Naukowcy i projektanci interfejsów przedstawili nową koncepcję, która mogłaby diametralnie zmienić sposób korzystania z mediów społecznościowych, szczególnie wśród młodych użytkowników. Chodzi o dualny tryb wyświetlania treści: „Inspiration” (inspiracje) oraz „Reality” (rzeczywistość), który miałby zmniejszyć porównywanie się i jego negatywne konsekwencje dla zdrowia psychicznego.
Jak wskazują autorzy koncepcji, tradycyjne algorytmy promują filmy i zdjęcia idealizowane – ukazujące wyłącznie najbardziej spektakularne momenty życia, perfekcyjny wygląd czy sukcesy. Mechanizm ten sprzyja porównaniom społecznym, które już dziś są traktowane w literaturze psychologicznej jako jedna z kluczowych przyczyn obniżonej samooceny i zaburzeń nastroju wśród młodych dorosłych.
Według pomysłu badaczy feed „Inspiration” miałby gromadzić i pokazywać estetyczne, idealizowane treści – modne stylizacje, piękne makijaże, wypieszczone relacje z podróży czy fitnessowe metamorfozy. W przeciwieństwie do niego „Reality Mode” pokazywałby autentyczne, nieprzetworzone i codzienne treści – np. wpisy użytkowników o ich zwykłych sprawach, problemach dnia codziennego, realnych efektach rutynowych działań czy życiu bez filtrów.
Idea dualnych trybów została zaczerpnięta z akademickich warsztatów i badań pokazujących, że użytkownicy mediów społecznościowych mają tendencję do budowania tzw. folk theories – intuicyjnych wyjaśnień działania algorytmów, które często wskazują na brak kontroli i rosnące emocjonalne uzależnienie od treści.
Zwolennicy trybu „Reality” argumentują, że może on ograniczyć efekty porównywania się z innymi, które według licznych analiz psychologicznych łączone są z obniżoną samooceną, poczuciem niewystarczalności i nasilonym stresem, szczególnie wśród młodych ludzi. Badania z różnych krajów wskazują, że porównania społeczne w mediach społecznościowych mogą obniżać satysfakcję z życia, nasilać stany lękowe i wpływać negatywnie na obraz własnego ciała – to efekt potęgowany przez algorytmy preferujące treści najbardziej angażujące emocjonalnie.
Proponowany podział feedu miałby być narzędziem projektowym – elementem tzw. digital well-being by design, czyli tworzenia platform z myślą o ograniczaniu negatywnych skutków psychologicznych, a nie wyłącznie maksymalizacji czasu spędzanego w aplikacji.
To na razie tylko koncepcja, ale niektóre państwa na świecie już wprowadzają rozwiązania ograniczające destrukcyjny wpływ social mediów na zdrowie psychiczne młodych ludzi. Australia jako pierwszy kraj na świecie ustanowiła prawny zakaz korzystania z mediów społecznościowych dla osób poniżej 16 roku życia – dotyczy to platform takich jak Facebook, Instagram, TikTok, YouTube, Snapchat czy X. Podobną ustawę przyjął parlament we Francji. Ma ona zabraniać dostępu do mediów społecznościowych dzieciom poniżej 15 lat z obowiązkową weryfikacją wieku. Do takich samych rozwiązań dążą m.in. Hiszpania, Grecja, Dania, Norwegia, Włochy czy Niemcy.
Już niebawem Polska także może dołączyć do grona państw, które zdecydowały się na radykalny krok w ochronie najmłodszych użytkowników internetu. Projekt ustawy w tej sprawie wkrótce ma trafić do Sejmu.
Źródło: A. Milton i in., „Unraveling Entangled Feeds: Rethinking Social Media Design to Enhance User Well-being”, arxiv.org [dostęp: 02.03.2026].