1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Kultura
  4. >
  5. Céline Dion: "Mam odwagę iść dalej"

Céline Dion: "Mam odwagę iść dalej"

Céline Dion, sesja promująca album
Céline Dion, sesja promująca album "Courage". (Fot. materiały prasowe Sony Music)
Zobacz galerię 11 Zdjęć
Nie można jej odmówić rozmachu. I nie chodzi tylko o sceniczne kostiumy, oprawę koncertów czy o jej słabość do ubrań haute couture. Céline Dion z rekordową liczbą sprzedanych płyt na koncie ma w branży muzycznej tylko garstkę konkurentów. Życie nigdy nie szczędziło jej mocnych wrażeń, z tymi najtragiczniejszymi włącznie. Udowodniła, że kiedy trzeba, ma odwagę usunąć się w cień, ale też potrafi wrócić w wielkim stylu.

Piątek 5 lipca 2019 roku. Zapada zmrok, a prawie cały Hyde Park, ze swoimi 150 hektarami powierzchni, dudni od basów. Koncert na letniej scenie dobiega końca. Céline Dion jest w kanarkowo żółtej sukni, czwartej już kreacji tego wieczoru, po wymyślnym szafirowym spodnium z wielkimi bufami, sukni zielonej i ekstrawaganckim czerwono-amarantowym kombinezonie z cekinów. Na pożegnanie śpiewa jeszcze cover przeboju Johna Lennona „Imagine”, kłania się i znika za kulisami. Z widowni słychać okrzyki: „Kochamy cię, Céline”, ktoś płacze ze wzruszenia. Obsługa techniczna zaczyna kierować widzów do wyjścia. Widok jest niesamowity, bo rozchodząca się publiczność – 70 tysięcy osób – w niemal jednej chwili zalewa tę część Londynu. Chodniki nie są w stanie pomieścić takiego tłumu, kolumny ludzi zajmują część jezdni. Autobusy i samochody próbują je omijać, zaczynają tworzyć się korki. Interes wyczuli rikszarze, którzy wabią klientów, puszczając na cały regulator przeboje Dion (oświetlane dyskotekowymi światłami riksze z zainstalowanymi głośnikami to ostatnio w Londynie turystyczny hit). I bez tego cała ulica wykrzykuje słowa jej piosenek. Widać, że ludzie się za nią stęsknili. Jedyny w tym roku koncert w Europie to najwidoczniej za mało. Mówimy w końcu o artystce, która z rekordową liczbą ponad 200 mln sprzedanych albumów na koncie ma pod względem popularności w branży muzycznej tylko garstkę konkurentów w rodzaju Beatlesów, Abby, Queenu, Jacksona czy Madonny. Tamtego lipcowego wieczoru w Hyde Parku nikt jeszcze nie wie, co Dion planuje. Jak długo przyjdzie jej fanom czekać, aż znowu pojawi się po tej stronie oceanu.

Żegnaj, Vegas

Już wiadomość o nowej płycie jest sporym zaskoczeniem. Nie mówiąc o nowych planach dotyczących tournée. Céline Dion zapowiedziała, że przedłuża trasę i będzie w drodze przez cały najbliższy rok, a po koncertach w Ameryce Północnej objedzie także Europę. O skali i intensywności tego przedsięwzięcia niech zaświadczą aż cztery koncerty w Paryżu, trzy w Amsterdamie, po dwa m.in. w Londynie i Glasgow, ale też w maju w Polsce: w Łodzi i Krakowie.

Céline Dion podczas tegorocznego koncertu w londyńskim Hyde Parku w ramach festiwalu British Summer Time. (Fot. Getty Images) Céline Dion podczas tegorocznego koncertu w londyńskim Hyde Parku w ramach festiwalu British Summer Time. (Fot. Getty Images)

To dla Dion z jednej strony początek czegoś nowego, z drugiej – zamknięcie ważnego rozdziału. Skończyła właśnie tzw. rezydencję w Las Vegas. O jej umowie z Caesars Palace, luksusowym hotelem i kasynem w jednym, mówi się, że to najdroższy kontrakt, jaki został podpisany kiedykolwiek w historii muzyki.

Przygoda z Vegas rozpoczęła się dla Dion 16 lat temu. Specjalnie dla artystki wybudowano wtedy Colosseum, muzyczny teatr w stylu rzymskim (czy raczej bardzo w stylu Vegas) na 4 tys. miejsc, a jej show rozmachem nie ustępowały koncertom plenerowym. Dion dała w Colosseum w sumie grubo ponad tysiąc takich przedstawień dla 4,5 mln osób, zarabiając 0,5 mln dol. za każdy wieczór. Ten niewyobrażalny dla zwykłego śmiertelnika finansowy sukces i frekwencja sprawiły, że w jej ślady poszli m.in.: Elton John, Cher, Mariah Carey, Jennifer Lopez, Bruno Mars czy Britney Spears.

8 czerwca tego roku w czasie koncertu kończącego jej kontrakt zwykle bardzo emocjonalna Dion miała łzy w oczach, a jednak się nie rozpłakała. Na scenę zaprosiła ekipę i swoich trzech synów, a za nimi na ekranie wyświetlono jej czarno-białe wspólne zdjęcie ze zmarłym mężem. Kiedy René Angélil żył, siadywał w sali Colosseum z tyłu, obok dźwiękowców. Na krześle za konsoletą, które po jego śmierci zostawiano, na znak pamięci, puste.

Céline Dion na rozdaniu Billboard Music Awards w 2017 roku. Pokłon składa jej raper Drake. (Fot. Getty Images) Céline Dion na rozdaniu Billboard Music Awards w 2017 roku. Pokłon składa jej raper Drake. (Fot. Getty Images)

Zostawcie Titanica

Zmarłego męża Dion wspomina się jako doskonałego agenta, mistrza strategii, ale te 16 lat temu, kiedy do mediów dotarła wiadomość o kontrakcie w Vegas, branża uznała, że zwariował. Jaki agent w takim momencie wywozi swoją gwiazdę do, może i oferującego najwyższe stawki, ale jednak miejsca z nie najlepszą reputacją. Kojarzącego się raczej z graniem do kotleta i emeryturą w stylu Sinatry, Liberace czy Elvisa. Z naciskiem na tego ostatniego i na tragiczny rozdział jego kariery, kiedy ociężały, chory i uzależniony Presley na scenie w Vegas był karykaturą samego siebie.

Céline Dion, sesja zdjęciowa promująca jej najnowszy album, 'Courage'. (Fot. materiały prasowe) Céline Dion, sesja zdjęciowa promująca jej najnowszy album, "Courage". (Fot. materiały prasowe)

Śmiesznie dziś brzmią podszyte ironią katastroficzne komentarze ludzi z show-biznesu, że jeśli rzeczywiście Céline „wyniesie się z występami na pustynię”, to „ten Titanic na pewno zatonie”. Dion nie tylko się wyniosła bez szwanku dla własnego wizerunku, ale też to jej miasto kasyn zawdzięcza podreperowanie swojego wizerunku. Nie mówiąc na przykład o 7 tys. miejsc pracy, które powstały, żeby cała koncertowa machina mogła sprawnie działać.

Skoro już mówimy o hazardzie

Żeby zrozumieć wybory i ścieżkę kariery Céline Dion, należałoby wrócić do lat 90. Kiedy to wszystko, czegokolwiek by dotknęła, zamieniało się w złoto. Od piosenki nagranej do disnejowskiej bajki („Beauty and the Beast”, czyli „Piękna i bestia”, zaśpiewana razem z Peabo Brysonem), przez takie hity jak choćby „The Power of Love”, „Because You Loved Me”, „Pour que tu m’aimes encore”, aż do „My Heart Will Go On” ze wspomnianego „Titanica”.

Dion była u szczytu kariery. W wyścigu o popularność w popie tylko centymetry dzieliły ją od starszej o dokładnie dekadę Madonny. I nagle oznajmiła światu, że robi sobie przerwę. A w 1999 roku udzieliła słynnego wywiadu wiekowej już wtedy Barbarze Walters, legendzie amerykańskiej telewizji, znanej z wnikliwości i bezwzględności (to ona przeprowadziła słynny wywiad z Monicą Lewinsky, który ostatecznie pogrążył prezydenta Clintona).

Walters odwiedziła Dion w jej posiadłości na Florydzie, którą w czasie wywiadu (siedząc w fotelu w stylu Ludwika XVI) całkiem trafnie nazwała „marmurowym pałacem”. Céline mówiła jej między innymi właśnie o potrzebie przerwy, marzeniu o dziecku, a także z entuzjazmem i nadzieją o tym, że przekroczyła trzydziestkę: „Jestem na tyle młoda, że mogę zaczynać od nowa, i na tyle dojrzała, żeby nie czuć się [życiowo] głupia. To fantastyczny czas”. Parę tygodni później, jeszcze zanim materiał zmontowano i puszczono na antenie, u jej męża zdiagnozowano raka gardła. O dziecko też musieli walczyć. Céline zaszła w ciążę metodą in vitro.

Desperacko potrzebowała czegoś, co w show-biznesie, paradoksalnie właśnie wtedy, kiedy jesteś na samym szczycie, jest praktycznie nieosiągalne. Stałe miejsce pracy, przewidywalny grafik, czytaj: stabilizacja dla rodziny z małym dzieckiem i z doświadczeniem walki z ciężką chorobą na koncie.

Choć wnikliwy obserwator dopatrzyłby się tu także innej zmiennej. W kolejnym wywiadzie Barbary Walters, przeprowadzonym w 2002 roku (po pierwszej walce i wygranej Renégo z rakiem i tuż przed rozpoczęciem przygody z Vegas), Dion zgodziła się odpowiedzieć na pytanie nawiązujące do plotek o słabości jej męża do pokera i blackjacka.

Sam René się z tym zresztą nie krył. Oprócz zakładów w kasynie brał udział w zawodach pokerowych, a wypracowany system wygranych w blackjacka podreperował ponoć nie raz budżet Dion i Angélila w czasach, kiedy jej kariera dopiero się rozwijała. Krążą legendy o tym, ile, już mieszkając w Las Vegas, potrafił przegrać, a ile wygrać w ciągu jednego wieczoru.

A jednak w tamtej rozmowie z Walters Céline wykazała się w równym stopniu dyplomacją, co niezłym refleksem, tak oto odpowiadając na pytanie dziennikarki o uzależnienie męża od hazardu: „Oczywiście, że René jest hazardzistą. […] Kiedy miałam 12 lat, zastawił własny dom, żebym mogła wydać swój pierwszy album. I skoro już mówimy o hazardzie, to prawdopodobnie najwyższa stawka, o jaką zagraliśmy”

Zero ryzyka

Nieśmiała 12-latka – z kruczoczarnymi włosami i oczami jak węgielki – pojawia się w biurze znanego kanadyjskiego agenta muzycznego Renégo Angélila i doprowadza go wykonaniem piosenki do łez. A ten ryzykuje własną hipotekę, żeby świat usłyszał głos Céline. W rzeczywistości ta historia była bardziej skomplikowana. Do pożyczki na pierwszy album przyznaje się w nieautoryzowanej biografii Angélila jego dawny przyjaciel. A Dion miała już agenta, tyle że nie dość zdeterminowanego. Uważał, że miejsce 12-latki jest raczej w szkole niż na scenie.

Céline Dion, sesja zdjęciowa promująca jej najnowszy album, 'Courage'. (Fot. materiały prasowe) Céline Dion, sesja zdjęciowa promująca jej najnowszy album, "Courage". (Fot. materiały prasowe)

Jeśli chodzi o Renégo, to w momencie, kiedy zdecydował, że zajmie się karierą Céline (był rok 1980), miał 39 lat, za sobą krótką karierę muzyka (był wokalistą popularnego we frankofońskiej Kanadzie w latach 60. boysbandu Les Baronets) i spore doświadczenie jako agent gwiazd. Z sukcesami, ale też z bolesną porażką na koncie. Jedna z piosenkarek rozstała się z nim w dość bezceremonialny sposób. W momencie, kiedy spotkał Céline, czuł się przegrany. Był zadłużony i rozgoryczony do tego stopnia, że rozważał odejście z zawodu. Uznał, że 12-latka z genialnym głosem jest dostatecznym powodem, żeby znowu zaryzykować. Choć ponoć we własnym mniemaniu Angélil redukował ryzyko porażki. Jego poprzednia podopieczna uciekła spod jego kurateli, bo się zakochała. Z kolei jego druga żona była piosenkarką i kiedy zostali małżeństwem, zakończyła karierę. Céline miała w jego oczach te zaletę, że była dzieckiem – łatwym do ukształtowania, chłonnym. Konflikt uczuć, według Renégo, nie wchodził w rachubę.

Para prawie królewska

Życie pisze najdziwniejsze scenariusze, choć akurat ten nie był aż tak dziwny. Céline dorastała przy Reném. W międzyczasie rozpadło się jego drugie małżeństwo. W 1986 roku o Dion robi się na chwilę cicho, a kiedy wraca, jasne staje się, że nie jest już dziewczynką. Genialne wizerunkowe posunięcie jej agenta, który wyciszył na chwilę karierę swojej podopiecznej, zatrudnił stylistów i zapłacił za ortodontę (do czego jeszcze wrócimy), a przede wszystkim dopilnował, żeby francuskojęzyczna Céline nauczyła się angielskiego. Z modną fryzurą, w śmielszych sukienkach i za dużych (z dzisiejszej perspektywy) żakietach wróciła już nie jako dziecięca, ale dorosła gwiazda.

Céline Dion w 1988 roku, tuż przed tym jak na dobre rozpoczęła się jej kariera w Stanach. (Fot. Getty Images) Céline Dion w 1988 roku, tuż przed tym jak na dobre rozpoczęła się jej kariera w Stanach. (Fot. Getty Images)

Układ uczennica – mistrz dobiegał końca. Byli dwojgiem ludzi, którzy przebywali ze sobą niemal non stop i mieli wspólne cele. A także podobne usposobienie, oboje dorobili się etykietki pracoholików. Dlatego jeśli dzisiaj Céline, zaproszona do programu popularnego brytyjskiego komika Jamesa Cordena, mówi: „Fajnie, że udało nam się umówić, bo to mój jedyny dzień urlopu w roku”, to siła tego żartu tkwi także w tym, że całkiem mu blisko do prawdy.

W jednym z wywiadów Dion wspomina, że jej mama, która towarzyszyła im w trasach koncertowych do pełnoletności córki, dostrzegła, co się święci, przekonywała Céline, że nie powinna się wiązać z człowiekiem tyle starszym, który już dwa razy był żonaty. „To było tak silne [uczucie] – mówiła gwiazda nie tak dawno w „Access Hollywood” – że w końcu cała moja rodzina też go pokochała”. Ci, którzy ich bliżej znali, potwierdzają, że fascynację Céline Reném widać było na pierwszy rzut oka.

Céline Dion z Reném Angélilem po jednym z pierwszych show na scenie Colosseum w Las Vegas. (fot. Getty Images) Céline Dion z Reném Angélilem po jednym z pierwszych show na scenie Colosseum w Las Vegas. (fot. Getty Images)

Oboje twierdzili, że ich związek zaczął się w 1988 (kiedy ona miała 20 lat), tuż po wygranej Dion w Eurowizji, na której zbiegiem pewnych okoliczności reprezentowała Szwajcarię. Jakiś czas nie mówili oficjalnie o tym, co ich łączy. Za to ślub w 1994 roku w katedrze Notre Dame w Montrealu transmitowano w kanadyjskiej telewizji. Przepych, kilkumetrowy tren, wszędzie kamery. Można było pomyśleć, że Kanada ma swoją parę królewską.

Ich starszy syn przyszedł na świat w 2001 roku. Bliźniacy urodzili się – także dzięki in vitro – dziewięć lat później, kiedy Dion miała 42 lata.

Aż do śmierci jej męża w styczniu 2016 roku (kiedy to Angélil przegrał drugą walkę z rakiem gardła) uchodzili z Reném za jedno z bardziej udanych i sympatycznych małżeństw w show-biznesie. Na pewno duża w tym zasługa Dion. W wywiadach zawsze mówiła o mężu z imponującą lojalnością i oddaniem, nie wstydziła się publicznie okazywać mu czułości.

Wymowne są też jej wypowiedzi po jego śmierci, które, jeśli je ze sobą zestawić, dobitnie świadczą, z czym musi się dzisiaj mierzyć. W jednym z wywiadów artystka odpowiada na przykład na pytanie, czy zdążyła się z nim pożegnać. Mówi, że w pewnym sensie tak. Że tego wieczoru miała do późna koncert i kiedy wróciła, nie chciała go już budzić. Ale jeszcze przed występem rozmawiali, a potem on wysłał jej SMS: „kocham cię”, a ona mu odpisała. Rano już nie żył. Tymczasem już w innej rozmowie, mimochodem, ale z każdym słowem coraz bardziej poruszona Céline mówi, że usilnie próbuje się nie obwiniać, nie wyrzucać sobie, że jej mąż nie umarł w jej ramionach.

Coś jest ze mną nie tak?

Fenomen jej popularności nie opiera się tylko na muzyce. Dion ma niekwestionowaną zdolność do wzbudzania sympatii. Czy może po prostu: jest sympatyczna. Sieć obiegł kręcony komórką filmik z jednego z jej koncertów, podczas którego pijana fanka wtargnęła na scenę. Kobieta pokłada się na dwa razy lżejszej od niej Dion, ta jednak odwołuje ochroniarzy, przytula fankę i pomaga odprowadzić w stronę kulis, po czym nie zapomina o ochroniarzach i dziękuję im za ich pracę.

Céline Dion w sukni Richarda Quinna podczas tegorocznego Tygodnia Mody w Londynie. (Fot. BEW PHOTO) Céline Dion w sukni Richarda Quinna podczas tegorocznego Tygodnia Mody w Londynie. (Fot. BEW PHOTO)

Na co dzień unika politycznych wypowiedzi, nie wiadomo do końca, po której stronie lokuje swoje sympatie (nawet znajomość z Clintonami nie daje ponoć pewności w tej sprawie). Poważniejsze kontrowersje o zabarwieniu politycznym wzbudziła tylko raz, w 1990 roku, kiedy odmówiła przyjęcia statuetki kanadyjskiego Felixa dla najlepszej anglojęzycznej wokalistki, po wydaniu pierwszej płyty z piosenkami po angielsku. Powiedziała wtedy: „Moja publiczność rozumie, że nie jestem anglojęzyczną artystką. Jestem dumna z bycia Quebecoise”. Chodzi o drażliwą kwestię tożsamości narodowej, która nadal potrafi dzielić mieszkańców frankofońskiej prowincji Quebec i reszty kraju. Część obywateli z Quebecu zawsze dążyła do autonomii, tymczasem Dion z jednej strony podkreśla, jakie ma korzenie, z drugiej – czuje się obywatelką całego kraju, jednocząc kanadyjskich fanów bez względu na język i wartości, którym hołdują.

Céline Dion w kreacji Ronalda van der Kempa podczas paryskiego Tygodnia Mody. (Fot. BEW PHOTO) Céline Dion w kreacji Ronalda van der Kempa podczas paryskiego Tygodnia Mody. (Fot. BEW PHOTO)

Otwarcie wspiera środowiska LGBT+. Fakt, że ze swoim scenicznym stylem jest inspiracją dla wielu drag queen, jest dla niej powodem do dumy. Jednego z młodszych synów nazwała Nelson na cześć Nelsona Mandeli, u którego gościła z mężem. Poza tym niewiele konkretów. Dion ma swoje medialne strategie i nawyki. W wywiadach często balansuje między patosem a humorem, trudno wyłuskać, jakie naprawdę ma zdanie w wielu kwestiach. Mimo to, a może właśnie dlatego masowo zjednuje sobie ludzi. Na których wrażenie robi też jej własna prywatna historia. Nie koloryzuje, kiedy opowiada, jak to była najmłodsza z 14 rodzeństwa, jak spali po kilka osób w jednym łóżku, a dzieciaki w szkole śmiały się z tego, że jest chudzielcem, i ponoć okrutnie przezywały ją „Canin Dion”, od jej „psich” kłów.

Zęby udało się naprostować, ale jej chudości czepiają się do dzisiaj. Czasami próbuje się tłumaczyć, czasami woli się wygłupiać („Moja figura?! To z nią jest coś nie tak?!”). A już naprawdę trudno jej nie pokochać, oglądając takie wywiady jak choćby ten przeprowadzony po tym, jak została twarzą marki L’Oréal Paris: „Dlaczego nie malujesz ust ciemnymi szminkami?”, chce wiedzieć dziennikarka. „No wiesz – odpowiada z nutką rezygnacji Dion – bo moje wargi są…” – a nie mogąc znaleźć odpowiedniego słowa, zaczyna śpiewać: „One są tylko w moim sercu i na zawsze tam pozostaną”. Po czym dodaje z uśmiechem: „Ale za to mam oczy i fajnie, że mogę je podkreślić”.

Céline Dion w sukience z domu mody Schiaparelli. (Fot. Getty Images) Céline Dion w sukience z domu mody Schiaparelli. (Fot. Getty Images)

W czasie, kiedy wiele sławnych osób wypierało się, że używa botoksu, Dion deklarowała, że nie widzi w tym nic złego. Wszystko dla ludzi. Ale teraz mówi, że boi się, że jeden zabieg pociąga za sobą drugi, że to może być niezdrowe, uzależnia. I gołym okiem widać, że 51-letnia dziś artystka obrała inną drogę. Przy okazji obnaża dwulicowość portali i tabloidów, a także piszących na jej temat obraźliwe posty, którzy jednocześnie zaciekle śledzą i wytykają operacje plastyczne sławnym ludziom, a nie potrafią przejść do porządku dziennego nad kimś, kto nie wypełnia ust, nie powiększa piersi i nie naciąga skóry.

Odważnie

Po śmierci Renégo media przyglądały się uważnie jej żałobie. W powietrzu wisi pytanie, w którym kierunku pójdzie jej kariera bez połowy działającego tak sprawnie tandemu. Nową płytę i trasę nazwała „Courage” [Odwaga]. Uważa, że to słowo najbardziej pasuje do momentu, w jakim się znalazła. To pierwszy anglojęzyczny (a więc o największym zasięgu) album nagrywany bez Renégo. I pierwsza tak długa samodzielna trasa bez niego.

Céline Dion, album 'Courage'. (Fot. materiały prasowe) Céline Dion, album "Courage". (Fot. materiały prasowe)

Mogłoby się wydawać, że nagle została rzucona na głęboką wodę, ale to nie do końca prawda. Dopiero teraz z jej wypowiedzi wyłania się, kawałek po kawałku, obraz tego, jak wyglądała jej rzeczywistość przez ostatnich parę lat. Karmienie Renégo przez trzy lata tylko przez rurkę, chemia, radiologia, operacje. Prawdopodobnie więc historia emancypacji Dion trwa dłużej, niż mogłoby się wydawać.

Niektóre jej skutki już zresztą widać. Jak choćby pożegnanie ze sceną w Vegas. To, że od jakiegoś czasu kojarzona jest z modą haute couture i coraz bardziej ekstrawaganckimi projektami, można uznać tylko za nowe hobby, ale kiedy się głębiej nad tym zastanowić, to także doskonałe marketingowe posunięcie gwarantujące zasięgowość. W dobie mediów społecznościowych i przewijania fotek zdjęcia Céline w oryginalnych stylizacjach z tygodnia mody w Paryżu czy otwarcia MET Gali trafiają do użytkowników, dla których to, co działo się w muzyce w latach 90. czy nawet wczesnych dwutysięcznych, jest zamierzchłą przeszłością. Z powodu „Courage” udziela teraz bardzo dużo wywiadów, przy okazji dziennikarze w kółko pytają, czy się z kimś spotyka. Mówi im to samo. Że nie, nie jest jeszcze gotowa.

Kalendarz do września przyszłego roku zapełniła po brzegi koncertami. Co planuje po trasie? Pod LasVegas nadal ma dom, w którym dorastają jej synowie. Ale ostatnio Kanadyjczykowi Tomowi Powerowi opowiadała przed kamerą o dłuższym pobycie w ojczyźnie z synami, zachwycając się: „Cudownie jest zobaczyć, jak świetnie czują się w miejscu, w którym dorastałam ja, a w którym oni bywali zbyt rzadko. Wspaniale patrzeć, jak są blisko wujków i babci. […] To moje dziedzictwo, które mogę im dać”.

I można by już przyjmować zakłady, czy w nowy rozdział w życiu Céline Dion nie jest przypadkiem wpisany powrót do Kanady.

 

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze
  1. Kultura

Malta Festival Poznań powraca. "Będzie kolorowo i nostalgicznie"

W ramach tegorocznej edycji Festiwalu Malta Poznań na plenerowej scenie wystąpi m.in. Karolina Czarnecka z dziewczęcym chórem Skowronki. (Fot. Dawid Grzelak/materiały prasowe)
W ramach tegorocznej edycji Festiwalu Malta Poznań na plenerowej scenie wystąpi m.in. Karolina Czarnecka z dziewczęcym chórem Skowronki. (Fot. Dawid Grzelak/materiały prasowe)
Festiwal Malta wraca do korzeni. W tym roku między 18 a 29 czerwca Poznań ponownie zmieni się w plenerową scenę zasilaną energią widzów i zaproszonych artystów i artystek – cyrkowców, tancerzy, performerek, muzyków. Tegoroczne hasło brzmi „Powrót na ziemię / Back to the Ground”.

Festiwal Malta zaprasza w czerwcu do parku Wieniawskiego w Poznaniu. 31. edycja odbędzie się w terminie 18-29.06.2021 pod hasłem „Powrót na ziemię / Back to the Ground”. Powraca teatr plenerowy i Generator Malta, który przygląda się społecznym kontekstom ziemi. Nowym nurtem programowym jest „Portret”, który w tym roku będzie poświęcony szwajcarskiemu reżyserowi Milo Rau. W programie m.in. konferencja o wizji teatru jako przestrzeni oporu wobec kapitalizmu, jako praktyki solidarnościowej i emancypacyjnej, spotkania publicystyczno-literackie „Ruchy oporu” oraz przegląd spektakli wyprodukowanych przez Komunę Warszawa.

31. edycja Festiwalu Malta Poznań odbędzie się w terminie 18-29.06.2021 pod hasłem „Powrót na ziemię / Back to the Ground”.31. edycja Festiwalu Malta Poznań odbędzie się w terminie 18-29.06.2021 pod hasłem „Powrót na ziemię / Back to the Ground”.

Festiwal Malta powstał w 1991 roku, gdy po dekadach komunizmu wolność odżywała i nabierała nowych znaczeń. Sztuka stawała się przestrzenią wolnej ekspresji i wspólnego świętowania. Maltańskie projekty, pokazywane najpierw nad Jeziorem Maltańskim, a później na ulicach, placach i skwerach całego miasta, były dostępne dla każdego widza.

Pandemia na nowo wyzwoliła potrzebę wspólnego świętowania i celebrowania bycia razem. Z wirtualnych przestrzeni powróćmy na ziemię, odzyskajmy grunt pod nogami. Będzie kolorowo i nostalgicznie - na Maltę powrócą siedzenie na trawie, piknikowanie, a także żonglerka, pantomima, klaunada i akrobacje. Szaleństwo znów przejmie kontrolę nad miastem. Zaplanowano też poranny rozruch na trawie, aby zadbać o ciała, o których istnieniu zapomnieliśmy w czasie pandemii. W ramach rozgrzewek cyrkowych będzie można nauczyć się podstaw akrobatyki, operowania frisbee czy hula-hoop. Taneczne rozgrzewki poprowadzą uznani artyści i artystki tańca współczesnego - będzie to ostatnia odsłona działań ekipy Starego Browaru Nowego Tańca na Malcie.

Na plenerowej scenie będzie można zobaczyć wyprodukowane przez Komunę Warszawa spektakle w reż. Agnieszki Smoczyńskiej, Cezarego Tomaszewskiego, Agnieszki Jakimiak i Anny Smolar oraz „Morderstwo (w) Utopii” Grzegorza Laszuka w Teatrze Polskim. W programie muzycznym prezentacja trzech europejskich scen: Berlina (Laura Lee & the Jettes), Poznania (Izzy and the Black Trees, Shyness!), Kijowa (Gurt O, Ofliyan), koncert Karoliny Czarneckiej z dziewczęcym chórem Skowronki, występ Meli Koteluk i Bartka Wąsika z poezją K. K. Baczyńskiego oraz finałowy koncert odwołujący się do tradycji polskich orkiestr jazzowych międzywojnia Jazz Band Młynarski-Masecki.

Mela Koteluk i Bartek Wąsik zaprezentują poezję K. K. Baczyńskiego. (Fot. Ksawery Zamoyski/materiały prasowe)Mela Koteluk i Bartek Wąsik zaprezentują poezję K. K. Baczyńskiego. (Fot. Ksawery Zamoyski/materiały prasowe)

Na scenie muzycznej zagrają przedstawiciele trzech europejskich scen. Poznań reprezentować będą zespoły Izzy and the Black Trees (na zdjęciu) oraz Shyness!. (Fot. materiały prasowe)Na scenie muzycznej zagrają przedstawiciele trzech europejskich scen. Poznań reprezentować będą zespoły Izzy and the Black Trees (na zdjęciu) oraz Shyness!. (Fot. materiały prasowe)

„Portret” to nowy, międzynarodowy nurt kuratorski Malty, w tym roku wokół twórczości szwajcarskiego reżysera Milo Rau, który jest dyrektorem teatru w Gandawie, NT Gent. Krytycy nazywają go „najambitniejszym” artystą naszych czasów. Teatr Milo Raua jest jednocześnie teatrem wspólnotowym, solidarnościowym, działającym na rzecz dobra wspólnego i symbolicznego Innego, a także teatrem kontrowersji, emocji i artystycznego ryzyka. W spektaklach przywołuje przede wszystkim historyczne i współczesne konflikty, zbrodnie, niesprawiedliwości, rozprawia się ze współczesnymi tabu. Reżyser wykorzystuje materiały archiwalne, stara się poznać jak najwięcej punktów widzenia: powołuje świadków, oddaje głos ofiarom albo ich bliskim, a także ekspertom. Aktorzy i aktorki (profesjonalni i nieprofesjonalni, pochodzący z różnych środowisk i kultur, mówiący różnymi językami) uczestniczą w poszukiwaniach, zbierają informacje, są zawsze współtwórcami scenariusza spektaklu. Na Malcie zaprezentowany będzie głośny spektakl o pierwszym w Belgii morderstwie na tle homofobicznym.

Wyjątkowym wydarzeniem będzie premiera koncertu Projekt Krynicki, który tworzy trzech wybitnych i uznanych kompozytorów – Paweł Mykietyn, Alek Nowak i Paweł Szymański. Każdy z nich przygotowuje muzykę do wierszy Ryszarda Krynickiego – prawykonanie utworów usłyszymy 24 czerwca na Międzynarodowych Targach Poznańskich. Jedną z kompozycji wykona Sinfonia Varsovia pod batutą Bassema Akiki.

Festiwal ogłosił również dwa konkursy dla środowisk artystycznych – Chodźmy w plener / Let’s hit the outdoors na działania plenerowe – od krótkich form teatralnych i muzycznych po formy nowocyrkowe oraz nabór Zaklepane / Ground Rules na projekty artystyczne do Generatora Malta skupione wokół społecznych kontekstów ziemi. Jury wyłoniło łącznie 17 projektów, które zobaczymy na festiwalu.

Malta zaprezentuje twórców, zespoły teatralne i instytucje kultury z Poznania i Polski. W programie premiera widowiska Teatru Biuro Podróży „Eurydyka”, spektaklu o Grzegorzu Ciechowskim „Kombinat” Teatru Muzycznego, spektaklu Polskiego Teatru Tańca z Moniką Błaszczak i performansu „Cienie. Eurydyka mówi” w wykonaniu Kamili Baar wyprodukowanego przez Fundację Teatru Śląskiego.

W programie m.in. premiera performansu „Cienie. Eurydyka mówi” w wykonaniu Kamili Baar wyprodukowanego przez Fundację Teatru Śląskiego. (Fot. Fundacja Teatru Śląskiego)W programie m.in. premiera performansu „Cienie. Eurydyka mówi” w wykonaniu Kamili Baar wyprodukowanego przez Fundację Teatru Śląskiego. (Fot. Fundacja Teatru Śląskiego)

Widzowie obejrzą również spektakl „Morderstwo (w) Utopii” w reżyserii Grzegorza Laszuka. (Fot. Pat Mic/materiały prasowe)Widzowie obejrzą również spektakl „Morderstwo (w) Utopii” w reżyserii Grzegorza Laszuka. (Fot. Pat Mic/materiały prasowe)

To dopiero początek ogłoszeń – całość programu zostanie opublikowana na konferencji prasowej pod koniec maja. W programie m.in. teatr w przestrzeni publicznej, teatr krytyczny i teatr familijny, koncerty na świeżym powietrzu, działania dla dzieci, joga na trawie, taneczne rozgrzewki, premiery sztuki zaangażowanej, koncert finałowy, instalacje i interwencje artystyczne, warsztaty, spotkania i debaty. „Wciąż jesteśmy w sytuacji pandemii. Wierzymy, że odpowiedni dystans, przestrzeganie reżimu sanitarnego pozwolą nam oglądać sztukę na żywo. Zapiszcie daty w kalendarzu 18-29.06.2021 – do zobaczenia na Malcie!” - informują organizatorzy Festiwalu.

  1. Kultura

Nowości muzyczne – płyty, których warto posłuchać

Fot. iStock
Fot. iStock
Nasza płytoteka powiększyła się o kilka pozycji. Sprawdźcie, co polecamy w tym miesiącu.

Na równych prawach

Ta bardzo przyjemna płyta dowodzi, że żywiołem Stinga są duety. „Nie spotkaliśmy się, pracowaliśmy na odległość, śpiewając w różnych studiach, więc to była taka pandemiczna relacja aż do czasu kręcenia teledysku” – tak Sting opowiada o nagrywaniu wspólnie z Melody Gardot singla „Little Something”. To akurat nowość na „Duets”, które zasadniczo jest płytą wspominkową.

Jeden z utworów na płycie Duets Sting nagrał z Zucchero. (Fot. materiały prasowe)Jeden z utworów na płycie Duets Sting nagrał z Zucchero. (Fot. materiały prasowe)

69-letni muzyk zebrał tu swoje ulubione duety z ostatnich dwóch dekad. Pojawiają się więc i Mary J. Blige, i Annie Lennox, Herbie Hancock i Eric Clapton, Julio Iglesias i Charles Aznavour, Zucchero, Shaggy… To zarazem festiwal różnych oblicz Stinga: jazzowego, soulowego i popowego, w stylu reggae, włoskim i latynoskim. No i algierskim w „Desert Rose”, które nagrał z pieśniarzem Chebem Mamim. Wszystkie te duety pokazują też, że Sting nie ma w zwyczaju w nich dominować, pozostawiając odpowiednią przestrzeń swoim drugim połówkom.

Sting, 'Duets' (Fot. materiały prasowe)Sting, "Duets" (Fot. materiały prasowe)

Niemal debiutanci

Gitara, fortepian, głos i blues. Pola Chobot i Adam Baran znają się już z grupy Jabłonka, ale dwa lata temu zadebiutowali w parze, a innych muzyków dopraszają w miarę potrzeb. Na minialbumie „Trzeba mi” snują tajemnicze, senne opowieści, a prowadzi nas przez nie niebywale nastrojowy wokal Chobot. Wciąż są na tym etapie, gdy cieszą się każdą nową słuchaczką i każdym nowym słuchaczem, serdecznie więc zachęcam, żeby dołączać do tego grona.

Pola Chobot&Adam Baran 'Trzeba mi'. (Fot. materiały prasowe)Pola Chobot&Adam Baran "Trzeba mi". (Fot. materiały prasowe)

Wreszcie

Premierę opóźniła najpierw pandemia, potem był problem, żeby zdążyć z wytłoczeniem wersji winylowej. Ale wreszcie poznaliśmy siódmy już album dopiero 35-letniej Amerykanki, która nigdy nie lubiła opuszczać studia na zbyt długo. Nie lubi też podwójnych standardów w show-biznesie, porusza tu więc podobne kwestie co Brytyjka z recenzji po prawej. A muzycznie? Trwa przy nienachalnym popie z folkową podszewką, to ostatnie akcentując na koniec coverem „For Free” Joni Mitchell.

Lana Del Ray 'Chemtrails over the country club'. (Fot. materiały prasowe)Lana Del Ray "Chemtrails over the country club". (Fot. materiały prasowe)

Przejąć kontrolę

„To płyta o zyskiwaniu kontroli nad własnym życiem” – deklaruje jasno wokalistka London Grammar Hannah Reid. Bo gdy inni gratulują ci sukcesów, ty wciąż sama siebie pytasz: kto tym wszystkim kieruje? I zastanawiasz się, jak przetrwać w kranie mizoginii, jaką jest pop. O tym, jak się z tym czuje, postanowiła powiedzieć światu z pomocą kolegów z zespołu – i tak trzecią płytę angielskie trio potraktowało jako swego rodzaju terapię. Co nie kłóci się z tym, że ten album to zestaw solidnych przebojów.

London Grammar 'Californian Soil'. (Fot. materiały prasowe)London Grammar "Californian Soil". (Fot. materiały prasowe)

  1. Kultura

62. sezon Koncertów Chopinowskich w Łazienkach Królewskich po raz drugi online

(Fot. materiały prasowe)
(Fot. materiały prasowe)
Niebywały sukces Koncertów Chopinowskich w wersji online z ubiegłego roku oraz trwające ograniczenia dotyczące organizacji imprez skłoniły organizatorów wydarzenia do kontynuowania recitali w formie online.

Koncert inauguracyjny odbędzie się w niedzielę 16. maja, tradycyjnie o godz. 12:00. Transmisja będzie dostępna na www.facebook.com/koncertychopinowskie, a także na Youtube i stronach internetowych www.koncerty-chopinowskie.pl i www.estrada.com.pl. Spacerujący w Łazienkach Królewskich będą mogli wysłuchać muzyki Chopina z głośników rozstawionych w głównych miejscach królewskiego parku w każdą niedzielę w południe.

W koncercie inauguracyjnym wystąpi amerykański pianista Kevin Kenner, uznawany za jednego z najwybitniejszych wykonawców muzyki Chopina. Zdobył najwyższą nagrodę na XII Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Jest również laureatem Międzynarodowego Konkursu im. Piotra Czajkowskiego w Moskwie i wielu innych.

Kevin Kenner (Fot. materiały prasowe)Kevin Kenner (Fot. materiały prasowe)

Ten pochodzący z Kalifornii pianista wcześnie miał okazję zapoznać się z polskimi tradycjami muzyki klasycznej – w wieku kilkunastu lat studiował pod kierunkiem wybitnego polskiego profesora Ludwika Stefańskiego w Krakowie. Kenner jest również wybitnym pianistą studyjnym – czasopismo „Grammophone” określiło wszystkie jego interpretacje utworów Paderewskiego i Chopina mianem nagrań miesiąca. Inne jego nagrania zostały wyróżnione przez „Diapason”, „Fanfare” i Polskie Radio. Przez ponad dziesięć lat Kevin Kenner był zatrudniony na stanowisku profesora w Royal College of Music w Londynie. Obecnie pracuje na wydziale muzycznym Uniwersytetu Miami (Frost School of Music), gdzie przygotowuje młodych, utalentowanych pianistów do występów na scenach świata. Zasiadał w jury wielu międzynarodowych konkursów pianistycznych, w tym Konkursu im. Ferruccio Busoniego we włoskim Bolzano i Konkursu im. Fryderyka Chopina w Warszawie.

(Fot. materiały prasowe)(Fot. materiały prasowe)

Sala Balowa w Pałacu na Wyspie, Łazienki Królewskie (Fot. materiały prasowe)Sala Balowa w Pałacu na Wyspie, Łazienki Królewskie (Fot. materiały prasowe)

Plenerowe koncerty muzyki Chopina zorganizowano po raz pierwszy w 1959 r., po zrekonstruowaniu pomnika kompozytora. Z biegiem czasu wielokrotnie zmieniały swoją formułę. W tym roku, po raz kolejny pianiści nie zagrają pod pomnikiem Chopina, lecz wystąpią dla słuchaczy online. Recitale zarejestrowane zostały w wyjątkowym wnętrzu Sali Balowej w Pałacu na Wyspie, zbudowanej pod koniec XVIII wieku, z dekoracyjnymi marmurowymi kominkami z rzeźbą Herkulesa i Apolla Belwederskiego. Koncerty w tej formule będą kontynuowane w każdą niedzielę o godz. 12:00, a jeżeli sytuacja na to pozwoli Stołeczna Estrada powróci do organizacji koncertów w tradycyjnej formie – na żywo.

Kalendarz najbliższych koncertów:

MAJ

16 maja – koncert inauguracyjny, godz. 12.00 - Kevin Kenner (USA)

23 maja – Łukasz Byrdy

30 maja – Aleksandra Hortensja Dąbek

CZERWIEC

6 czerwca – Mateusz Tomica

13 czerwca – Viet Trung Nguyen (Wietnam/Polska)

20 czerwca – Maciej Wota

27 czerwca – Edward Wolanin

LIPIEC

4 lipca – Mateusz Krzyżowski

Wszystkie koncerty dostępne będą bezpłatnie.

Cykl koncertowy finansowany jest ze środków Miasta st. Warszawy.

koncerty-chopinowskie.pl

  1. Kultura

Mistrzowskie skrzypce

Mistrzowskie skrzypce
Mistrzowskie skrzypce
Zobacz galerię 11 Zdjęć
Już jutro 8 maja rozpoczyna się Międzynarodowy Konkurs Lutniczy im. Henryka Wieniawskiego w Poznaniu.

Najlepsi lutnicy z 14 krajów na całym świecie, m.in. z Włoch, Francji, Belgii, Korei Południowej, Chin, Japonii oraz Polski, zgłosili do konkursu 88 instrumentów. To nieco mniej niż zwykle – ze względu na pandemię, część ze zgłoszonych wcześniej skrzypiec nie dojechała. Poznański konkurs lutniczy odbywa się co 5 lat od 1957 r., jest najstarszym na świecie i jednym z najważniejszych obok Cremony, Mittenwaldu i Pekinu.

Międzynarodowe jury w skład którego wchodzą zarówno lutnicy, jak i muzycy, już niedługo rozpocznie oględziny instrumentów. Oceniane będą zarówno walory lutnicze instrumentów, jak i barwa dźwięków, które wydają. W finale instrumenty zagrają podczas przesłuchań kameralnych i orkiestrowych. To dla nich najsurowszy sprawdzian. Siła (głośność), barwa i nośność dźwięku robią różnicę. Najlepsze zostaną docenione. Na finalną punktację przypada ocena lutnicza - 50 proc, i drugie 50 proc. na ocenę dźwiękową. Dlatego w jury obok lutników zasiadają muzycy, m.in. Laura Hamilton – koncertmistrzyni Metropolitan Opera w Nowym Jorku i pedagog NY University oraz Bartosz Bryła, jeden z wybitnych współczesnych polskich wiolinistów i wykładowców.

(Fot. Piotr Waniorek /materiały prasowe MKL w Poznaniu)(Fot. Piotr Waniorek /materiały prasowe MKL w Poznaniu)

(Fot. materiały prasowe MKL w Poznaniu)(Fot. materiały prasowe MKL w Poznaniu)

Jan Spidlen, juror poprzednich edycji konkursu. (Fot. materiały prasowe MKL w Poznaniu)Jan Spidlen, juror poprzednich edycji konkursu. (Fot. materiały prasowe MKL w Poznaniu)

Główną nagrodą w tegorocznym Międzynarodowym Konkursie Lutniczym jest 16 tysięcy euro. To nagroda fundowana przez Ministerstwo Kultury. Zwycięskie instrumenty zasilają Narodową Kolekcję Instrumentów Lutniczych, której zasoby są wypożyczane najzdolniejszym krajowym muzykom. Kolekcja istnieje od lat. Pomogła zbudować światową karierę m.in. Wandy Wiłkomirskiej, Piotra Janowskiego czy Bartłomieja Nizioła.

W tegorocznym składzie jury zasiada Marcin Krupa, lutnik wielokrotnie nagradzany na międzynarodowych konkursach lutniczych, m.in. w Cremonie, Moskwie, Londynie, Baltimore i Poznaniu, ze znanej lutniczej poznańskiej rodziny. Również jego brat - Krzysztof wybrał ten zawód. Synów wykształcił ojciec, Antoni Krupa, który założył pracownię lutniczą w Poznaniu wiele lat temu. To jedno z tych miejsc, w których czas się zatrzymał i dziś możemy odczuć tam prawdziwą atmosferę ręcznej pracy w drewnie.

„Tradycje rodzinne w tym zawodzie nie są rzadkością. W Polsce, podobnie jak w innych krajach, zawód lutnika często  przechodzi z pokolenia na pokolenie. Wychowałem się w pracowni ojca, od małego złapałem bakcyla – lubiłem mu pomagać, przebywać tam i nasiąkałem wiedzą na temat sztuki budowania instrumentów. Ojciec ułatwił mi wejście w lutniczy świat. To dzięki niemu znam tajniki tego zawodu, był moim mistrzem. Każdy lutnik stara się na początku znaleźć takiego mistrza na początku swej drogi, który wskaże mu swoje sposoby na uzyskanie wyjątkowego dźwięku budowanego instrumentu. Tato przekazał mi wiele ze swoich głęboko skrywanych tajemnic. Dzięki temu miałem łatwiejszy start, choć oczywiście musiałem odebrać gruntowne wykształcenie”. - mówi Marcin Krupa.

(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)

(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)

Lutnik to fach z tradycją, przekazywany z pokolenia na pokolenie. Rzemieślnik-artysta, który, w dobie automatyzacji i superszybkich maszyn, wciąż wykonuje swoją mozolną pracę ręcznie i to czyni ją wyjątkową. Lutnik to zawód, który może wykonywać osoba mająca wiele talentów: muzykalność, zdolności manualne, umiejętności plastyczno-rzeźbiarskie, cierpliwość, ale i zmysł techniczny, niezbędny do zbudowania misternej konstrukcji. Bez wątpienia ci, których instrumenty znajdą się w finale poznańskiego konkursu – to artyści tworzący arcydzieła. Takie skrzypce to skarb dla muzyka.

„Kiedyś lutnik nie zawsze był muzykiem, jednak gdy umie się grać – ułatwia to pracę nad instrumentem. Zna się lepiej oczekiwania wiolinisty, jego perspektywę, bo przecież instrument wykonujemy dla skrzypka.” – wyjaśnia Marcin Krupa.

Współczesne kształcenie lutnicze to średnia szkoła muzyczna z kierunkiem lutniczym (Poznań lub Zakopane), a później studia na wydziale lutniczym Akademii Muzycznej w Poznaniu – to jedyna uczelnia w Polsce, która kształci lutników. Właśnie tutaj Marcin Krupa został wykładowcą lutnictwa. Kolejnym krokiem jest praktyka u mistrza i udział w konkursach lutniczych. One pozwalają na międzynarodowy start, wysokie miejsca w rankingach konkursowych przyciągają klientów z całego świata. Kolejne zbudowane instrumenty i zadowoleni skrzypkowie uruchamiają następne zlecenia, w ten sposób buduje się swoje nazwisko i opinię w tym świecie, jednak swój warsztat trzeba cały czas doskonalić, co wymaga cierpliwości i czasu.

„Dla mnie ważny jest bieżący kontakt z muzykami. Wiele od nich się uczę, słucham ich uwag. Pomaga w tym lokalizacja mojej pracowni w Poznaniu – blisko opery i filharmonii” – mówi Marcin Krupa.

Do budowy skrzypiec wykorzystuje się tylko klon jawor oraz świerk. Drewno musi być lekkie i elastyczne. Poszukiwanie odpowiedniego kawałka drewna to temat na oddzielną opowieść. Specjalizują się w tym firmy, drewno sprzedawane jest na specjalistycznych targach, a nawet bywa nagrodą na konkursach lutniczych. Wielu lutników m.in. dlatego wybiera życie blisko natury, lasów, gór. Tak jest  w przypadku Joanny Plęs, która wraz z mężem Tomaszem Linką prowadzi pracownię w Ustrzykach Dolnych. Tu łatwiej o ciszę, spokój, koncentrację na pracy z dala od zgiełku wielkiego miasta. Blisko są Bieszczady, lasy, łatwiej nawiązać bezpośrednią relację z dostawcami drewna, a klienci i tak przyjadą do renomowanego lutnika. Instrumenty z pracowni Joanny Plęs doceniono m.in. na konkursach w Moskwie, Mittenwaldzie i Poznaniu - wiele lat temu jej skrzypce ze względu na wybitne walory dźwiękowe zostały zakupione przez Towarzystwo Muzyczne im. Henryka Wieniawskiego w Poznaniu, organizatora Międzynarodowych Konkursów Lutniczych.

(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)

(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)

„Zawód lutnika wymaga zdobycia wszechstronnych umiejętności w zakresie rysunku, rzeźby, ogólnego wyczucia proporcji. Bardzo ważne jest duże doświadczenie oraz wykształcenie muzyczne, które pomaga sprostać wysokim wymaganiom muzyków. - mówi  Joanna Plęs. Lutnik stara się nadać wszystkim instrumentom piętno swej indywidualności dlatego każdy instrument jest niepowtarzalny. Drewno (jawor i świerk) musi sezonować się przez długie lata, a lakier składający się z wyselekcjonowanych naturalnych żywic każdy mistrz sporządza sam według tylko sobie znanej receptury, by nałożyć go później na swe dzieło w kilku, a nawet kilkudziesięciu cieniutkich, transparentnych warstwach” – przekonuje Joanna Plęs.

Więcej na  lutniczy.wieniawski.pl

Planowane są transmisje online przesłuchań instrumentów. Po MKL najlepsze instrumenty będą dostępne dla publiczności na wystawie w Muzeum Narodowym w Poznaniu przez 2 tygodnie.

  1. Kultura

Rzuć to wszystko, wszystko co złe, co gnębi cię... Wspominamy Zbigniewa Wodeckiego

Zbigniew Wodecki, sesja dla Zwierciadła (2016). (Fot. Marta Wojtal)
Zbigniew Wodecki, sesja dla Zwierciadła (2016). (Fot. Marta Wojtal)
Zobacz galerię 3 Zdjęcia
- Żyjemy w czasach, kiedy ludzie bardziej szanują aktora, który gra skrzypka, niż skrzypka, bo wolą światło odbite. A tymczasem wystarczy zgasić te reflektorki i już po gwiazdach. My dziś nie widzimy, że jeśli nagle wyłączą nam komputery i Internet, to już po nas - mówił Zbigniew Wodecki, który dziś obchodziłby swoje 71. urodziny. Z tej okazji przypominamy jego ostatni wywiad na łamach "Zwierciadła". 

Szybki i frenetyczny, ale w branży mówią o nim: kawał dobrego chłopa, i trudno się dziwić, bo pocieszy, poklepie, parę groszy pożyczy. Skubnął życia i kariery w komunie, nie dał się transformacji, a dziś? - Cały ten showbiznesowy sznyt życia musi zdechnąć i na tym gnoju wyrosną jeszcze kwiatki, czego dowodem jest choćby Mitch&Mitch, bo to czyste dzieciaki - mówi Zbigniew Wodecki.

Słuchasz dużo muzyki? Nie znoszę tego robić, ponieważ jeśli mi się coś nie podoba, to szlag mnie trafia, że w ogóle to słyszę, a jeśli ktoś świetnie gra? To wściekam się, że to nie ja skomponowałem. Całe to moje śpiewanie wzięło się zresztą z komponowania, bo wciąż siedziałem przy fortepianie i wyśpiewywałem wszystkie istniejące „ewrybady”, a później tworzyłem z nich piosenki. Własnie tak powstało „Zacznij od Bacha”, „Lubię wracać tam, gdzie byłem”, „Izolda”, po latach duża forma na orkiestrę symfoniczną i dwa chóry dla Niepołomic, na którą to okazję kupiłem sobie specjalny program do pisania nut, ale... Widzisz, technika mnie zabiła... Jednak nie do końca, bo jednak migiem poleciałem do papierniczego po części do mojego nowego komputera: ołówek, ekierkę, gumkę.

Nie boisz się z takim ekwipunkiem grania z Mitch & Mitch? Ja się wszystkiego boję, nawet jutra, ale miałem już tyle w życiu wpadek, że... Raz na przykład w Domu Kultury w Dąbrowie Górniczej odbywała się uroczystość barbórkowa. Do dziś nie wiem czemu, wtedy nie wpadłem na to, by nauczyć się na pamieć tekstu. Pamiętałem jedynie pierwszą linijkę: „Odjeżdżają pociągi daleko”, a dalej? „La, la, la, la, la”. Cztery minuty i tylko to „la, la, la, la”, masakra. Prawie tam padłem ze strachu i stresu. Trochę mnie to co prawda zahartowało, ale do dziś za każdym razem, nawet jeśli wszystko dobrze pamiętam, boję się zupełnie tak samo jak w tym domu kultury, tym bardziej teraz, bo tak szczerze mówiąc, nie do końca potrafię sprecyzować to, co razem z tymi Mitchami tworzymy. Chłopaki, znane z tego, że są nieznane, i z tego, że oficjalnie przyznają się, że nie śpiewają, wynaleźli gdzieś moją starą płytę, która powstała w czasie, gdy byłem gościem płodnym i zadurzonym w muzyce Burta Bacharacha i tworzyłem trochę pod niego. Tak powstały dwie typowe bakarakówy „Parę słów” i „Rzuć to wszystko co złe” – od razu wiedziałem, że są fajne, nietuzinkowe, aranż dobrze zgrany z linią melodyczną, a mnie się jeszcze w dodatku wtedy zdawało, że jestem świetnym kompozytorem i do usranej śmierci będę na topie. No, ale widzisz, żeby się tego od świata dowiedzieć, musiałem czekać 40 lat, aż Mitche to wszystko wygrzebią, a najpierw się w ogóle urodzą. Zrobili mi tym naprawdę wielką przyjemność. Zagraliśmy w Trójce – zrobił się mały szmerek, na offie – szum, później większy, gdy wyszła płyta. A grzmot największy, kiedy piosenka „Rzuć to wszystko co złe” pojawiła na pierwszym miejscu listy przebojów...

A teraz jest już chyba regularny huk. Dostałeś dwa Fryderyki. Tak. Fryderyki są dwa: jeden z Mitch & Mitch Orchestra and Choir w kategorii album roku pop za płytę „1976: A Space Odyssey”. Oraz drugi w kategorii utwór roku za piosenkę „Rzuć to wszystko co złe”. I ja się ciesze! Ale też i dziwię, że dzięki Mitchom zacząłem „zdobywać świat”, i to z powodu płyty, która jest starsza nawet od mojej „Izoldy”. Za co zresztą dziękuje także Wojtkowi Trzcińskiemu, który w 1976 roku wpadł na to, żeby tę płytę w ogóle nagrać. A dziwię się, bo nie wiem, jakie mechanizmy społeczne czy kulturowe zagrały, żeby po takim czasie nagle to wszystko ruszyło. I skąd chłopcy wiedzieli, że to zadziała? A wiedzieli od początku, że będzie dobrze, choć ja im nie wierzyłem, i jeśli mogę być szczery, do dziś nie wierzę, że to wszystko się stało. Ukoronowany sukcesem rozdział z chłopakami uważam już jednak za zamknięty, choć będziemy jeszcze dużo koncertować. Ja tymczasem pracuję nad moją nową płytą, którą wyda Agora, a producentem będzie Rafał Stępień, świetny pianista i aranżer. I to będzie coś miedzy Alem Jarreau a Philem Collinsem, bo taki klimat mnie ostatnio kręci. Widzisz, jak to jest? Ja się bez roboty po prostu zapadam, nie ma mnie. Jest dokładnie tak, jak powiedział kiedyś Krzysztof Piasecki: „Stary, to, co nas trzyma, to adrenalina. Jak zejdziemy ze sceny, to się natychmiast sypniemy”.

Swoje pierwsze występy na scenie wspominasz czule? No, a jak! 1968 rok, na świecie cię jeszcze, kwiatuszku, nie było. Marek Grechuta i Jan Kanty Pawluśkiewicz założyli Anawę i poprosili mnie, bym z nimi grał. Na skrzypeczkach. To była muzyka, ale i niesamowita aura tego wszystkiego, co się działo dookoła. Przy barku w Piwnicy pod Baranami zawsze o 15.00 na posterunku był już Skrzynecki, Konieczny, Kwinta, Litwin, Demarczyk. Wszyscy jak jeden mąż palili papierosy i jakoś nikomu to nie szkodziło. Wszyscy pili i to też nie było nic okropnego. A teraz jakoś tak ludziom nagle wszystko zagraża... Do rana graliśmy sobie w tej Piwnicy i było to genialne uzupełnienie mojej szkolnej edukacji typu Paganini i Czajkowski. Wreszcie mogłem improwizować, czyli cieszyć się instrumentem jak głupi pudełkiem zapałek. Bo w sztuce ten dar od Boga, jakim jest gotowość i umiejętność improwizacji, jest najistotniejszy. I do tego dobra, autentyczna radość i zabawa.

No tak, tu akurat trudno cię chyba prześcignąć? Wystarczy wspomnieć trasy z Ewą Demarczyk. Wspólnie przeszliśmy swoje. Wspólne tremy, wspólne garderoby, wspólne konserwy, bo kto by wtedy wydawał niemieckie marki na jedzenie, skoro za cztery można było w Polsce przeżyć miesiąc? Albo w Peweksie sobie kupić dobrą wódeczkę czy ortalionowy płaszcz. Pamiętam, gdy byliśmy pierwszy raz w życiu w Kolonii. Szok! Święta, gdzie okiem sięgnąć wesołe światełka, a w PRL-u w tym czasie wszędzie to ponure i smutne 40 vatów. Nikt w tej Kolonii chyba wtedy nie spał, a nas po prostu zatkało. Spaliśmy tam zresztą w hotelu przy zapalonym świetle, bo kto by tam wiedział, jak nacisnąć niemiecki prztyczek? Pamiętam tez Kubę dziesięć lat po Zatoce Świń. Wyruszyliśmy tam starym iłem w szóstkę: wiolonczela, perkusja, gitara klasyczna, dwoje skrzypiec i Ewa Demarczyk. Oraz likier. Bananowy, ananasowy, cytrynowy... dalej już nie wiem. I cygara, bo wtedy można było jeszcze palić na pokładzie. Kuba, z pełną euforią – dlaczego, nie wiem – przyjęła nasz osobliwy repertuar, składający się głównie z wojennych wierszy Baczyńskiego i poezji Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, który graliśmy w koszulach non-iron, a na to czarne fraki i żar – 40 stopni C. Półtora miesiąca minęło jednak z szybkością strzały i teraz tak. Strach wracać tamtejszymi liniami, bo po dwóch godzinach lotu pojawiał się w nich komunikat „usterka”, pojazd wracał i sześc godzin czekania, bo remont... Co można zatem zrobić z taką mądrością? Jedno. Cała nasza szóstka nabyła na lotnisku po komplecie souvenir from Cuba. Czyli dwie butelki rumu, kilka likierów i cygara z głębokim postanowieniem, że wszystko to spożyjemy na pokładzie, ale nie po to, by się znieczulic. Koncepcja była taka, że jak najszybciej opróżniamy butelki, szczelnie je zatykamy i w razie czego, jakby – odpukać – samolot spadał do oceanu, to butelki będą pełnić funkcje kamizelek ratunkowych (bo wtedy jeszcze nie istniało coś takiego na pokładzie), uniosą nas na wodzie i wreszcie prędzej czy później, ale zdecydowanie lepiej prędzej, ktoś nas może na tej tafli odnajdzie. I tak to coraz mniej nerwowo ściskając coraz bardziej ubogie komplety pamiątkowe, dolecieliśmy z kubańskich tropików prosto do Campbell, by zatankować paliwo, a tam? Minus dziesięć stopni, ale myśmy już tego w ogóle nie czuli...

Myślisz, ze to młodość? Czy artystom za komuny w ogóle było lepiej? Widzisz, komuna dawała kasę na transmisję szopenowskich festiwali, Jazz Jamboree, Warszawska Jesień, teatry. A dziś? Koncert Wieniawskiego o drugiej w nocy puszczą, więc kto ma to niby oglądać? Lunatycy? Artystom kiedyś nie było źle, mimo że zawsze byli przecież „przeciw”, bo nawet gdyby czerwoni byli superdobrzy, to i tak nie wypadało być „za”. Wszyscy więc napieprzaliśmy na te komunę i każdy z nas stawiał sobie za punkt honoru, żeby go przymknęli choć na jedną dobę hotelową. Piotr Skrzynecki chodził na przykład w tym celu godzinami po krakowskim Rynku, ale zawsze wracał do Piwnicy przygnębiony, bo jednak znów ZOMO go nie spałowało. A ja z kolei, pamiętam, też chciałem się postawić i już miałem szczeknąć „czerwone świnie”, ale nie zdążyłem. „Te, to Pszczółka Maja przecież” – usłyszałem spod mundurów, omal nie zaczęli mnie z radości całować, więc wróciłem do Piwnicy w podobnym stanie co na ogół Skrzynecki. W komunie było bardziej czarno-biało, ale dawało się przeżyć na grząskiej i mglistej powierzchni show-biznesu, bo w statku obok płynął zawsze jakiś Szymanowski czy też Rachmaninow. A dziś? Pozycja artysty w wolnej Polsce zdziadziała do tego stopnia, że mówią o nim grajek. Żyjemy w czasach, kiedy ludzie bardziej szanują aktora, który gra skrzypka, niż skrzypka, bo wolą światło odbite. A tymczasem wystarczy zgasić te reflektorki i już po gwiazdach. My dziś nie widzimy, że jeśli nagle wyłączą nam komputery i Internet, to już po nas. Staliśmy się leniwi, wygodni. Za chwile już nawet ognia nie będziemy umieli rozpalić, bimbru pędzić, chleba upiec, dziury zacerować. A ile warte będzie to przysłowiowe wiadro złota, jeśli system padnie? Nic, bo złota nie zjemy. Stąd prosty wniosek: ten cały showbiznesowy sznyt życia musi zdechnąć i na tym gnoju wyrosną jeszcze kwiatki, czego dowodem jest choćby Mitch & Mitch, bo to czyste dzieciaki.

A co na tę twoją współpracę z Mitchami twoje dzieciaki? Syna nie pytałem jeszcze, bo to straszny indywidualista, wiec aż się boję, a córki lubią takie rzeczy. Każda po swojemu. Kaśka ze swoim dobrze wyważonym spokojem. Joaśka pośpiesznie, bo jest babką, która nawet na rodzinnym obiedzie spędza trzy minuty i ustępuje z pola widzenia.

Ale ty jesteś taki sam jak ona. [Śmiech]. No tak, ja też się non stop śpieszę. Zawsze chodziłem po cztery schody i do dziś, gdy ktoś zaczyna mi coś opowiadać, to ja już jestem na etapie konkluzji i naprawdę mam ochotę oszaleć, że muszę jeszcze słuchać tego perorowania. I wiesz co? Nic na to nie mogę poradzić. Nic, choć wiem, że to okropne i że moja rodzina była przez to kiedyś kilka razy na granicy wydolności. Przeprosiłem dzieci, głównie syna Pawła, za mój fatalny temperament, za to, że się nad nim pastwiłem, gdy grał na fortepianie, choć to w ogóle nie była jego bajka. Byłem młody, durny. Facet moim zdaniem powinien mieć dzieci dopiero po czterdziestce, a poza tym z powodu nadmiaru pracy w domu pojawiałem się tylko od wielkiego dzwonu i od razu rzucałem się, żeby nadać mu swój rytm. Tak jest zresztą do dziś, że większa porcja mojego życia dzieje się gdzieś tam, w świecie, ale dbam o to, żeby wszyscy moi bliscy mieli to, czego im trzeba.

Powiedziałeś kiedyś, że każdy jest do kupienia, pytanie tylko za ile. Piękny dowcip mi się przypomniał, pisz, jak chcesz. Facet podchodzi do eleganckiej kobiety: „Przepraszam, czy pani by mi się oddała za 5 milionów dolarów?” „No, wie pan... Chyba tak”. On na to: „A czy pani by mi się oddała za sto złotych?”. Ona: „No, wie pan! Za kogo pan mnie ma?”. „To żeśmy już ustalili, teraz negocjujemy cenę” – brzmiała jego odpowiedź. Pytałaś o show-biznes – no, to masz szybki przykład od szybkiego faceta. A im jestem starszy, tym jestem szybszy. I biegam po tym świecie z tą swoją wiecznie poważną miną, na którą nic poradzić nie mogę, bo nawet gdy jestem wyluzowany, i tak wyglądam, jakbym chciał kogoś ukatrupić.

Po śmierci Andrzeja Zauchy stwierdziłeś: kara śmierci dla morderców. Zmieniłeś zdanie przez te 20 lat? A skąd! Jeśli tylko ktoś zamordowałby mi kogoś bliskiego, nie tylko przegryzłbym mu własnymi zębami grdykę, ale i pieczołowicie obserwowałbym, jak bardzo się męczy. Czy tak jest po chrześcijańsku? Raczej tak, bo w Starym Testamencie jest „oko za oko”. Jestem zresztą pewien, że każdy normalny człowiek ma w sobie taką pierwotną siłę, choć oficjalnie powie, że nadstawi drugi policzek, no ale to jest tylko hipokryzja. Zupełnie taka jak u pewnego pasterza z Torunia, który swoim wężowym sykiem radzi ludziom, jak najlepiej na świecie znienawidzić bliźniego i jak najskuteczniej mu źle życzyć. Cóż, szkoda tylko, że ten naród taki głupi. No ale co?! Nie będę walił głową w mur. Już nie dziś. Mam rodzinę, ręce, nogi, mam co jeść i umiem się podzielić – to podstawa. I głęboko współczuję tym, którzy barykadują się w luksusowych willach i w samotności liczą te swoje pieniądze, nie wiedząc, że to taka frajda komuś coś dać. Jak to śpiewał Alosza Awdiejew: „Sąsiadowi się spaliła stodoła, niby obcy człowiek, a tyle radości”. My, Polacy, mamy ten mental opracowany do perfekcji.

Ciebie akurat każdy lubi, a jeśli nie lubi, to na pewno szanuje, wiem, bo pytałam. Dlaczego tak jest? Przypuszczalnie trochę z powodu tego, co w życiu zaśpiewałem, w szczególności „Gdzieś jest, lecz nie wiadomo gdzie”. Ale też wcale nie zdumieliby mnie ci, którzy pamiętają mnie z festiwali w latach 70., 80., i szczerze mnie nie cierpią. Sam bym się chętnie dezaktywował, choćby za tamte wizerunkowe akcje typu: ciemne okulary, kawa z mlekiem, wolne tempa, ulizane fale. Boże jedyny, masakra! Wszystko rzewne takie, do szlagtrafienia ckliwe, mdłe. I to jest w ogóle dość dziwne, wiesz, że wtedy mi się tak stało, bo naturę mam raczej subtelnego świra, choć może tego nie widać.

Widać. A to doskonale, wszystko jasne, dziękuje!

Wiem, że cię już o to kiedyś pytałam, ale może coś się zmieniło? Wziąłbyś udział w reklamie szamponu do włosów? Nic się nie zmieniło. Szampon? Bardzo chętnie, ale nie przeciwłupieżowy. Maści przeciwko mendom też bym nie promował oraz takiej na hemoroidy, to na pewno nie, do widzenia. Kwiatuszku, zasady to jedno, ale ja przecież jestem estetą.

Zastanawiałeś się, co by było, gdybyś był łysy? Choć nic okropniejszego niż takie włosy jak moje nie może się facetowi w życiu przytrafić, to bez tych włosów?! Nie, nie. Gdybym był łysy, musiałbym wszystko zaczynać od początku. Bo włosy to moje logo. Włosy to ja.