Brytyjski dziennik „Daily Telegraph” wybrał 50 najlepszych książek wszech czasów. W zaszczytnym gronie – obok m.in. „Iliady” Homera czy „Metamorfoz” Owidiusza – znalazła się także powieść Olgi Tokarczuk. Zdaniem autora zestawienia „Prowadź swój pług przez kości umarłych” oferuje „nowy, radykalny sposób patrzenia na świat”.
Listę 50 najlepszych książek wszech czasów stworzył Jake Kerridge, krytyk literacki „Daily Telegraph”. To zestawienie dzieł, które – zdaniem dziennikarza – „każdy poważny czytelnik powinien mieć na swojej półce”. Wśród nich znalazły się zarówno klasyki literatury, jak i dzieła współczesne – w tym popularna powieść polskiej noblistki Olgi Tokarczuk.
Czytaj także: Książki, które trzeba przeczytać przed śmiercią. 5 tytułów z zestawienia Encyklopedii Britannica
Wydana w 2009 roku i rok później nominowana do Nagrody Literackiej „Nike” powieść „Prowadź swój pług przez kości umarłych” to opowieść o serii tajemniczych morderstw dokonywanych na mieszkańcach wsi położonej na skraju Kotliny Kłodzkiej. Główną bohaterką jest Janina Duszejko, emerytowana nauczycielka i miłośniczka astrologii, która w wolnych chwilach dogląda domów nieobecnych sąsiadów i tłumaczy poezję Blake’a. Gdy przez spokojną okolicę przetacza się fala morderstw, których ofiarami padają myśliwi, kobieta jest przekonana, że za zbrodnie odpowiadają zwierzęta, mszczące się w ten sposób na swoich oprawcach. W końcu – jak pisał Blake – „Błąkająca się Sarna po lesie / Ludzkiej Duszy niepokój niesie”.
„Prowadź swój pług przez kości umarłych” można też podsumować krócej, jak zrobił to Jake Kerridge, określając powieść Tokarczuk mianem „niekonwencjonalnej zagadki kryminalnej, w której kolejni zapaleni myśliwi ze wsi na polsko-czeskim pograniczu spotykają się ze śmiercią w tajemniczych i makabrycznych okolicznościach”.
Dziennikarz przypomina, że tytuł książki polskiej noblistki został zaczerpnięty z poematu Williama Blake’a „Zaślubiny Nieba i Piekła” i zaznacza, że proza Tokarczuk – podobnie jak dzieła brytyjskiego poety – oferuje czytelnikowi „nowy, radykalny sposób patrzenia na świat”. Dodaje także, że „oskarżenie pod adresem polskiej kultury, w której okrucieństwo jest endemiczne, wybrzmiewa [w książce Tokarczuk] tym mocniej, że zostało sformułowane nie wprost”.
(Fot. materiały prasowe)
Czytaj także: 50 najlepszych thrillerów XXI wieku według „New York Timesa”. Które książki znalazły się w top 10?
Poza Olgą Tokarczuk Jake Kerridge umieścił na liście m.in. „Iliadę” Homera, „Ostatnie dni Sokratesa” Platona, „Metamorfozy” Owidiusza, a także „Boską komedię” Dantego czy „Próby” Michela de Montaigne’a. Z literatury XIX-wiecznej docenił chociażby „Frankensteina” Mary Shelley oraz „Alicję w Krainie Czarów” Lewisa Carolla, a z XX-wiecznej – „Ulissesa” Jamesa Joyce’a czy „Wielkiego Gatsby’ego” Francisa Scotta Fitzgeralda.
„W przypadku XXI wieku wskazanie przyszłych klasyków było wyzwaniem” – przyznał autor zestawienia, który ostatecznie wyróżnił m.in. „Rok magicznego myślenia” Joan Didion, „Genialną przyjaciółkę” Eleny Ferrante oraz „W komnatach Wolf Hall” Hilary Mantel.
Kerridge podkreślił, że na liście mogło znaleźć się tylko jedno dzieło danego autora. Zestawienie nie zawiera również Biblii ani żadnego dramatu Szekspira – czyli utworów, których obecność w kanonie jest oczywistością. Dziennikarz dodał, że niezależnie od tego, czy czytelnicy zgadzają się z jego wyborem, czy nie, ma nadzieję, że lista pokazuje, że literatura ma się znacznie lepiej, niż często się zakłada.
Czytaj także: Olga Tokarczuk zdradziła tytuł swojej najnowszej powieści. To „najbardziej osobista” i zarazem ostatnia książka w jej karierze
Źródło: J. Kerridge, „The 50 greatest books of all time”, telegraph.co.uk [dostęp: 13.08.2026]