Dla każdego, kto udziela się towarzysko, te terminy z zakresu etykiety powinny być znajome. Czy potrafisz podać znaczenie każdego z nich? Sprawdź, na ile orientujesz się w słownictwie dotyczącym dobrych manier i zasad zachowania.
W Polsce ogromna część terminów związanych z życiem towarzyskim i kulturą jedzenia to nadal wyrazy obce. Pochodzą one głównie z francuskiego, jako że język ten przez wieki był językiem warstw uprzywilejowanych mających wystarczająco dużo czasu i pieniędzy na kultywowanie wyszukanych zwyczajów towarzyskich. Dziś, gdy zwyczaje te się zdemokratyzowały się oraz upowszechniły, znajomość opisujących je terminów nie jest już zarezerwowana dla nielicznych. Warto, aby znał je każdy, kto pragnie swobodnie czuć się w bardziej formalnych sytuacjach, takich jak uroczyste przyjęcia czy kolacja w restauracji. Bo savoir-vivre to nie tylko znajomość zasad zachowania, lecz także określeń, które je definiują.
Trzeba przy tym zaznaczyć, że poniższych terminów uczymy się nie po to, by komuś imponować, ale żeby lepiej odnajdywać się w wyjątkowych sytuacjach regulowanych zasadami etykiety. Ich znajomość to już nie jest kwestia przynależności do tak zwanych „elit”, lecz obycia i praktyki życiowej. Im więcej jej mamy, tym łatwiej przychodzi nam przebywanie wśród ludzi z różnych środowisk.
Jakie słowa z zakresu etykiety są najlepszym miernikiem ogłady towarzyskiej? Sprawdź, ile z tych terminów potrafisz wyjaśnić własnymi słowami bez zerkania na ich definicję. Wynik co najmniej 12/15 oznacza, że masz szeroką wiedzę z zakresu savoir-vivre. Wynik między 8 a 11 to całkiem przyzwoity poziom, natomiast jeśli znasz mniej niż 8 określeń – warto uzupełnić braki i nauczyć się ich więcej.
Wymowa: aperitif /a-pe-ri-TIF/
Jest to napój, najczęściej alkoholowy, podawany przed posiłkiem. Ma pobudzić apetyt i być okazją do rozpoczęcia spotkania przy stole. Tym terminem określa się też spotkanie przed właściwą porą posiłku, podczas którego goście piją trunki, jedzą niewielkie przekąski i rozmawiają (najczęściej na stojąco).
Wymowa: amyz-busz
Kolejny termin ze świata kulinariów oznaczający niewielki, często jednokęsowy poczęstunek przygotowany przez szefa kuchni i podany przed właściwym posiłkiem. Zwykle nie wybiera się go z karty – jest gestem restauracji wobec gościa.
Wymowa: a la kart
Jest to sposób zamawiania w restauracji, który polega na wybieraniu pojedynczych dań z karty, zamiast korzystania z ustalonego zestawu czy menu degustacyjnego.
Wymowa: al fresko
Określenie posiłku lub spotkania odbywającego się na świeżym powietrzu. Zwrot pochodzi z języka włoskiego.
Wymowa: brancz
Posiłek łączący cechy śniadania i lunchu, zazwyczaj jedzony późnym rankiem lub wczesnym popołudniem (zwykle w godzinach 11.00-14.00). Termin pochodzi z języka angielskiego.
Wymowa: blek taj
To określenie na formalny dress code obowiązujący podczas eleganckich wieczornych uroczystości. W tradycyjnym rozumieniu oznacza smoking u mężczyzn, zaś w przypadku kobiet elegancki strój wieczorowy – długą suknię lub suknię midi. Jeśli na zaproszeniu widnieje dopisek „black tie” oznacza to, że musimy dostosować swój strój do wymogów uroczystości.
Wymowa: łajt taj
Oznacza najbardziej formalny wieczorowy dress code, jaki istnieje. Wywodzi się z tradycji ubioru brytyjskiej XIX-wiecznej arystokracji. W przypadku mężczyzn white tie to frak, biała mucha, biała kamizelka i odpowiednie dodatki. W przypadku kobiet – bardzo elegancka, wytworna suknia do ziemi z mile widzianym dodatkiem w postaci długich rękawiczek operowych. White tie jest bardziej formalny niż black tie i stosowany przy wyjątkowo uroczystych okazjach.
Wymowa: diżestif
Jest to napój podawany po posiłku, tradycyjnie mający pomóc w jego zakończeniu i stanowić jego ostatni akcent. Może to być np. koniak, brandy, likier czy grappa.
Wymowa: er-es-wi-pi
Skrót od francuskiego Répondez s'il vous plaît, czyli „proszę odpowiedzieć”. Na zaproszeniu oznacza prośbę o potwierdzenie obecności do określonego terminu.
Wymowa: fo pa
Towarzyska gafa, nietakt lub zachowanie niezgodne z przyjętymi zasadami dobrego wychowania. Faux pas może dotyczyć zarówno rozmowy, jak i stroju czy zachowania przy stole.
Wymowa: persona non grata
Dosłownie „osoba niemile widziana”. Określenie używane wobec kogoś, kto nie jest mile widziany w danym środowisku lub miejscu. Termin ma również konkretne znaczenie w dyplomacji – państwo może uznać zagranicznego dyplomatę za persona non grata.
Wymowa: sawuar-fer
W dosłownym tłumaczeniu termin ten można rozumieć jako „wiedzieć, jak [coś zrobić]”. Oznacza praktyczną umiejętność właściwego zachowania się w określonych sytuacjach, takt i obycie. Nie należy mylić go z savoir-vivre: to drugie oznacza znajomość zasad dobrego wychowania, podczas gdy savoir-faire odnosi się bardziej do umiejętności zastosowania ich w praktyce. Warto dodać, że savoir-faire to także termin stosowany w modzie i rzemiośle, który oznacza specyficzny know-how – połączenie manualnych umiejętności, doświadczenia i wrażliwości estetycznej pozwalających stworzyć produkt najwyższej jakości. Termin ten jest szczególnie rozpowszechniony w branży luksusowej.
Wymowa: tet-a-tet
Kameralne spotkanie lub rozmowa dwóch osób, zwykle odbywająca się na osobności. Termin może odnosić się zarówno do romantycznej kolacji, jak i po prostu prywatnej rozmowy.
Wymowa: wernisaż
Uroczyste otwarcie wystawy, zazwyczaj poprzedzające jej oficjalne udostępnienie szerszej publiczności. Wernisaż jest okazją do spotkania artystów, kuratorów, krytyków i zaproszonych gości.
Wymowa: apre-ski
Zwrot, który dosłownie można przetłumaczyć: „po nartach”. Jest to określenie obejmujące towarzyskie spotkanie i rozrywki po zakończeniu dnia na stoku – spotkania w barach, restauracjach czy hotelach, przy drinku, muzyce i jedzeniu. Współcześnie après-ski opisuje więc nie tylko konkretną porę dnia, ale cały styl spędzania czasu w kurortach narciarskich.