Czy wiesz, że możesz żyć z ADHD wiele lat i nie mieć pojęcia, jak mocno komplikuje ci codzienność? Wieczne spóźnianie się, zapominalstwo, uczucie przytłoczenia – być może zawsze wydawało ci się, że „taka już twoja natura” i musisz pogodzić się z tym, że nad wieloma rzeczami nie masz kontroli. Jeśli jednak uprzykrzające ci życie zachowania są u ciebie nagminne i w żaden sposób nie potrafisz ich u siebie zmienić, bardzo możliwe, że twoja „natura” to tak naprawdę zakamuflowane ADHD.
Objawy ADHD łatwo u siebie przeoczyć, bo są często bardziej skomplikowane i mniej swoiste, niż potocznie nam się wydaje. Mogą towarzyszyć ci od dziecka, a mimo to nigdy nie przeszło ci przez myśl, że są jakąś anomalią – tak mocno się do nich przyzwyczaiłaś i je znormalizowałaś. Ba, przez lata mogło ci się wydawać, że wszyscy je mają i nie jesteś na ich tle żadnym wyjątkiem.
Pora zaktualizować swoje przekonania i sprawdzić, czy na pewno wszystkie twoje nawyki i przyzwyczajenia są czymś całkowicie normalnym – czy świadczą o ukrytym ADHD. Oto jego mniej oczywiste objawy.
Notoryczne spóźnianie się to wyróżnik osób z ADHD. Co najciekawsze, w przypadku tej przypadłości im więcej czasu jest do wyjścia, tym większe ryzyko spóźnienia – bo wewnętrzny zegar adehadowca działa inaczej niż ten oficjalny. Za każdym razem może ci się wydawać, że masz jeszcze mnóstwo czasu i zdążysz przed wyjściem zrobić wiele rzeczy: podlać kwiaty, wstawić zmywarkę, dopracować makijaż, odpisać na wiadomości, poscrollować telefon i tak dalej. Wpadasz w wir różnych aktywności i nagle przytomniejesz na pięć minut przed godziną spotkania – choć dojazd na nie zajmuje ci trzydzieści… Objaw ten jest na tyle specyficzny dla osób z ADHD, że psychologowie znaleźli na niego określenie: „ślepota czasowa" (time blindness).
Trwanie w stanie kompletnego zamrożenia i stresu przed ważnym wydarzeniem również jest charakterystyczną oznaką ADHD. To coś, co może ci towarzyszyć od czasów szkolnych, choć nie przykładałaś do tego objawu żadnej wagi. Na przykład, gdy danego dnia miałaś ważny sprawdzian lub egzamin, to do czasu jego rozpoczęcia nie potrafiłaś zrobić nic sensownego – bo cała byłaś pochłonięta myślą o wysiłku i stresie, który cię czeka. Rozpoznajesz u siebie taki schemat? Poważnie rozważ testy w kierunku ADHD.
Nic nie przebije entuzjazmu osoby ADHD, która ma zajawkę na nowe hobby. Schemat jest zawsze taki sam: na początku czujesz ogromny przypływ motywacji i energii. Oczami wyobraźni widzisz, jak dane zajęcie staje się twoją życiową pasją i wkrótce zostajesz mistrzynią w swojej dyscyplinie. Nauczysz się francuskiego i za rok będziesz gawędzić sobie z Francuzami na lunchu w kafejce w Paryżu! Pójdziesz na kurs szycia, zaczniesz projektować ubrania i otworzysz własną markę! Nauczysz się gry na upatrzonym instrumencie i kto wie – może dołączysz do jakiegoś zespołu? Niestety, twój entuzjazm trwa tydzień-dwa, po czym przechodzisz w dobrze znany stan znudzenia i zniecierpliwienia. Znowu zaczynasz szukać sobie nowego hobby, które rozpali w tobie taki sam ogień działania, jak poprzednie. I tak w kółko…
…nawet gdy z całych sił starasz się o nich pamiętać. Ważne sprawy do załatwienia przychodzą ci do głowy w zupełnie przypadkowych momentach dnia – i, jeśli gdzieś ich sobie nie zapiszesz, zaraz wypadają z ci z głowy taką samą szybkością, jak się pojawiły. Szczególnie częste u adehadowców jest zapominanie, by odpisać na czyjąś wiadomość. Rekordziści orientują się po pół roku, że zaczęli pisać do kogoś odpowiedź, ale coś ich rozkojarzyło i ups – nigdy jej nie wysłali... Zapominalstwo dotyczy jednak wielu spraw, jak na przykład opłacenie rachunków czy kupienie czegoś. Charakterystyczne jest również odkładanie ważnych przedmiotów w „specjalne” miejsce, żeby na bank o nich nie zapomnieć. Na koniec okazuje się, że zapominamy, gdzie właściwie sobie to szczególne, bezpieczne miejsce wyznaczyliśmy. U osób z ADHD to klasyka gatunku.
Jesz obiad, słuchasz podcastu, scrollujesz i jeszcze w tym samym momencie prowadzisz z kimś rozmowę przy stole. Dla zwykłej osoby możliwość pogodzenia tylu czynności jednocześnie wydaje się absurdem, ale dla adehadowca to chleb powszedni. Twój mózg domaga się ciągłej stymulacji – i dajesz mu ją, robiąc po kilka rzeczy naraz. Mimo że cię to wypala i męczy, po prostu nie potrafisz inaczej – twoje dłonie automatycznie sięgają po telefon, a wzrok niespokojnie szuka kolejnych bodźców. Wbrew temu, co mogło ci się dotąd wydawać, nie jest to standardowe ludzkie przyzwyczajenie, tylko najczęściej oznaka ADHD.
U osób z ADHD prokrastynacja może przybierać tak duże rozmiary, że z trudem zabierają się one nie tylko do realizacji nudnych obowiązków, ale i rzeczy, które sprawiają im przyjemność! Mogą na przykład odkładać w nieskończoność obejrzenie filmu swojego ulubionego reżysera. Albo czekać nie wiadomo jak długo, zanim wstaną z krzesła i zabiorą się za czynność, która ich pasjonuje i naprawdę ją lubią. Wszystko dlatego, że w przypadku ADHD problemem nie jest brak motywacji, lecz trudność z samym rozpoczęciem działania.
Czytaj także: Reguła 5 sekund Mel Robins sprawi, że raz na zawsze skończysz z prokrastynacją. Na czym polega?
W powszechnym mniemaniu osoby z ADHD mają problemy z utrzymaniem koncentracji na jednym zadaniu. Prawda jest jednak nieco bardziej skomplikowana, bo równie dobrze przypadłość ta może objawiać się pod postacią hiperfokusu – czyli tak silnym skupianiu się na jednej czynności, że zapominamy o całym świecie i o wszystkich innych zadaniach. Adehadowiec potrafi wręcz zafiksować się na jakiejś czynności, która przez chwilę staje się jego obsesją, i za wszelką cenę dążyć do jej zakończenia, nawet jeśli po drodze zaniedba sto innych spraw. Może na przykład nie spać, nie jeść ani nie wstawać od biurka przez wiele godzin. Bo esencja problemu ADHD sprowadza się do trudności w regulacji uwagi, a nie w jej całkowitym braku.
Pamiętaj: artykuł ten nie służy autodiagnozie. Żadne pojedyncze zachowanie nie oznacza automatycznie, że masz ADHD. Wiele z poniższych nawyków zdarza się każdemu. O ADHD psychologowie zaczynają myśleć wtedy, gdy występują często, od wielu lat i realnie utrudniają codzienne funkcjonowanie.
Jeśli podejrzewasz u siebie to zaburzenie, zgłoś się na konsultację do psychologa zajmującego się ADHD, który przeprowadzi szczegółowy wywiad oraz zleci testy, na podstawie których otrzymasz oficjalną diagnozę.