Pragnę je stworzyć od nowa i siąść na zielonym wzgórzu,
Nad ziemią, niebem i wodą – nowymi jak złota szkatuła
Na obraz twój z moich snów, który mi w sercu zakwita różą.
Tłumaczenie: Ewa Życieńska
„Nie obiecuję ci prawie nic” – Bolesław Leśmian
Nie obiecuję ci wiele...
Bo tyle co prawie nic...
Najwyżej wiosenną zieleń...
I pogodne dni...
Najwyżej uśmiech na twarzy...
I dłoń w potrzebie...
Nie obiecuję ci wiele...
Bo tylko po prostu siebie...
„Sonet 17” – William Szekspir
Któż moim wierszom uwierzy w przyszłości,
Twe najprzedniejsze mieszczącym zalety?
Wiersz ten jest grobem, w którym wdzięk twój gości,
Ukazan ledwie w połowie niestety!
Gdybym opisać mógł urocze znamię
Ócz twych i zliczyć bezlik twoich czarów,
Świat by powiedział: Poeta ten kłamie!
Lic takich niema śród ziemskich obszarów.
[…]
Tłumaczenie: Jan Kasprowicz
„Prośba o wyspy szczęśliwe” – Konstanty Ildefons Gałczyński
A ty mnie na wyspy szczęśliwe zawieź,
wiatrem łagodnym włosy jak kwiaty rozwiej, zacałuj,
ty mnie ukołysz i uśpij, snem muzykalnym zasyp,
otumań
we śnie na wyspach szczęśliwych nie przebudź ze snu.
[…]
„Jeśli nie masz miłości” – Francesco Petrarca
Jeśli nie masz miłości, cóż jest, co ja czuję?
Jeśli miłość jest, co to przebóg takowego?
Jeśli dobra, skąd skutku nabywa tak złego?
Jeśli zła, czemu sobie mękę tak smakuję?
Jeśli z mej woli płonę — czemu płaczę ?
Jeśli wbrew woli — cóż pomoże lament ?
O śmierci żywa, radosna rozpaczy,
Jaką nade mną masz moc! Oto zamęt .
[…]
Tłumaczenie: Daniel Naborowski
„Szukam cię…” – Kazimierz Przerwa-Tetmajer
Szukam cię — a gdy cię widzę
udaję, że cię nie widzę.
Kocham cię — a gdy cię spotkam
udaję, że cię nie kocham.
Zginę przez ciebie — nim zginę
krzyknę, że ginę przypadkiem...
„Ja Ciebie kocham” – Adam Asnyk
Ja ciebie kocham! Ach te słowa
Tak dziwnie w moim sercu brzmią.
Miałabyż wrócić wiosna nowa?
I zbudzić kwiaty co w nim śpią?
Miałbym w miłości cud uwierzyć,
Jak Łazarz z grobu mego wstać?
Młodzieńczy, dawny kształt odświeżyć,
Z rąk twoich nowe życie brać?
[...]