Rodzic dzwoni, pisze, pyta, jak minął dzień. Chce być obecny w życiu dorosłego dziecka, ale zamiast bliskości pojawia się coraz większy dystans. Dlaczego? Najnowsze badanie pokazuje, że nawet cecha kojarzona z serdecznością może mieć związek z zerwaniem rodzinnych kontaktów.
Telefon od mamy. Kolejny, choć rozmawiałyście zaledwie wczoraj. Pytanie, czy wszystko w porządku, czy na pewno niczego nie potrzebujesz, a może jednak przyjedziesz w niedzielę na obiad? Dla jednej osoby takie zainteresowanie będzie dowodem miłości. Dla innej, zwłaszcza gdy relacja od dawna jest napięta, może stać się kolejnym źródłem presji. Oraz irytacji. Właśnie ten paradoks zainteresował naukowców badających relacje między rodzicami a ich dorosłymi dziećmi. Znaczenie może mieć nie tylko historia rodzinnych konfliktów, lecz także osobowość obu stron.
Zerwanie kontaktów rodzinnych, określane w psychologii jako estrangement, nie zawsze oznacza jedną dramatyczną kłótnię, po której zapada cisza. A właściwie często nie oznacza właśnie tego. Czasem chodzi to stopniowe ograniczanie spotkań, coraz rzadsze telefony i rosnący dystans emocjonalny. W innych przypadkach dorosłe dziecko świadomie decyduje się zakończyć relację. Powody bywają bardzo różne: od przemocy i zaniedbania po wieloletnie konflikty, poczucie niezrozumienia czy odmienne oczekiwania dotyczące rodzinnej bliskości.
Zmienia się również samo podejście do więzi rodzinnych. Dla wcześniejszych pokoleń utrzymywanie kontaktu z rodzicami często było obowiązkiem, niezależnym od jakości relacji. Dziś coraz częściej podkreśla się, że również w rodzinie potrzebne są wzajemny szacunek, poczucie bezpieczeństwa i poszanowanie granic. Ale dlaczego w podobnie trudnych sytuacjach jedne rodziny utrzymują kontakt, a inne całkowicie go tracą?
Odpowiedzi szukali autorzy badania opublikowanego w czerwcu 2026 roku w czasopiśmie „Frontiers in Psychology”. Przeanalizowali dane 520 osób: 368 rodziców i 152 dorosłych dzieci, które doświadczały napięć lub zerwania kontaktów rodzinnych. Badacze sprawdzili między innymi, czy cechy osobowości należące do tzw. Wielkiej Piątki mają związek z utrzymywaniem relacji (te cechy to: otwartość na doświadczenia, sumienność, ekstrawersja, ugodowość, neurotyczność).
Wynik okazał się zaskakujący. Wśród rodziców wyższy poziom ekstrawersji wiązał się z większym prawdopodobieństwem zerwania kontaktu przez dorosłe dziecko. W modelu statystycznym oznaczało to o 79 proc. wyższe szanse wystąpienia takiej sytuacji.
Jeszcze ciekawszy był wynik dotyczący entuzjazmu, jednego z aspektów ekstrawersji. To cecha związana z towarzyskością, pozytywnymi emocjami i energicznym okazywaniem zainteresowania innymi. Również ona wiązała się z większymi szansami zerwania kontaktu. Jak to możliwe, że coś, co kojarzy się z ciepłem i otwartością, występuje częściej u rodziców, od których dorosłe dzieci się odsunęły?
Wyobraź sobie rodzica, który okazuje miłość poprzez częste rozmowy, spontaniczne wizyty i nieustanne zainteresowanie. W jego odczuciu to naturalny sposób budowania bliskości. Może być przekonany, że im więcej kontaktu, tym lepsza relacja.
Tymczasem dorosłe dziecko może potrzebować czegoś zupełnie innego: większej autonomii, spokojniejszej komunikacji albo czasu na uporanie się z wcześniejszymi konfliktami.
Autorzy badania sugerują, że właśnie tutaj może pojawiać się problem. W relacji już obciążonej napięciem intensywne próby nawiązania kontaktu bywają odbierane nie jako wyraz troski, lecz jako nacisk. Rodzic chce się zbliżyć, a dziecko czuje, że jego potrzeba przestrzeni znów została zignorowana. Nie oznacza to oczywiście, że serdeczni i towarzyscy rodzice częściej krzywdzą swoje dzieci ani że entuzjazm prowadzi do rodzinnego rozstania. Badanie wykazało zależność statystyczną, a nie związek przyczynowo-skutkowy. Co więcej, jego uczestników rekrutowano z internetowej społeczności wsparcia dla osób doświadczających trudnych relacji rodzinnych, dlatego wyników nie można automatycznie odnosić do wszystkich rodzin.
Naukowcy przyjrzeli się także osobowości dorosłych dzieci. Okazało się, że większa otwartość na doświadczenia wiązała się z mniejszymi szansami zerwania kontaktu. Badacze rozważają, czy znaczenie może mieć tutaj większa elastyczność w patrzeniu na sytuacje i gotowość do uwzględniania odmiennych perspektyw.
Najważniejszy wniosek? Dobre intencje nie zawsze wystarczają, by druga osoba czuła się kochana i rozumiana. Czasem troska wyraża się w telefonie. A czasem w uszanowaniu tego, że ktoś nie jest jeszcze gotowy, by go odebrać.
Źródło: Tod Perry, Parents who are estranged from their adult kids are likely to share the same personality trait, upworthy.com, [dostęp 20.11.2026].