1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Zwierciadło
  4. >
  5. Kaszuby Macieja Miecznikowskiego

Kaszuby Macieja Miecznikowskiego

Mieszkał w szkole i do dziś brakuje mu dzwonków na lekcje. „Muszę porozmawiać z żoną i dziećmi, może moglibyśmy mieć takie w domu?” – zastanawia się głośno głębokim jak niedźwiedzia paszcza basem. Ten chudzielec. Ten Leszcz.. „Na Kaszubach zawsze wypada spytać: Jak się czujesz?, a tym, którzy akurat pracują, powiedzieć: Szczęść Boże. Trudno mi się od tego odzwyczaić, więc wszędzie, gdzie jestem, wciąż zaczepiam” – śmieje się Maciej Miecznikowski.

 

 POBŁOCIE

W domu rozmawialiśmy tylko po polsku, a tym bardziej w szkole, bo komuna nie uznawała kaszubskiego. Nie wiem, dlaczego więc tak dobrze znam ten język. Ludzie gadali, a ja słuchałem – to cała moja nauka. Nawet w moim obecnym domu rodzinnym używamy niektórych kaszubskich zwrotów, jak „smaczi to?” (smakuje?), „laczki” (kapcie), a także „smechy” (to paproszki na ubraniu, takie zmechacone maleńkie kuleczki). „Sznepelnik” znaczy chusteczka do nosa (od „sznepa” – katar), a nocnik to „pisztopf”, czyli garnek do sikania. Na Kaszubach są też trzy rodzaje „łedy” (wody). Jest „łeda do mecy”, czyli do mycia, „łeda do picy”, czyli do picia, i „łeda do mecy picy”, czyli do mycia… „pici”.

W moim Pobłociu mieszkało 16 rodzin. Była tu tylko szkoła podstawowa i sklep spożywczy (czyli „skład”, bo po kaszubsku „sklep” znaczy piwnica), w którym pani Płotkowa robiła zapisy na chleb, nie chcąc zamówić go zbyt dużo, bo Kaszubi nie lubią, jak się coś marnuje. Pani Płotkowa wychowuje dziś wnuki, ale jajeczka dla mnie zawsze ma. I nie tylko. Jest też zylc (mielone wieprzowe mięso w galarecie) i nalewka kawowa własnej roboty. U nieżyjącej już pani Hassowej kupowało się masło, którego kawał kładła na starej wadze i na życzenie kroiła funt albo nawet i dwa.

Kaszubi mają mądrość na wszystko. „Dzieci jedzą, będą rosły” albo „pieniądz kosztuje”, no bo wiadomo – żeby zarobić, trzeba się postarać. Albo ulubione mojego sąsiada „gazejta pisze”, co oznacza, że to, co w gazecie, musi być prawdą. Znam dwie legendy na temat powstania Kaszub. Jedna mówi, że Bóg, tworząc świat, ze wszystkich resztek, które mu pozostały, stworzył Kaszuby, dlatego są tu i jeziora, i lasy, i góry, i łąki. Druga opowiada, że nim stworzył całą ziemię, musiał zrobić próbę generalną. Tak powstał ten piękny region.

Kaszubi są dość nieufni, ale jeśli już kogoś polubią, to na zawsze. Takich jak mój ojciec zasiedziałych przyjezdnych nazywają „Błesy Antk”, a miejskich grzybiarzy „stonka”. À propos „Antka” to uwielbiałem czytać, z literkami radziłem sobie już jako czterolatek. Mieliśmy w domu całą kolekcję książek po moim wujku, profesorze wykładającym w seminarium duchownym w Pelplinie. Z pięć razy przeczytałem „Robinsona Crusoe”, znałem całego Verne’a i Wańkowicza, uwielbiałem „Dzieci z Bullerbyn” i „Białego Kła”. Do końca życia nie zapomnę również chwili, gdy pani czytała całej klasie „Antka”. Historia Rózi była dla mnie absolutnym wstrząsem. Jak oni mogli zamknąć ją w piecu? To jakiś koszmar był! Aż spociłem się z przerażenia.

SZKOŁA/DOM

Pierwsze wspomnienie życia? Otwieram oczy, a nade mną pełno dziecięcych główek. Uczniów. Nad nimi niebo. Mam chyba ze dwa lata... Moi rodzice wymyślili sobie, że będą uczyć w małej szkole na wsi. Mama była dyrektorką szkoły i jednocześnie uczyła w niej matematyki, a ojciec uczył historii. Mało tego: nauczycielskie tradycje do dziś są podtrzymywane, bo mój starszy brat Tomasz uczy historii, a jego żona jest polonistką. Ja też miałem być nauczycielem, ale nie wyszło. Podczas studiów w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Słupsku tylko dwa dni spędziłem na szkolnych praktykach. Nie potrafiłem utrzymać dyscypliny. Umiałem tylko bawić się z dzieciakami. Nastawiałem wszystkim piątek i zrezygnowałem z pracy, a po dwóch latach zmieniłem także uczelnię.

Marzyłem o swoim pokoju. Pojawił się późno. Na strychu. Wyłudziłem od żołnierzy siatkę maskującą i pod nią miałem łóżko oraz gramofon. Na OHP-ie w NRD, gdzie przerzucałem zboże z jednej sterty na drugą, nabyłem swoje pierwsze płyty: Raya Charlesa i Erica Dolphy’ego. O tym drugim nawet nie słyszałem, ale kupowałem wszystko, co jazzowe. Ludzie pukali się w głowę, bo to rożen trzeba było przywieźć, a nie jakieś płyty. Ale na rożen także wystarczyło. Dla mamy. Tacie dałem papierosy, a sobie kupiłem flet prosty i w drodze do Polski zamknąłem się z nim w toalecie. Grałem całą drogę, czyli całą noc, a gdy wysiadałem z pociągu w Wejherowie, potrafiłem grać.

DOM PANA KALINOWSKIEGO

Jako dziecko dużo śpiewałem. Zawsze i wszędzie. I wszystko, co wpadło mi w ucho, w tym „Kocha się raz, potem drugi i trzeci, i znów”. Mama najwyraźniej strasznie się tym przejęła. W naszej okolicy żyła pewna ważna dla wszystkich postać. Grający na skrzypcach emerytowany nauczyciel pan Kalinowski, którego głównym zajęciem było szczepienie drzewek. Lokalny Einstein. Malutki, zasuszony, przemierzający Kaszuby swoim komarkiem człowiek o bardzo dobrej energii. Do sadu zapraszało się go na trzy miesiące wcześniej, tak był popularny. Z drzewami robił prawdziwe cuda. Dzięki niemu nasza jabłoń rodziła trzy rodzaje jabłek.

Dokładnie pamiętam jego służbowe mieszkanie w starej szkole. Same krzesła i siedem stołów, a na każdym pełno gratów. Pośpiewałem z nim trochę i zapadł wyrok. „Ma talent” – powiedział mamie pan Kalinowski. Miałem wtedy osiem lat, więc w szkole muzycznej trafiłem na akordeon (straszną cyję), bo na pianino byłem już za stary, a później w związku z tym, że miałem problemy z kręgosłupem, cyja, dzięki Bogu, zamieniła się w trąbkę. Pewnego dnia jakaś nasza daleka rodzina wyjechała na zawsze do Stanów. I do naszego domu przyjechało ich pianino. To był ten moment.

GÓRKA

 Byłem znany z tego, że robiłem koncerty dla całej wioski. Stawałem na górce, na której położona jest szkoła, i grałem na trąbce. Podobno dwie wioski dalej było mnie słychać. Tak mówili. Przeżywałem dźwięki. Gdy ojciec kupił mi książkę z mazurkami Chopina, siedziałem nad nią z wypiekami trzy dni z rzędu, bo ciekawiło mnie, co dalej i dalej. Nie byłem zamknięty w sobie, ale chodziłem własnymi drogami. Miałem też mile widzianą na Kaszubach umiejętność: potrafiłem grać bez nut, bo „z nutów to każdy umie”. Dorabiałem sobie, grając na trąbce, bo na Kaszubach jest taki zwyczaj, że młodą parę po kościelnej ceremonii odprowadza się do domu w otoczeniu orkiestry dętej. Potem taki zespolik dostaje w domu nowożeńców posiłek. Na Kaszubach weselny obiad to ryż z kurczakiem w białym sosie z rodzynkami. I zaczynamy ucztę na odwrót, bo od słodkiego deseru, żeby pobudzić żołądek.
 

SZKOŁA MUZYCZNA W WEJHEROWIE

Dojeżdżałem do niej autobusem cztery razy w tygodniu, 22 km w jedną stronę. W stanie wojennym miałem nawet specjalną bumagę pozwalającą mi chodzić po godzinie policyjnej. W autobusie byliśmy zawsze stłoczeni jak śledzie. Przez cztery lata może raz na tej trasie siedziałem. W piątki było najgorzej, bo wracający z pracy w stoczni ludzie zawsze już sobie zdążyli popić, a każdy przecież miał kolegów. Dochodziło do bójek, w których na szczęście nie musiałem uczestniczyć, gdyż z racji tego, że ciągle śpiewałem albo nuciłem, miałem opinię dziwaka. Nazywano mnie Moniuszek. Moniuszek miał święty spokój.

Pamiętam, że był taki jeden pan kierowca, który na gałce dźwigni biegów miał zdjęcie gołej baby. To był szok. Goła baba. I on tak przesuwał tę gałkę. Posuwał tę gołą babę – właściwie inaczej trudno to opisać.

KOŚCIÓŁ

Foto: Łukasz Gawroński

Byłem ministrantem w parafii. Ale nie takim zwykłym, tylko lepszym. Bo lepsi co robią? Podają szatę księdzu? Nie, to robi trzecia liga. Opłatek? Nic z tego. Elita nie obsługuje, tylko czyta Pismo Święte w czasie mszy. Czy to było czytanie ze zrozumieniem? Nie wiem. Moim zadaniem było przekazać tekst bez jakichkolwiek własnych emocji – nie wolno interpretować Pisma Świętego. Zaszczytu czytania dostąpiłem już po mutacji. Wcześniej byłem pięknym sopranikiem, chodziłem na gorzkie żale i bardzo je przeżywałem. Śpiewałem 30 zwrotek i chciałem jeszcze. Gorzkie żale są wzruszające, mistyczne i piękne. A my o nich wcale nie pamiętamy i wolimy zachwycać się gospelem. Ludzie, to jest nasz gospel!

Marzyłem zawsze, by dorwać się do kościelnych organów, i raz mi się udało. Była noc, deszcz bębnił o dach, a ja grałem. Jezu, jakie to było przeżycie.

PUSTE NOCE

Gdy umiera mieszkaniec wioski, odbywają się tzw. puste noce. Kiedyś były trzy, teraz pozostała już tylko jedna – nieboszczyk w otwartej trumnie leży w swoim pokoju, a wszyscy mieszkańcy się nad nim modlą. Przychodzą też śpiewacy, i to oni śpiewają te dziwne pieśni, których nigdy i nigdzie indziej nie usłyszysz. Wiele godzin. Ten tembr, trudne do opisania zawodzenie, niczym wycie wilków, które ciągnie za wszystkie trzewia. Nawet teraz mnie ciary przechodzą. No bo na Kaszubach śmierć jest częścią życia. Ktoś leży w trumnie, jest blisko i można go złapać za rękę, my też tacy będziemy i tak właśnie nas położą.

Przez kilka dni po śmierci nie wolno ruszać rzeczy nieboszczyka, bo on gdzieś tam krąży, i wszystkie lustra są szczelnie zakryte. Potem idzie się piechotą za jadącą na konnym wozie trumną na cmentarz do sąsiedniej wioski. Kilka kilometrów. Tu śmierć jest ważna. Widzę, jak bardzo teraz nie chcemy już dać zmarłym naszego czasu, wolimy nie pamiętać, że śmierć jest nieodwołalna. Kiedyś to rodzina myła i ubierała zmarłego do pogrzebu. Jak człowieka.

ŁĄKI

Dzikie piękno natury i przyrodnicze anomalie. Pamiętam taki rok, że w dzień było aż ciemno od milionów bąków. I to bzyczenie pamiętam. Był też rok ptaków, które oblepiły drzewa jak liście. I pamiętam kilka razy dziennie kąpiele w jeziorze, z którym graniczył dom mojej babci. Babci Broni, która zmarła w zeszłym roku w wieku 92 lat.

Znam wszystkie przedwojenne piosenki, które przepięknie śpiewała. Nauczyła mnie też zbierania grzybów, na które chodziła jeszcze pod koniec życia, kiedy już niemal nie widziała. Twierdziła, że to modlitwa do świętego Antoniego pozwala jej odnaleźć to, czego szuka. Mnie także wspierała modlitwą i wierzę, że pomogła mi się odnaleźć. No i dawała skarpetki co święta na drutach robione ze sprutych starych swetrów, bo u babci nic się nie marnowało. Dzięki niej zacząłem zbierać nasionka buku, które za komuny skupowała za kupę forsy firma Las. Babcia wierzyła, że jeśli ktoś umie handlować, nigdy nie zginie z głodu. Co dwa tygodnie jeździła na targ i sprzedawała na nim jajka. Kiedyś zabrała tam i mnie z kolekcją „Tygrysów”. Ależ była dumna, gdy jednego dnia sprzedałem wszystko.

JEZIORO LUBOGOŚĆ

Jedziesz główną drogą, a potem musisz z niej zjechać w polną drogę. Często jest nieprzejezdna, więc idziesz piechotą, idziesz, idziesz, śliwki sobie zrywasz albo jabłka, psy cię obszczekują, idziesz dalej i schodzisz w las. I nagle pojawia się zapach mięty, cudowny, i coraz go więcej. Otwierasz oczy: a tu piękne jezioro ukryte w lesie, z taką ciemną wodą. Rezerwat przyrody w bukowym lesie. Bajka.

BOISKO

Zaraz, zaraz. Byłem też człowiekiem sportu: mistrzem szkoły w ping-pongu, świetnie grałem w piłkę nożną i trzymałem tylko z najlepszymi, czyli Marysiem Laskowskim, Markiem Brzozowskim i Zbyszkiem Kobielą. Byłem oczywiście napastnikiem, bo na Kaszubach wszyscy są napastnikami. Kiedyś tak bardzo kiwałem się ze starszym kolegą, że aż ręka mu się złamała. Była nawet karetka i afera… Teraz mój brat zbudował w Pobłociu wielkie boisko. Stadion niemalże. Zapoczątkował ruch i ma własną drużynę.

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze
  1. Psychologia

Czym jest wolność w pracy i jak radzić sobie z jej ograniczaniem?

Pracownikowi już w chwili zatrudnienia wręcza się zakres obowiązków, uprawnień i kompetencji. Wie, o czym może decydować sam, w jakich obszarach swobodnie się poruszać, w zgodzie z własnym kręgosłupem moralnym. To jest właśnie wolność, na którą powinniśmy móc liczyć w pracy. (Fot. iStock)
Pracownikowi już w chwili zatrudnienia wręcza się zakres obowiązków, uprawnień i kompetencji. Wie, o czym może decydować sam, w jakich obszarach swobodnie się poruszać, w zgodzie z własnym kręgosłupem moralnym. To jest właśnie wolność, na którą powinniśmy móc liczyć w pracy. (Fot. iStock)
- Kryzys sprawił, że w wielu firmach wrócił dawny stosunek do pracownika: „Nie podoba ci się? Droga wolna, na twoje miejsce czeka dziesięciu chętnych” - mówi socjolożka Agnieszka Gawkowska w rozmowie o wolności w pracy i sposobach radzenia sobie z jej ograniczaniem.

Czy ograniczenie wolności musi być czymś złym? Pewna ilość norm w pracy nam przecież służy.
Owszem. W latach 90. nie było dokładnie wiadomo, co w pracy można, a czego nie, według jakich wytycznych mamy pracować, do kiedy działamy na własną rękę, a z jaką sprawą trzeba iść do szefa. Jeśli ktoś podjął złą decyzję, nie było rozmowy o przekroczeniu kompetencji, bo nikt nie wiedział, jakie są. Wtedy przełożony był wszechmogący: tylko on ustalał, co jest dobre, a co złe i odpowiednio za to wynagradzał lub karał. Pracownik nie wiedział, w jakich granicach się poruszać.

Ale to się zmieniło: pracownikowi już w chwili zatrudnienia wręcza się zakres obowiązków, uprawnień i kompetencji. Wie, o czym może decydować sam, w jakich obszarach swobodnie się poruszać, w zgodzie z własnym kręgosłupem moralnym. To jest właśnie wolność, na którą powinniśmy móc liczyć w pracy.

Ale często nie możemy. Odnoszę wrażenie, że pod tym względem niewiele zmieniło się od lat 90.
To prawda. W dodatku kryzys sprawił, że w wielu firmach wrócił dawny stosunek do pracownika: „Nie podoba ci się? Droga wolna, na twoje miejsce czeka dziesięciu chętnych”. A do tego obecni pracodawcy mają nowe narzędzia kontroli, więc teraz mogą ograniczać naszą wolność w bardziej wyrafinowany sposób.

Jakie to narzędzia?
Do nakładania kar, na które pozwala kodeks pracy, doszedł mobbing emocjonalny i psychologiczny, a także odmowa niektórych świadczeń. Zamiast ufać, że pracownicy jak najlepiej wypełnią swoje obowiązki, szefowie montują w służbowych samochodach GPS, zakładają podsłuchy na służbowe telefony, kontrolują skrzynki mailowe i przeglądane w internecie strony, a w biurach korzystają z systemu monitoringu. Ograniczaniem wolności, często ostatnio stosowanym, jest też niewypłacanie wynagrodzeń na czas lub wcale, wymuszanie pracy po godzinach, obowiązkowe delegowanie na wyjazdy integracyjne czy dyskryminacja kobiet – przed podpisaniem umowy o pracę żąda się zaświadczenia, że nie jest w ciąży lub deklaracji, że jej nie planuje. To niezgodne z prawem, ale jednak się zdarza i to wcale nie tak rzadko.

Co robić, kiedy pracodawca żąda ode mnie takiej deklaracji? Walczyć czy uciekać jak najdalej?
Trzeba mieć świadomość, że to nie tylko ograniczenie wolności, ale wręcz gwałt na niej. I lepiej przemyśleć, czy warto podjąć pracę w takiej firmie, bo to kiepsko wróży. Mamy prawo podejrzewać, że jeśli zajdziemy w ciążę, pracodawca nie zwolni nas wprawdzie w czasie jej trwania czy podczas urlopu macierzyńskiego – bo chroni nas prawo – ale najprawdopodobniej zaraz po jego zakończeniu. Jest to też sygnał braku zaufania i zapowiedź, że w przyszłości szef również zechce na wszystko wpływać i nie pozwoli na swobodny rozwój zawodowy.

W małych zespołach kontrola nie jest z reguły tak duża. Ludzie są zazwyczaj zgrani, skuteczni w działaniach i nie trzeba im cały czas patrzeć na ręce.
Ale zdarza się, że szef ma złe doświadczenia z pracy z poprzednim zespołem albo po prostu ma taki charakter i – mimo zgranego zespołu – wpada na pomysł instalowania narzędzi kontroli. Pracownicy nie mają na to większego wpływu.

A nie zasłużyliśmy na to? W czasie pracy bywamy dość niesubordynowani i beztroscy – serfujemy po internecie, dzwonimy do znajomych i rodziny…
To prawda, ale warto pamiętać, że im bardziej się nas kontroluje, tym bardziej szukamy sposobu, by się tej kontroli przeciwstawić – niekoniecznie racjonalnie. W Polsce można to trochę tłumaczyć uwarunkowaniami historycznymi. Poza tym kontrola powoduje, że bunt i niechęć do pracodawcy narastają. Fajny, zgrany zespół zrozumie, dlaczego są wprowadzane ograniczenia, ale jeśli ekipa jest liczna, pracująca do tej pory w innych warunkach, zacznie się buntować. W efekcie szef wraca do punktu wyjścia: choć firma jest pełna ludzi, nie ma chętnych do pracy, nie ma się na kim oprzeć. Powinien wtedy postawić sobie pytanie: „Czy rzeczywiście chcę mieć pod sobą rzeszę bezwolnych robotów?”. Szef musi pamiętać, że kiedy robot się zużyje, trzeba będzie włożyć sporo pieniędzy w jego serwisowanie lub wymianę części. A jak nastąpi awaria kilku robotów naraz, będzie jeszcze większy kłopot, bo inne roboty zrobią tylko tyle, ile muszą, nic więcej.

Z jednej strony jesteśmy bardziej kontrolowani z drugiej dostajemy polecenia, których wykonanie albo sposób ich realizacji nie zgadza się z naszym systemem wartości. Chcemy powiedzieć „nie”, lecz boimy się utraty pracy.
Zawsze możemy powiedzieć „nie”. Ale nie wystarczy: „nie, bo nie” – musimy zaproponować inne rozwiązanie. Sposób wykonania zadania nie jest dla pracodawcy tak ważny, jak efekty. Jeśli przedstawimy mu własną koncepcję, powinien się zgodzić. Bo szefom w gruncie rzeczy też zależy na tym, by pracownicy mieli o firmie dobre zdanie. Tym bardziej, że w dobie internetu czarny PR rozchodzi się błyskawicznie.

A jeśli szef despota w żaden sposób nie jest otwarty na dyskusję? Zdarzają się przecież i tacy…
Wówczas są dwa wyjścia: albo mimo to ryzykujemy rozmowę, albo godzimy się z sytuacją – ale już świadomie. Bo chociaż firma jest nie najlepiej zarządzana, to sama praca może być dla nas interesująca, dobrze płatna, rozwijająca... Najważniejsze, żeby mieć punkt odniesienia, dokładnie rozumieć, co tu robimy i dlaczego się na to godzimy.

Jeśli z powodu szefa cierpi cały zespół, może warto wyznaczyć rzecznika praw pracownika?
Świetny pomysł. Najlepiej, gdyby to była osoba, która ma z szefem dobry kontakt i mocną pozycję w firmie. Niech idzie w naszym imieniu z kilkoma gotowymi rozwiązaniami, żeby szef miał z czego wybierać. W ten sposób unikamy roszczeniowej postawy i sprawiamy wrażenie solidnych pracowników, którzy przemyśleli problem i dobro firmy naprawdę leży im na sercu.

A jeśli w rażący sposób ograniczana jest w zespole tylko nasza wolność? Czy wtedy też warto pokusić się o rozmowę z szefem?
Jak najbardziej. I również wszystko z góry przemyśleć, przygotować. Przede wszystkim wyciszyć emocje, żeby się nie rozpłakać, bo to może wzbudzić różne reakcje, włącznie z oskarżeniem o próbę manipulacji. Mówiąc o problemie, trzeba przenieść ciężar z tego, jak ja się z tym czuję, na to, jak się to przekłada na efektywność mojej pracy. Możemy wcześniej spisać sobie argumenty na kartce, żeby podczas rozmowy nie pogubić się czy nie odpłynąć w dygresjach. Tylko obustronny szacunek pozwoli nam na budowanie wolności w taki sposób, aby nie godziła w niczyje uczucia i interesy.

Kto może nam pomóc w walce o zachowanie wolności i godności w miejscu pracy?
Może nas wesprzeć wiele instytucji pozarządowych, np. Centrum Praw Kobiet czy Fundacja Promocji Kobiet. Przy uniwersytetach działają prawnicy udzielający bezpłatnych porad.

A co, jeśli nasza wolność do bycia sobą ograniczana jest nie przez szefa, ale przez współpracowników? Na Zachodzie, zawierając umowę o pracę, podpisuje się jeszcze jeden dokument – zobowiązanie do niedyskryminowania współpracowników ze względu na orientację seksualną, wyznanie, pochodzenie czy wyznawane poglądy.
W Polsce to nie jest tylko problem pracy. Nasze społeczeństwo nie jest tolerancyjne w stosunku do żadnej inności. To efekt braku edukacji i dobrego przykładu ze strony osób mających olbrzymi wpływ na nasz światopogląd – polityków, ludzi mediów... Dlaczego mielibyśmy być wolni w pracy, jeśli nie jesteśmy gdzie indziej? Przyznawanie się do bycia innym jest u nas politycznie niepoprawne. Z drugiej strony, konieczność udawania od 9 rano do 17 kogoś, kim się nie jest, może być nie do zniesienia. Problem rodzi się też, gdy „ujawnimy się” i spotkamy z ostracyzmem współpracowników, a także szefa, który zamiast nas chronić, przyłącza się do zespołu. To olbrzymi bagaż do udźwignięcia. Jeśli więc chcemy zachować godność i szacunek dla samego siebie, ale też otoczenia, jedynym wyjściem jest zmiana pracy.

  1. Moda i uroda

Jaki kolor sukienki na wesele? Kilka sprawdzonych propozycji

Fot. materiał partnera
Fot. materiał partnera
Wesele to część formalnego wydarzenia, czyli ślubu. Oznacza to, że wybrana sukienka powinna pasować do charakteru przyjęcia. Dodatkowo podczas wyboru kreacji trzeba kierować się kilkoma zasadami. Jakie kolory sukienek są bezpieczne, a jakich lepiej unikać?

Jak się ubrać na wesele?

Gość weselny ma kilka opcji do wyboru, ale panie najczęściej decydują się na sukienki. To element garderoby o ponadczasowym, eleganckim charakterze, więc na ślub i wesele pasuje idealnie. Warto jednak wspomnieć, że istnieją również inne opcje np. gotowe komplety lub eleganckie kombinezony. Są to mniej popularne rozwiązania, ale niektóre panie wprost je uwielbiają.

Niemniej, ze względu na powszechność sukienek skupimy się właśnie na nich. Kreacje te powinny spełniać kilka wymogów weselnego ubioru. Większość z nich dotyczy koloru, jednak istnieją też pewne ograniczenia ze względu na fason. Faux pas może być np. założenie sukienki zbyt krótkiej lub z odkrytymi ramionami. Należy przecież pamiętać, że przed weselem odbywa się ślub w urzędzie lub w kościele. W obu tych miejscach nie wypada pokazać zbyt wiele – strój musi być elegancki i stosowny.

Natomiast w przypadku kolorów należy zachować szczególną ostrożność. Nie każda barwa jest dozwolona, chociaż od niektórych zasad istnieją wyjątki.

Jakich kolorów nie wybierać?

Istnieją dwa kolory, które są odradzane: biały i czarny.

Biel to kolor sukienki panny młodej, dlatego goście powinni go unikać. Natomiast czarny jest kolorem żałoby, więc podczas tak radosnego wydarzenia warto z niego zrezygnować. Należy jednak podkreślić, że kategorycznie zakazane są sukienki całe białe lub całe czarne. Co to oznacza? Kreacje na bazie tych kolorów, ale połączone z innymi barwami są w porządku. Możesz więc założyć np. białą sukienkę w wielobarwny wzór.

Fot. materiał partneraFot. materiał partnera

Uważaj jednak! Kolorowe desenie na sukience powinny być zauważalne. Zbyt drobne akcenty sprawią, że sukienka będzie bardziej biała niż kolorowa, a to może wywołać pewne kontrowersje.

Sprawdzone sukienki wzorzyste na wesele znajdziesz np. na https://ptakmoda.com/398-sukienki-na-wesele.

Kolory, które warto rozważyć

Poza wspomnianymi wyjątkami dozwolone są właściwie wszystkie kolory, chociaż niektóre są bardziej lub mniej pewne. Od wielu lat do najpopularniejszych należą sukienki w kolorach pastelowych, bardzo dziewczęcych. Zaliczyć można do nich róże, błękity, biele czy fiolety.

Fot. materiał partneraFot. materiał partnera

Pastelowe sukienki są idealną opcją dla kobiet o jasnej karnacji i delikatnej urodzie. Warto jednak pamiętać, by nie wybrać zbyt jasnych tonów. Styliści są zdania, że pastelowy kolor nie może być jaśniejszy od skóry, bo wtedy cała stylizacja będzie bez wyrazu.

Fot. materiał partneraFot. materiał partnera

A co z barwami nasyconymi? Jak najbardziej można je wybrać. Weselnymi klasykami są np. sukienki granatowe i czerwone, ale jak już wspomnieliśmy – dowolność jest duża. Warto jednak skupić się na tym, by wybrany kolor pasował do Twojej urody. Poza tym ważne są także okoliczności.

Kolor sukienki a rodzaj wesela

Kolor sukienki warto dopasować także do rodzaju wesela – jego motywu przewodniego oraz okoliczności, w jakich się odbywa. Przykładowo, na wystawnym weselu w pałacu lepiej sprawdzi się odważny, mocno nasycony kolor niż pastelowy. Natomiast latem w plenerze pastele będą doskonałym wyborem. Warto zresztą podkreślić, że pora roku ma duże znaczenie. W sezonie wiosenno-letnim polecane są sukienki jasne, natomiast w jesienno-zimowym nieco ciemniejsze oraz te w kolorach balowych np. odcieniach złota czy srebra. Czasami o wybór konkretnych kolorów może też poprosić para młoda.

  1. Psychologia

Trójczynnikowa koncepcja miłości

W intymności chodzi o poznanie, siebie i partnera. To pełne zaufanie co do tego kim jest partner, co robi i co czuje. Intymność to także bliskość i codzienna troska o to, by druga strona czuła się dobrze. (Fot. iStock)
W intymności chodzi o poznanie, siebie i partnera. To pełne zaufanie co do tego kim jest partner, co robi i co czuje. Intymność to także bliskość i codzienna troska o to, by druga strona czuła się dobrze. (Fot. iStock)
Miłość, niby wszyscy wiemy, co oznacza. Ale czy zapytana/y o definicję masz na pewno gotową odpowiedź? No właśnie…

Pod koniec lat osiemdziesiątych amerykański psycholog, Robert Sternberg, podjął to wyzwanie i postanowił rozłożyć na czynniki pierwsze „magiczne” i używane każdego dnia przez miliony ludzi na całym świecie, pojęcie. W ten sposób powstała Trójczynnikowa Koncepcja Miłości. Sternberg uznał bowiem, że „pełna” miłość składa się z trzech niezbędnych elementów: intymności, namiętności oraz zobowiązania. Jednak furtkę zostawił uchyloną przekonując, że każdy z tych składników jest plastyczny, i to wyłącznie od partnerów, pary zależy czy zdecydujemy się poszczególne elementy pielęgnować, rozwijać.

Intymnie

W intymności chodzi o poznanie, siebie i partnera. To pełne zaufanie co do tego kim jest partner, co robi i co czuje. Intymność to także bliskość i codzienna troska o to, by druga strona czuła się dobrze. To sytuacja, kiedy z automatu uśmiechamy się, gdy śmieje się nasz partner i smucimy, gdy widzimy, że jemu jest źle. To chęć wyjaśniania nieporozumień, potrzeba pojednania po kłótni oraz wzajemne wspieranie się i zwierzanie. To twój partner jest pierwszą osobą, której opowiadasz, co czujesz, czy co cię spotkało. To właśnie intymność. Na początku związku bardzo powoli rośnie, ale opada jeszcze wolniej, zatem zwykle towarzyszy nam przez większość czasu trwania relacji. A kiedy wygasa, przy chęci i gotowości obu stron, można obudzić ją na nowo.

Namiętnie

Z definicji to: wysoka intensywność związana z pożądaniem o podłożu seksualnym lub romantycznym. Stała, silna tendencja do poszukiwania jedności fizycznej i/lub emocjonalnej z drugą, ukochaną osobą.

Na namiętność istotnie składa się pragnienie bliskości fizycznej z drugą osobą, podniecenie, ale to nie wszystko. To także rozmaite pozytywne uczucia, które towarzyszą związkowi na co dzień: zachwyt, wzruszenie, radość, ale również te negatywne: lęk, zazdrość, czy dojmująca tęsknota. To właśnie namiętność wyzwala w nas fantazje dotyczące partnera. O ile intymność pojawia się w związku powoli i powoli opada, dynamika namiętności jest zupełnie inna: na początku gwałtownie rośnie, szybko osiąga szczyt, ale równie szybko opada. Specjaliści przekonują, że mniej więcej po dwóch latach trwania związku nie ma już mowy o tym, by namiętność była na poziomie z początku związku. Jednak to naturalne i samo w sobie nie zagraża trwałości relacji.

Zobowiązująco

W tym przypadku szczególnie ważna jest nasza… praca! Chęć utrzymania stałości związku i poczucie odpowiedzialności za niego. To stałe wykazywanie zainteresowania, by przezwyciężać przeciwności, które przynosi los. Chodzi o świadomie ukierunkowane działania i myśli, których celem jest przekształcenie romansu w prawdziwy, trwały związek, chęć dbania o niego, pielęgnowania go. Zobowiązanie musi trwać „na dobre i na złe”. Wielu ekspertów przekonuje, że to właśnie ten składnik tworzy fundament teorii Sternberga. Bowiem wysoki poziom zobowiązania (nawet u jednego z partnerów) jest w stanie utrzymać związek na „odpowiednim” poziomie satysfakcji (oczywiście przez jakiś czas, bo pożądanym stanem jest poczucie zobowiązania obu stron). Dynamika zobowiązania jest inna niż te związane z intymnością i namiętnością. Poziom zobowiązania na początku rośnie powoli, następnie wraz z rozwojem relacji przyspiesza, aż w końcu osiąga stabilność i zwykle zachowuje ją już do końca związku.

Na podstawie wyników badań przeprowadzonych przez Uniwersytet Santiago de Compostela, pod kierownictwem Roberta Sternberga stwierdzono, że i kobiety i mężczyźni przede wszystkom cenią w relacji intymności! To ona okazała się dla badanych najcenniejszym składnikiem związku.

Jeśli chodzi o namiętność, większość z par biorących udział w badaniu stwierdziło, że trudno jest im znaleźć pełną harmonię w tym obszarze relacji: albo mężczyźni potrzebują więcej tej składowej, a kobiety mniej lub odwrotnie. Zdecydowana większość twierdziła również, że pasja (namiętność) zanika wraz z upływem czasu. Brak symetrii dotyczy także ostatniego składnika, czyli zobowiązania. Sternberg sugeruje, że to zazwyczaj kobiety oczekują, potrzebują wyższego poziomu zaangażowania, mężczyźni raczej starają się, by ten element nie rósł.

7 sposobów na miłość

Miłość to nie tylko uczucie łączące kochanków, partnerów. Miłość także może mieć bardzo różne oblicza. I tak, na podstawie Trójczynnikowej Teorii Miłości Sternberg proponuje ideę, zgodnie z którą istnieje siedem dość jasno określonych „sposobów” na miłość:

1.Miłość w związku

Występuje ona wtedy, gdy istnieje mocne uczucie intymności między dwojgiem ludzi, ale nie ma w niej pasji i zaangażowania. Ta forma miłości jest charakterystyczna dla relacji między przyjaciółmi. Zazwyczaj są to bardzo trwałe relacje.

2. Krótkotrwały romans

W tym przypadku pojawia się namiętność, ale nie ma intymności oraz zobowiązania. Jest to charakterystyczne zjawisko dla tak zwanej „miłości od pierwszego wejrzenia”, zwykle to relacje krótkie i raczej płytkie.

3. Pusta miłość

Mówimy o niej wtedy, gdy nie ma już ani intymności, ani namiętności, a relacja opiera się na bardzo wysokim poziomie zaangażowania (zobowiązania) obu stron. Często to opis związku, który już bardzo długo.

4. Romantyczna miłość

W romantycznej miłości występuje mnóstwo namiętności oraz intymności, ale nie ma w niej zobowiązania. To coś na kształt „bujania w obłokach”, jest uczucie, ale nie ma rzeczywistej chęci stawiania wspólnie czoła problemom, które niesie życie.

5. Miłość społeczna

Ten rodzaj miłości pełen jest intymności i zaangażowania, ale nie ma w nim namiętności. Obie osoby cieszą się swoim wzajemnym towarzystwem i zdecydowały się utrzymać związek, pomimo braku jakiegokolwiek pożądania seksualnego czy romantycznych epizodów. Jest to typowa forma miłości panująca wśród przyjaciół czy bardzo dojrzałych par.

6.Głupia miłość

W relacjach tego typu dużo jest namiętności i silnego zaangażowania, ale brakuje intymności. Decyzja pozostania razem wynika przede wszystkim z pożądania seksualnego i romantyczności, a nie z chęci wzajemnego wspierania się i ufania sobie. Taki rodzaj relacji budują zwykle osoby, które cechują się wysokim stopniem niepewności i zależności od innych.

7. Miłość wytrawna

Stanowi ona „idealny” model miłości, w której wszystkie trzy składniki obecne są mniej więcej w równych proporcjach. Jest tutaj i namiętność, i intymność, a także zaangażowanie. Sternberg tłumaczy jednak, że ten rodzaj miłości jest… rzadkością.

  1. Psychologia

Czas na zatrzymanie. Luksus, fanaberia czy potrzeba?

Pozostawiając za sobą na chwilę swoją codzienną rzeczywistość, rutynę, przyzwyczajenia – możemy łatwiej usłyszeć siebie. (Fot. iStock)
Pozostawiając za sobą na chwilę swoją codzienną rzeczywistość, rutynę, przyzwyczajenia – możemy łatwiej usłyszeć siebie. (Fot. iStock)
Zatrzymaj się, pomyśl, poczuj, odkryj sens, znajdź swoją misję, stwórz wizję... Jesteśmy zachęcani do zatrzymania się, zadawania sobie niewygodnych pytań i dzięki temu poznawaniu siebie. Po co przeszukiwać wnętrza naszych osobowości? Czy to moda, czy prawdziwa potrzeba?

Zatrzymaj się, pomyśl, poczuj – słyszymy, czytamy w wypowiedziach coachów, trenerów, psychoterapeutów czyli osób zajmujących się rozwojem osobistym. Jesteśmy zachęcani do wyjazdów w miejsca odosobnienia w kontakcie z naturą, podróży vision quest, medytacji, zadawania sobie często niewygodnych pytań: „kim jestem?”, „jaki jest sen moich działań?”. Po co mamy to robić? Po co mamy przeszukiwać wnętrza naszych osobowości, czyli – potocznie mówiąc: „grzebać w sobie”? Czy to moda, czy prawdziwa potrzeba?

Nie każdy tego potrzebuje i też nie na każdym etapie życia jest to niezbędne. Jeżeli zebrałeś już dość wiedzy i każda dodatkowa informacja przepełnia cię jak przysłowiowa herbata filiżankę – działaj. Ale może nie masz nawet czasu napełnić taczek, z którymi biegasz, nie wiedząc, co budujesz, komu i po co – zatrzymaj się. A może od dłuższego czasu leżysz na kanapie i nie sprawia ci to już przyjemności – zadaj sobie pytanie: co dalej?

Ale tak naprawdę, nic nie musisz zmieniać. Może twoją misją życiową jest właśnie bieganie z tą taczką. Może twoje leżenie na tej kanapie ma swój sens. Może nie potrzebujesz niczego więcej wiedzieć - wiesz, co robisz i co jest dla ciebie dobre. Ale jeżeli odczuwasz dyskomfort, to może warto się zatrzymać i sprawdzić, czy nie leżysz w objęciach wroga lub nie biegasz na jego usługi.

Jest czas na zadawanie pytań, czas na odpowiedzi, czas na działanie i czas na odpoczynek. Ale zbyt długie przebywanie tylko w jednym z tych okresów kończy się dyskomfortem, zniechęceniem, wypaleniem zawodowym lub nawet depresją - i wtedy może warto zatrzymać się i zadać sobie kilka ważnych pytań.

Kto jest wrogiem, a kto sprzymierzeńcem?

Carlos Castaneda, amerykański antropolog, wskazał czterech wrogów człowieka wiedzy: strach, jasność umysłu, moc, starość. Można na nich spojrzeć również jako na wrogów lub przyjaciół naszego rozwoju. Na podobnej zasadzie jak nasze cechy, które w niektórych sytuacjach mogą być naszymi zaletami, a w innych – wadami. Coś co w danej sytuacji jest dla nas sprzymierzeńcem, za chwilę może zmienić się we wroga. I odwrotnie. Przyjrzyjmy się więc bliżej sposobom ich działania.

Strach

Dzisiejszy świat oferuje nam ciągle nowinki. Można powiedzieć, że zmiana goni zmianę. Wychodzenie ze strefy komfortu pomału staje się codziennością. Naszą biologiczną reakcją na to, co nieznane, odziedziczoną po praprzodkach jest strach, bo kiedyś wiązało się to często z zagrożeniem życia. Odziedziczyliśmy więc w prezencie trzy reakcje: ucieczka, zastygnięcie lub walkę. To nas chroni przed nowym, innym, nieznanym, czyli tym, co narusza nasze dotychczasowe przekonania i związane z nimi poczucie bezpieczeństwa. Wolimy więc zaprzeczyć, wycofać się odmówić, ośmieszyć. Ale strach i tak jest z nami, a to są jego strategie, których celem jest – odciąć nas od wiedzy. I dlatego strach jest jednym z największych wrogów człowieka i tym samym pierwszym do pokonania na naszej ścieżce rozwoju. Sposobem na pokonanie go jest zyskanie świadomości: poszukiwanie informacji, zdobycie wiedzy na dany temat, poznanie punktów widzenia innych osób.

Jeżeli jesteś w tym miejscu, zadaj sobie pytania: Czym jest ta nowa sytuacja? Jak inni ją widzą? Na ile ta sytuacja jest zagrożeniem, a na ile szansą? Jaki mam wybór?

Gdy nieznane zostaje poznane, a nowe oswojone i zaprzyjaźnione z nami – strach znika.

Świadomość

Mamy już więc niezbędną wiedzę i własne zdanie na temat nowej sytuacji. Zyskujemy coraz większą pewność siebie, zaczynamy dzielić się naszą wiedzą z innymi. Ludzie słuchają nas z zainteresowaniem. Zaczynamy mieć poczucie omnipotencji, jesteśmy traktowani jako eksperci, coraz częściej widzą nas w roli lidera. Jeżeli jednak pozostajemy dłużej na etapie „gadającego guru”, nie tylko inni, ale też my sami wkrótce nie będziemy już chcieli siebie słuchać. Utkniemy w świecie naszych racji, poglądów, zaniedbując potrzebę sprawczości. Zaczniemy mieć wątpliwości, do głosu dojdzie krytyk podważający nasze kompetencje. Ratunkiem z tej sytuacji jest moc osobista i działanie.

Jeżeli jesteś w tym miejscu, zadaj sobie pytania: Jak chcę skorzystać z mojej wiedzy? Jakie są moje mocne strony? Jakie działania dają mi poczucie sensu? Co jest moją mocą osobistą?

Gdy mamy gotowość do działania, znika stagnacja, pojawiają się możliwości, propozycje.

Moc osobista

Mając wiedzę i kontakt z osobistą mocą, działamy, tworzymy w świecie nowe projekty. Rozwijamy się, inspirujemy innych, włączając ich do wspólnych działań. Świat nam na to odpowiada różnymi gratyfikacjami – finansami, uznaniem, awansem. Nabieramy poczucia, że nasze możliwości są nieograniczone, chcemy sięgać po kolejne wyzwania. Wiemy już jak to zrobić żeby osiągnąć sukces i osiągamy kolejny. Po pewnym czasie stajemy się cynicznym Midasem – wszystko jesteśmy w stanie przemienić w złoto. Co tracimy? Często poczucie wyższego sensu, bliskie relacje. Pojawia się poczucie pustki, którego nie jest w stanie wypełnić kolejna „zabawka”. Wyzwolenie często przychodzi w postaci zmęczenia, choroby, kryzysu albo jeszcze innej sytuacji, która zmusza nas do zatrzymania się, do konfrontacji ze swoją słabością, ze świadomością, że wszystko ma swój koniec, że nasze zasoby i nasz czas jest ograniczony. Zaczynamy nas coraz częściej myśleć o starości.

Jeżeli jesteś w tym miejscu, zadaj sobie pytania: Jaki świat chce zostawić moim dzieciom? Jakie były kiedyś moje marzenia? W co wierzę? Co chciałbym usłyszeć od bliskich na moje 80. urodziny? na własnym pogrzebie? Jaki jest w ogóle sens życia? Dokąd zmierza moje życie?

Starość

Mam na myśli starość nie tyle metrykalną co stan kontaktu ze swoją starością, a właściwie ze starszyzną w sobie. Czas, kiedy mamy za sobą już wiele osiągnięć, doświadczeń. Kiedy nie ogranicza nas strach, nie dajemy się uwieść władzy. Mamy świadomość swojej mocy i używamy jej rozważnie, w sprawach ważnych. Problemem jest zmęczenie i zniechęcenie. Szukanie odpowiedzi na wielkie pytania przytłacza nas niejednoznacznością i ambiwalencją, czujemy się wobec nich mali. Kanapa i ciepły kocyk ciągną coraz bardziej, szczególnie gdy mamy komfort finansowy. Można zasnąć, odejść, zniknąć…

Na szczęście budzi nas nasz przyjaciel strach! I tak ten cykl toczy się mniej lub bardziej dla nas świadomie.

Zadaj sobie pytania: Czy opisane tutaj sytuacje są ci znane? Ile cyklów jest już za tobą? Kto jest twoim największym wrogiem? Kto jest twoim sprzymierzeńcem? W której sytuacji bywasz najczęściej? W której jesteś teraz?

Powrót do natury

Samotność, post, modlitwa, medytacja i kontakt z naturą - to nieodłączne elementy rytuałów szamańskich ale też religijnych, które przez wieki towarzyszyły człowiekowi. Jeśli coś było dobre i potrzebne człowiekowi kiedyś, to może również teraz? Czy tak bardzo zmieniły się nasze potrzeby? A może wręcz przeciwnie, zostały te same, a my żyjemy w jeszcze trudniejszych warunkach, w odcięciu od natury i naszych biologicznych potrzeb. Spopularyzowana pod angielską nazwą metoda vision quest wywodzi się z tradycji indiańskiej, obecnie często jest elementem rozwoju osobistego (psychoterapia, coaching) w postaci różnych form warsztatów, medytacji, odosobnień w kontakcie z naturą, w celu uzyskania intuicyjnych odpowiedzi na pytania o sens, cel. Frank Grant światowej sławy praktyk w nurcie Wilderness & Adventure Therapy, zapytany o to jak głęboka jest praca metodą Vision Quest odpowiada: „Taka, na jaką jesteś gotowy”.

Pielgrzym również decyduje się na odosobnienie, nie tyle od ludzi, co od świata, jaki zna na co dzień, w którym nie ma zbyt wiele okazji i czasu na duchowe poszukiwania. Pielgrzymowanie z każdy krokiem oddala od tego, czym wypełniona jest nasza codzienność. Na drugi plan schodzi dom, rodzina, praca, obowiązki, najważniejsze staje się miejsce, do którego zmierzamy. Jest to jednocześnie intymna podróż w głąb siebie.

Pozostawiając za sobą na chwilę swoją codzienną rzeczywistość, rutynę, przyzwyczajenia – możemy łatwiej usłyszeć siebie. W naturze, której jesteśmy jednym z elementów, łatwiej jest szukać odpowiedzi na podstawowe pytania: „kim jestem?”, „jaki jest sens mojego istnienia?”.

Czas dla siebie – strata czy zysk?

Mówimy: „czas jest luksusem”, „najcenniejszą walutą jest czas”, tylko nikt nie wie, jaki jest dokładnie stan jego konta.

Może warto więc zastanowić się, na co go wydajemy, a może rozdajemy? Czy żyjesz na kredyt, rozrzutnie – na wszystko masz czas. A może oszczędzasz - odkładasz czas na ważne dla siebie sprawy na później. Może mówisz: „tracę czas na zatrzymywanie się”? A może właśnie wtedy go odzyskujesz?

Jak pisała Wisława Szymborska”: „Żyjemy dłużej ale mniej dokładnie i krótszymi zdaniami. Podróżujemy szybciej, częściej, dalej choć zamiast wspomnień przywozimy slajdy”.

Autorka jest coachem i właścicielką „Domu Pod Aniołami”, w którym z dala od zgiełku miasta towarzyszy osobom, które potrzebują się zatrzymać, spotkać ze sobą i znaleźć odpowiedzi na ważne dla siebie pytania.

  1. Psychologia

Objawy depresji u mężczyzn – dlaczego trudno im prosić o pomoc?

W dorosłości prawdziwy mężczyzna definiowany jest przez pryzmat głowy rodziny lub lidera, który na każdym polu życia musi dać sobie radę ze wszystkim, co go spotyka. Przy tym ważne jest, żeby osiągał znaczące sukcesy i wyznaczał sobie coraz ambitniejsze cele na przyszłość. Rezultat? - Jakakolwiek słabość, niewydolność, popełniane błędy czy wyjście poza określone standardy świadczą o nieporadności życiowej mężczyzny (fot. iStock)
W dorosłości prawdziwy mężczyzna definiowany jest przez pryzmat głowy rodziny lub lidera, który na każdym polu życia musi dać sobie radę ze wszystkim, co go spotyka. Przy tym ważne jest, żeby osiągał znaczące sukcesy i wyznaczał sobie coraz ambitniejsze cele na przyszłość. Rezultat? - Jakakolwiek słabość, niewydolność, popełniane błędy czy wyjście poza określone standardy świadczą o nieporadności życiowej mężczyzny (fot. iStock)
W dobie współczesnych przemian gospodarczych, kulturowych i społecznych Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) alarmuje, że na zaburzenia związane z depresją cierpi ok. 350 mln ludzi na świecie. Depresja staje się powoli jedną z cywilizacyjnych chorób, która dotyka zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Mężczyznom jednak trudniej przyznać się, że sobie z czymś nie radzą i zaakceptować własne słabości. Jak wygląda depresja mężczyzn z perspektywy metody Gestalt? - wyjaśnia psychoterapeuta Krzysztof Pawłuszko.

Niestety, pomimo wielu doniesień świadomość społeczna dotycząca depresji i możliwości jej leczenia jest wciąż niewielka. Moje doświadczenie pracy jako terapeuty pokazuje, że zwykle ludzie szukają informacji lub pomocy dopiero w momencie, kiedy oni sami lub ich bliscy zaczynają cierpieć z powodu depresji. Często jest to już głęboki stan powodujący trudności w codziennym funkcjonowaniu i pełnieniu ról społecznych. Wówczas chcą jak najszybciej pozbyć się problemu i wrócić do normalnego trybu życia.

W pracy terapeutycznej z klientami doświadczającymi depresji wielokrotnie miałem wrażenie, że traktują siebie jak samochód, a mnie jak mechanika, oczekując szybkiej naprawy lub recepty na to, jak sami mogą siebie naprawić. Jest to przykład pokazujący, jak bardzo ludzie nie chcą mieć styczności z tym problemem. Dotyczy to w dużej mierze mężczyzn, którym bardzo trudno przyznać się do własnych trudności i sięgnąć po pomoc. A wynika to wyraźnie z kontekstu kulturowo – społecznego.

Od dziecka chłopcom narzucane są zasady i normy (w podejściu Gestalt zwane introjektami), mające na celu przygotowanie do życia w dorosłości. Główny nacisk jest w nich położony na rozwój sfery racjonalnej. Chłopiec ma być przecież w przyszłości głową rodziny. Sfera emocjonalna i cielesna jest przez rodziców skutecznie blokowana, pomijana lub zawstydzana. Chłopcom nie wypada płakać, złościć się czy smucić (choć powoli to się zmienia). Tym bardziej przeżywać różne popędy cielesne (np. seksualność, agresję), ponieważ wykraczają wtedy poza granice ustalonych norm i są niegrzeczni.

Dziecko, żeby przyswoić i wyrobić się w realizacji tego rodzaju przekazu kulturowo – społecznego, jest zmuszone usztywnić swoją naturalną ekspresję oraz odciąć się od sfer, które nie są mile widziane. W konsekwencji rozwija mechaniczny sposób obchodzenia się ze sobą, który później kontrolowany jest przez racjonalność. Kojarzę to z zainstalowanym oprogramowaniem komputerowym, które dba, by komputer sprawnie i bez zarzutu spełniał swoje funkcje. Analogicznie jest z głową mężczyzny skoncentrowanego w tym kontekście na realizacji szeregu ról, norm, obowiązków, zadań i celów - jak maszyna.

W dorosłości prawdziwy mężczyzna definiowany jest przez pryzmat głowy rodziny lub lidera, który na każdym polu życia musi dać sobie radę ze wszystkim, co go spotyka. Przy tym ważne jest, żeby osiągał znaczące sukcesy i wyznaczał sobie coraz ambitniejsze cele na przyszłość. Rezultat? - Jakakolwiek słabość, niewydolność, popełniane błędy czy wyjście poza określone standardy świadczą o nieporadności życiowej mężczyzny. Jest to bardzo częste doświadczenie mężczyzn zgłaszających się na terapię. Siła przekazu kulturowo – społecznego jest wówczas tak duża, że pogłębia proces utraty równowagi. Zwykle mężczyźni nie są tego procesu świadomi.

Doświadczają trudnych do wyjaśnienia objawów. Na poziomie racjonalnym: problemów z pamięcią i koncentracją. Na poziomie cielesnym: zmęczenia, bólu głowy, ciągłego stanu napięcia i stresu. Na poziomie emocjonalnym: obniżonego nastroju, drażliwości, stanu złości i zdenerwowania, braku odczuwania przyjemności i zainteresowania. Na poziomie codziennych zachowań: trudności z zasypianiem, aktywnością seksualną, codzienną aktywnością i pełnieniem ról społecznych. Na poziomie społecznym: chęcią wycofania się z kontaktów i ukrycia. Czasem wymienionym objawom towarzyszą choroby somatyczne wynikające z wieloletniego tłumienia emocji. Są to m.in. choroby układu sercowo - naczyniowego, układu odpornościowego, pokarmowego, dolegliwości bólowe w różnych obszarach ciała.

Bardzo często mężczyźni łączą te objawy z trudnościami lub niepowodzeniami w pracy, zbyt długo trwającym przeciążeniem zawodowym, brakiem możliwości wzięcia urlopu, nie rozwiązanym konfliktem w relacji partnerskiej czy prowadzeniem niezdrowego trybu życia. Poszukują wówczas różnych sposobów poradzenia sobie z sytuacją lub jej odreagowania. W tym celu sięgają po alkohol, leki przeciwbólowe i nasenne, narkotyki, hazard, internet, gry komputerowe, sporty ekstremalne czy siłownię. W rezultacie pogłębiają swój stan i dochodzą po pewnym czasie do tzw. ściany. Nie wiedzą, co i w jaki sposób mogłoby im pomóc. Niektórzy mężczyźni, pomimo wstydu i oporu, przyznają się sami przed sobą, że potrzebują pomocy. Zazwyczaj wtedy decydują się również sięgnąć po pomoc innych ludzi, w tym pomoc terapeutyczną.

W terapii Gestalt depresja nie jest traktowana jako objaw, którego trzeba się za wszelką cenę pozbyć np. za pomocą leków czy technik terapeutycznych. Depresja jest postrzegana jak czubek góry lodowej widoczny nad powierzchnią wody. Pod powierzchnią znajduje się jej większa część (sedno problemu), powodująca stan depresji. Część, o której myślę, składa się z różnych czynników. Jeśli pomijamy te czynniki i skupiamy się na redukcji objawów choroby, w konsekwencji doprowadzamy do jej nawrotu w przyszłości.

Koncepcja Gestalt proponuje inną drogę, ktora polega na spotkaniu z tym, co pod powierzchnią i uświadomieniu sobie czynników powodujących depresję. Jest to proces wymagający czasu i zaufania, że przyniesie oczekiwane rezultaty. Wsparcie farmakologiczne jest wówczas zwykle działaniem wspierającym ten proces - ze względu na jego intensywność i głębokość. W trakcie terapii szokujący dla klientów jest paradoks, że doświadczenie depresji ich ratuje. Nigdy wcześniej nie pozwoliliby sobie na zatrzymanie się i zweryfikowanie, czy ich dotychczasowy sposób funkcjonowania jest zdrowy. Depresja jest tym wydarzeniem, które odsłania fakt odcięcia się od siebie i twórczego przystosowania, żeby sprostać wymaganiom kulturowo - społecznym. Ukazuje szereg sztywnych schematów postępowania, reagowania i myślenia oraz rozwinięte mechanizmy obronne różnego rodzaju.

Klient odkrywa w terapii, że depresja jest jego nieświadomą odpowiedzią manifestującą, że dłużej w dotychczasowy sposób nie może i nie chce funkcjonować, ponieważ jest to dla niego destrukcyjne. Zaczyna również odkrywać swoje prawdziwe Ja, rozwijać świadomość własnej emocjonalności i procesów cielesnych, stopniowo odzyskiwać równowagę oraz bardziej świadomie decydować, w jaki sposób chce funkcjonować. Przy tym uczy się w codziennych sprawach sięgać po wsparcie innych ludzi, nie postrzegając tych sytuacji jako wyraz słabości czy osobistej porażki.

Terapia Gestalt jest więc zupełnie innym spojrzeniem na problem depresji. Nie tylko tej doświadczanej przez mężczyzn, ale także kobiety. Stwarza możliwość świadomego przejścia procesu depresji oraz trwałego rozwiązania tego problemu.

Krzysztof Pawłuszko, certyfikowany psychoterapeuta i trener w Instytucie Terapii Gestalt, European Association for Gestalt Therapy, European Association for Psychotherapy oraz Polskim Towarzystwie Psychoterapii Gestalt. Jest również psychoterapeutą szkoleniowym terapeutów będących w procesie szkolenia w nurcie Gestalt.