1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Kuchnia
  4. >
  5. Zdrowe słodkości na Święta – przepisy Moniki Mrozowskiej

Zdrowe słodkości na Święta – przepisy Moniki Mrozowskiej

Piernik z mąki gryczanej - propozycja dla osób, które nie jedzą glutenu. (Fot. iStock)
Piernik z mąki gryczanej - propozycja dla osób, które nie jedzą glutenu. (Fot. iStock)
Zobacz galerię 6 Zdjęć
Czy słodkie desery mogą być zdrowe i pożywne? – Jak najbardziej! Przekonuje o tym Monika Mrozowska, autorka książki „Słodko, zdrowo, świątecznie”.

Piernik gryczany ze śliwką

16 porcji 102 kcal/porcja deser bezmleczny, bezglutenowy, bezcukrowy, bez jajek

Fot. Monika Mrozowska Fot. Monika Mrozowska
  • 140 g mąki gryczanej
  • 105 ml (1/3 szklanki) miodu wielokwiatowego
  • 100 g suszonych śliwek
  • 1 średnia cukinia
  • 4 łyżki oleju kokosowego
  • 2 łyżki przyprawy do piernika
  • 1 łyżka octu
  • 3 łyżeczki kakao
  • 1 łyżeczka sody oczyszczonej
Cukinię obieramy ze skórki i ścieramy na drobnej tarce. Suszone śliwki kroimy na małe kawałki. Przesianą mąkę gryczaną łączymy w misce z pozostałymi składnikami, na samym końcu dodajemy ocet i wszystko dokładnie mieszamy. Ciasto przelewamy do formy posmarowanej olejem kokosowym i pieczemy w 200°C góra/dół ok. 25 minut.

Bułeczki Świętego Mikołaja

Fot. Monika Mrozowska Fot. Monika Mrozowska

12 porcji 235 kcal/porcja deser bezcukrowy, bezmleczny, bez jajek

Ciasto:

  • 350 g mąki orkiszowej
  • 125 ml mleka kokosowego
  • 80 g miodu wielokwiatowego
  • 40 g oleju kokosowego
  • 7 g świeżych drożdży
  • szczypta soli
  • mąka orkiszowa do podsypywania
Nadzienie:
  • 100 g rodzynek sułtańskich
  • 50 g orzechów włoskich
  • 2 średnie banany
  • 2 łyżki oleju kokosowego
  • 2 łyżki miodu wielokwiatowego
  • 1/2 łyżeczki cynamonu
Wykonanie bułeczek (fot. Monika Mrozowska) Wykonanie bułeczek (fot. Monika Mrozowska)

Drożdże rozpuszczamy w ciepłym mleku kokosowym. Dodajemy miód i mieszamy. Do miski z drożdżami przesiewamy mąkę, dodajemy olej kokosowy, szczyptę soli i zagniatamy ciasto. Miskę przykrytą ściereczką odstawiamy na 1,5 godziny w ciepłe miejsce, żeby ciasto wyrosło. Banany kroimy w cienkie plasterki, orzechy szatkujemy. Na patelni na małym gazie podgrzewamy 2 łyżki oleju kokosowego. Dodajemy miód, pokrojone banany, posiekane orzechy i rodzynki. Całość smażymy ok. 5 minut, mieszając od czasu do czasu. Na koniec dodajemy cynamon, mieszamy i zdejmujemy z gazu. Wyrośnięte ciasto ponownie zagniatamy i dzielimy na 12 części. Z każdej części ciasta zagniatamy kulkę i na podsypanym mąką blacie wałkujemy na placek. Na środek ciasta nakładamy po dużej łyżce masy bananowej. Składamy z dwóch stron, układamy na blasze wyłożonej papierem do pieczenia i przykrywamy ściereczką do ponownego wyrośnięcia na 30 minut. Następnie wstawiamy do piekarnika i w temperaturze 180°C góra/dół pieczemy przez ok. 20 minut.

Szałwiowiec

Fot. Monika Mrozowska Fot. Monika Mrozowska
  • 100 g mąki pszennej
  • 100 g mąki orkiszowej
  • 60 ml letniego mleka
  • 50 g masła
  • 15 g drożdży
  • 2 łyżki miodu wielokwiatowego
  • szczypta soli, mąka do podsypywania
Nadzienie:
  • 100 g szałwii hiszpańskiej (nasiona chia)
  • 84 ml (1/3 szklanki) letniego mleka
  • 80 g miodu
  • 40 g rodzynek sułtańskich
  • 20 g orzechów włoskich
  • 2 białka
  • 3 łyżeczki zmielonych migdałów
  • ½ łyżeczki cynamonu
  • Skórka otarta z ¼ pomarańczy
W dużej misce rozpuszczamy drożdże w odrobinie letniego mleka z miodem. Następnie dodajemy do nich przesianą mąkę pszenną, orkiszową, resztę mleka, rozpuszczone i wystudzone masło oraz szczyptę soli. Mieszamy dokładnie (ciasto będzie lepkie) i odstawiamy przykryte na minimum 1 godzinę do wyrośnięcia. Białka ubijamy na sztywno. Nasiona chia zalewamy letnim mlekiem wymieszanym z miodem. Następnie dodajemy rodzynki, posiekane orzechy włoskie, zmielone migdały, cynamon i skórkę otartą z pomarańczy. Całość dokładnie mieszamy. Na koniec delikatnie mieszamy z ubitymi białkami. Gdy ciasto wyrośnie, zagniatamy je ponownie i wałkujemy na posypanym mąką blacie na dość cienki kwadratowy placek. Na cieście rozkładamy cienką warstwę nadzienia, tak żeby z każdej strony został pusty rant (ok. 3 cm). Delikatnie zawijamy jak makowiec i podwijamy boki pod spód. Pieczemy na blasze wyłożonej papierem do pieczenia w temperaturze 190°C góra/dół ok. 40 minut.

Słodko, zdrowo, świątecznie Monika Mrozowska Zobacz ofertę promocyjną
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze
  1. Kuchnia

Orange curd

Pomarańczowy krem - orzeźwiający i kaloryczny (fot. iStock)
Pomarańczowy krem - orzeźwiający i kaloryczny (fot. iStock)
Ogłaszam wszem i wobec - zimą świat pachnie cytrusami! Dla mnie, istoty ciepłolubnej, to jeden z najpiękniejszych aspektów tej pory roku.

 

Pomarańcze, mandarynki, grejpfruty, cytryny i limonki dodają energii i umilają oczekiwanie na nadejście wiosny. Pomarańczowy krem kusi i woła: zjedz mnie!

Składniki na ok 450g gotowego kremu:

  • skórka otarta z 2 średnich pomarańczy (najlepiej ekologicznych)
  • sok wyciśnięty z 2 średnich pomarańczy
  • skórka otarta z 1 średniej cytryny (najlepiej eko)
  • sok wyciśnięty z 1 średniej cytryny
  • 3 szt. rozkłóconych żółtek
  • 225g cukru
  • 125g masła
Wszystkie składniki wkładamy do garnuszka z grubym dnem i podgrzewamy na malutkim ogniu przez 20-30 minut, od czasu do czasu mieszając. Masa powinna leciutko zgęstnieć.

Gdy chcemy, by krem był idealnie gładki, gorącą przecieramy przez sito. Jeśli nam na tym nie zależy, od razu przelewamy do słoiczków. Zostawiamy do wystygnięcia i stężenia.

Słoiki zakręcamy i przechowujemy w lodówce. Tak przygotowany orange curd należy spożyć w ciągu miesiąca. Można wyjadać łyżką ze słoika :) lub użyć do różnych wypieków i deserów.

  1. Kuchnia

Sernik waniliowy - klasyka zawsze się obroni

Sernik można przed podaniem udekorować świeżymi owocami. (Fot. iStock)
Sernik można przed podaniem udekorować świeżymi owocami. (Fot. iStock)
Niech was nie zwiedzie niepozorny wygląd, brak lukru, polewy oraz innych fajerwerków. To jest sernik doskonały! 

Doskonały sernik waniliowy

Ciasto:
  • 2 szklanki mąki pszenna
  • 3 łyżki cukru pudru
  • 3/4 kostki masła
  • 1 jajko
  • 1 łyżeczka cukrur z prawdziwą wanilią
  • 1 łyżeczka proszku do pieczenia
  • 4 łyżeczki kakao
Masa serowa:
  • 1 kg sera na serniki
  • 220 g cukru
  • 1 opakowanie cukru z prawdziwą wanilią 
  • 5 jajek
  • 2 łyżki mąki ziemniaczanej
  • 125 ml śmietanki kremówki 30 lub 36%
Wszystkie składniki powinny być w temperaturze pokojowej
Na blat lub stolnicę sypiemy mąkę, dodajemy obydwa cukry, proszek do pieczenia i kakao, a następnie zimne masło, które siekamy nożem na małe kawałeczki. Wybijamy jajo i ze wszystkich składników zagniatamy jednolite ciasto.

Możemy schłodzić je w lodówce, ale nie jest to konieczne. Rozwałkowujemy do żądanego rozmiaru i wkładamy na spód tortownicy. Całą powierzchnię nakłuwamy widelcem.

Przed wyłożeniem masy serowej, spód podpiekamy przez 20 minut w temp. 190C.

W tym czasie zabieramy się za obróbkę sera  - w misie miksera ucieramy ser, cukier i mąkę.

Gdy masa będzie gładka, wbijamy jajka (kolejno, po jednym). Na końcu dodajemy kremówkę i całość miksujemy na niskich obrotach do całkowitego połączenia się składników.

Tak przygotowaną masę serową wykładamy na podpieczony spód.

Przez 15 minut pieczemy w 180C. Następnie zmniejszamy temperaturę do 120C i pieczemy dalej około 1,5 godziny. Studzimy w piekarniku przy uchylonych drzwiczkach.

Przed podaniem schładzamy przez kilka godzin w lodówce.

  1. Zdrowie

Cynamon – jakie ma właściwości zdrowotne?

Tę wschodnią przyprawę kojarzymy m.in. ze Świętami. Trudno wyobrazić sobie pierniki czy wigilijny kompot bez cynamonu. (fot. iStock)
Tę wschodnią przyprawę kojarzymy m.in. ze Świętami. Trudno wyobrazić sobie pierniki czy wigilijny kompot bez cynamonu. (fot. iStock)
Szarlotka na kruchym cieście z cynamonem lub zapiekany ryż z jabłkami i cynamonem. Tak wspominam (pewnie jak większość mieszkańców naszego kraju) tę przyprawę z dzieciństwa. Jednak ta aromatyczna, słodka, ostra i cierpka przyprawa niesie ze sobą nieskończone możliwości kulinarne i zdrowotne.

Nasze podróże do Indii, Egiptu, na Sri Lankę odsłoniły przede mną nowe, zupełnie nieznane oblicze cynamonu. W ośrodku ajurwedyjskim w Kerali popijałam go codziennie w towarzystwie kopru włoskiego i kminu. Patrzyłam jak kucharz dorzuca jasnobrązowe laski do kokosowych curry. W Egipcie z zaciekawieniem obserwowałam jak Beduini na pustyni dodają go do zapiekanych warzyw. Z nieukrywanym zachwytem przyglądałam się, jak mój mąż dorzuca go do chutney’u z jabłek czy truskawek. Słowem, przez ostatnie lata całkowicie transformowało się moje spojrzenie na cynamon. Jednak gdzieś tam w środku jego zapach nadal przywołuje babciną szarlotkę i ryż z jabłkami. Kojarzy się z jej ciepłem. Daje poczucie bezpieczeństwa i… rozgrzewa.

Starożytni alchemicy wierzyli, że cynamon, podobnie jak kardamon czy goździki, jest ziołem słonecznym (więcej na temat ziół słonecznych znajdziesz w rozdziale o kardamonie; patrz opis str. …). To niesamowicie koresponduje z jego właściwościami. Co na temat cynamonu mówi natomiast ajurweda, najstarsza nauka o zdrowiu? Cynamon to ziele, które skutecznie wzmacnia i harmonizuje krążenie oraz jest skutecznym lekiem napotnym i wykrztuśnym w przypadku przeziębień i grypy, zwłaszcza dla osób o słabej konstytucji. Uśmierza ból zębów i napięcie mięśni. Wzmacnia serce, rozgrzewa nerki i pobudza agni (tzw. ogień trawienny). Podobnie jak imbir jest niemal uniwersalnym lekiem, ale w  mniejszym stopniu niż imbir nasila pitta – czytamy w Jodze ziół. Warto dodać, że cynamon jest również przyprawą, która dobrze wpisuje się w menu osób chorych na cukrzyce. Jego delikatna słodycz świetnie zastępuje słodycz cukru czy innych substancji słodzących. Pomaga również obniżyć zbyt wysoki poziom cholesterolu. Z kolei olejek cynamonowy jest jednym z najlepszych w okresie menopauzy.

Co ciekawe, nie tylko nasila apetyt seksualny, ale również zwiększa nasz apetyt na życie i… jedzenie. Jest również niezwykle skuteczny w walce z pasożytami, świerzbem, a nawet wszami. Jednak ze względu na dużą zawartość aldehydów, nie zaleca się go stosować bezpośrednio na skórę. Dlaczego? Może powodować podrażnienia.

W kuchni stosujemy dwa gatunki cynamonowca: kasja cynamonowiec chiński, (Cinnamomum cassia) i cynamonowiec cejloński (Cinnamomum zeylanicum). W postaci sproszkowanej te dwie odmiany są nierozróżnialne, natomiast można je rozpoznać gdy są w postaci laski. Cynamon chiński ma postać jednej grubej, zwiniętej warstwy kory, a laska cynamonu cejlońskiego składa się z kilku cienkich warstw kory, które w przekroju poprzecznym podobne są do naciętego cygara. (fot. iStock) W kuchni stosujemy dwa gatunki cynamonowca: kasja cynamonowiec chiński, (Cinnamomum cassia) i cynamonowiec cejloński (Cinnamomum zeylanicum). W postaci sproszkowanej te dwie odmiany są nierozróżnialne, natomiast można je rozpoznać gdy są w postaci laski. Cynamon chiński ma postać jednej grubej, zwiniętej warstwy kory, a laska cynamonu cejlońskiego składa się z kilku cienkich warstw kory, które w przekroju poprzecznym podobne są do naciętego cygara. (fot. iStock)

Warto wiedzieć

Czy wiesz, że cynamon wraz z kardamonem i liściem laurowym zaliczany jest do tzw. ziół aromatycznych? Zdaniem specjalistów od ajurwedy zioła te nie tylko poprawiają trawienie, ale również ułatwiają przyswajanie leków. Badania na Uniwersytecie w Tel Aviwie pokazały, że cynamon może być skuteczny w przeciwdziałaniu chorobie Alzheimera. Jednak cynamon najczęściej dostępny na rynku w formie mielonej to tzw. cassia (cynamonowiec wonny lub chiński). Zawiera on większą ilość kumaryny, czyli substancji, która prowadzi do uszkodzenia wątroby. W przypadku cassi to około 3–8 g/kg w porównaniu z cynamonem cejlońskim, w którym znajdują się tylko śladowe ilości kumaryny (max do 0,8 g/kg). Kupując cynamon, warto więc wybierać tzw. cynamon cejloński (niemielony zawsze ma formę lasek, a nie kory)! Przyprawa ta poprawia apetyt oraz reguluje procesy trawienne, stymulując wydzielanie soków żołądkowych, ułatwiając w ten sposób trawienie, w szczególności słodkich warzyw i deserów. Wyciągi z cynamonowca wykazują właściwości antybakteryjne, np. idealnie sprawdzą się w walce z bakteriami Helicobacter pyroli, które biorą udział w procesie powstawania wrzodów żołądka, gdyż wnikają w uszkodzoną śluzówkę, nie pozwalając jej się zagoić. Cynamonowiec wykazuje również właściwości przeciwgnilne, hamuje rozwój pierwotniaków i grzybów. Pomimo tylu cennych właściwości pamiętajmy, żeby zachować umiar w spożywaniu cynamonu. Na jego ilość w diecie powinny uważać szczególnie osoby cierpiące na wrzody żołądka!

Uwaga: ze względu na intensywnie rozgrzewający charakter lepiej jest nie używać cynamonu jeśli mamy tendencję do krwotoków z nosa, mocnych, długich miesiączek. Jest ci ciągle gorąco i jesteś bardzo wrażliwy na promieniowanie słoneczne? Powinieneś również uważać na ilość cynamonu w swojej diecie. Kobiety w ciąży powinny też uważać na cynamon w diecie (mogą go używać w bardzo małych ilościach). Może w umiarkowanych ilościach powrócić do jadłospisu karmiących mam.

Jak stosować cynamon?

  1. W naszej kuchni stosujemy tylko cynamon cejloński. Choć jest droższy i trudniej dostępny, ten wysiłek się opłaca. Jest bardziej słodki niż jego „chiński kolega” i ma również zdecydowanie lepsze działanie. Maciek używa go najczęściej do równoważenia kwaśnych sosów, m.in. pomidorowych. Ten w laskach dodaje do chutney’ów, wód ziołowych i sosów curry. Przez cały rok uwielbiamy również popijać gotowaną z cynamonem (i kardamonem) kawę. Jego słodycz idealnie równoważy jej gorzkość. Cynamon świetnie komponuje się również z czarną herbatą, jako dodatek do owsianek, jaglanek czy słodkich congee z owocami. Bardzo dobrze pasuje do mlecznego, słodkiego smaku oraz masła klarowanego.
  2. Chcesz wzmocnić zęby? W tym celu kawałek kory cynamonu cejlońskiego żuj przez 5–10 minut. Ze względu na tę właściwość olejek cynamonowy jest często dodawany do ajurwedyjskich past do zębów.
  3. Masz problemy trawienne i chcesz zrzucić wagę? Zmieszaj 1 g mielonego cynamonu cejlońskiego z 1 łyżeczką naturalnego miodu. Taką mieszankę przyjmuj 1 raz dziennie. Możesz również każdy poranek rozpoczynać napojem przyrządzonym poprzez zmieszanie szczypty cynamonu z letnią wodą i 1 łyżeczką naturalnego miodu. Taki napój wypijaj na czczo. Aby złagodzić napięcia nerwowe możesz szczyptę cynamonu wymieszać z miodem i zażyć bezpośrednio przed snem (rada doktora Partapa Chauchana z książki Ajurweda. Droga do zdrowia doskonałego).
  4. Cierpisz na zapalenie zwyrodnieniowe stawów? Zmieszaj 10–20 g cynamonu i 20–30 g miodu i wcieraj w chore miejsca. Jednocześnie pij 3 razy dziennie ciepłą wodę z 1 łyżeczką miodu i 2 g sproszkowanego cynamonu. Mieszanka cynamonu i miodu będzie stosowana także w przypadku problemów żołądkowych, biegunce, niestrawności i wzdęciach. Wówczas 5 g sproszkowanego cynamonu przyjmuje się z 1 łyżeczką miodu 3 razy dziennie.
  5. Pasta przygotowana z miodu i cynamonu (stosowana zewnętrznie) jest skuteczna w leczeniu ran oraz łagodzi swędzenie obszarów alergii skórnych.
  6. Cierpisz na rozstrój żołądka? Korzystając z rad Partapa Chauchana, wymieszaj 1 łyżeczkę sproszkowanego cynamonu, imbiru, kardamonu i kuminu z naturalnym miodem. Tak powstałą pastę zażywaj po 1 łyżeczce trzy razy dziennie.
  7. Czujesz się wyziębiony? W jesienne lub zimowe poranki dodaj kilka kropli (nie więcej niż 3–5 kropelek na 30 ml oleju sezamowego) olejku cynamonowego do delikatnie podgrzanego zimnotłoczonego oleju sezamowego i wmasuj je w ciało. Tak przygotowany olej możesz wetrzeć w czoło, aby złagodzić bóle głowy spowodowane przeziębieniem.

  1. Kuchnia

Karp na dwa sposoby – przepisy Marcina Molika

Karp – jedno z głównych dań na wigilijnym stole. Może warto przyrządzić je inaczej niż zwykle? (fot. iStock)
Karp – jedno z głównych dań na wigilijnym stole. Może warto przyrządzić je inaczej niż zwykle? (fot. iStock)
Karp pod względem ilości i przyswajalności białka nie ustępuje rybom morskim. Najzdrowszych kwasów tłuszczowych z grupy omega ma, co prawda, nieco mniej od nich, ale jedzony często może być świetnym ich źródłem. I, poza karpiem smażonym, jest bardzo mało kaloryczny!

Filet z karpia duszony w soku jabłkowym

Składniki na 2 osoby:
  • filet z karpia
  • półtorej szklanki soku z jabłek
  • 2 kwaśne jabłka
  • kilka gałązek tymianku
  • łyżka masła
  • cytryna
  • cykoria
  • sól, pieprz do smaku
  • 2 marchewki
  • olej do smażenia
Fot. Monika Szałek Fot. Monika Szałek

Karpia oczyszczamy i oddzielamy od skóry. Delikatnie solimy i pieprzymy. Obsmażamy na oleju na złocisty kolor. Odkładamy na bok. Na dużej patelni rozgrzewany masła, układamy pokrojoną w plasterki marchewkę, smażymy przez kilka minut z obu stron. Zalewamy sokiem. Po kolejnych kilku minutach dodajemy pokrojone w plastry jabłka, cykorię i tymianek. Dusimy około 7 minut. Dodajemy obsmażonego karpia i resztę masła. Dusimy kilka kolejnych minut. Filet skrapiamy cytryną. Podajemy wszystko razem. Dobrym dodatkiem będzie tost z chałki.

Karp smażony w rozmarynowym maśle

Składniki na 2 osoby:
  • filet z karpia
  • pół główki czosnku
  • pół kostki masła
  • kilka gałązek rozmarynu
  • 10 krewetek 16/20 z pancerzem
  • 6 szalotek
Składniki sałatki z buraków:
  • garść pokruszonego sera korycińskiego
  • pół kilograma buraków
  • kilka łyżek octu jabłkowego
  • łyżka miodu
  • garść kolendry lub natki pietruszki
  • sól, pieprz do smaku
Przygotowanie karpia:

Karpia oczyszczamy z ości i odcinamy skórę. Solimy, pieprzymy. Na patelni rozgrzewamy masło z obranymi ząbkami czosnku i rozmarynem. Na masło wrzucamy krewetki w skorupach, karpia pokrojonego w mniejsze kawałki i obraną, przekrojoną na pół szalotkę. Smażymy wszystko, podlewając masłem od czasu do czasu, nie dłużej niż 10 minut. Po 6 minutach wyjmujemy krewetki.

Przygotowanie sałatki z buraków:

Buraki przykrywamy folią aluminiową, pieczemy w temperaturze 160°, aż będą miękkie. Studzimy, kroimy w drobniejsze kawałki, skrapiamy miodem, octem, posypujemy serem korycińskim, kolendrą lub natką.

Karpia z szalotką i krewetkami podajemy z sałatką z buraków.

 Przepisy pochodzą z książki Marcina Molika „Jak smakuje rok”.

  1. Kuchnia

Makowiec z orzechami włoskimi

W słowiańskiej tradycji ludowej mak był rośliną pozwalającą na przekroczenie granicy między życiem i śmiercią. (fot. iStock)
W słowiańskiej tradycji ludowej mak był rośliną pozwalającą na przekroczenie granicy między życiem i śmiercią. (fot. iStock)
Trudno wyobrazić sobie Święta Bożego Narodzenia bez maku. Kutie, makowce, kluski z makiem - nie tylko wpłyną na lepszy sen, ale też zadowolą podniebienie.

Poniżej prosty przepis na makowiec.

Składniki:

  • 1 opakowanie ciasta francuskiego;
  • 1 kg maku z puszki;
  • 6 jajek;
  • ½ szklanki cukru pudru;
  • aromat rumowy;
  • ½ szklanki bakalii (np. rodzynek);
  • 1 szklanka zmielonych orzechów włoskich;
  • proszek do pieczenia;
  • sól
Mak mieszamy z 6 żółtkami, bakaliami i 2 łyżeczkami proszku do pieczenia. W oddzielnym naczyniu ubijamy pianę z białek. Połowę ubitej piany mieszamy delikatnie z masą makową, dodając troszkę aromatu rumowego.

Blaszkę do pieczenia wykładamy pergaminem a na nim płat ciasta francuskiego, tak aby pokrył całe jej dno. Blaszkę wstawiamy do piekarnika rozgrzanego do 180 C i zapiekamy przez 12 minut. Po wyjęciu z piekarnika studzimy i ugniatamy wyrośnięte ciasto, aby powstał spód do makowca. Wówczas wlewamy masę makową. Drugą część ubitej piany mieszamy z orzechami i wykładamy na wierzch masy makowej. Pieczemy około 1 godziny w temp 160 C.