Często zgadzasz się na coś, czego tak naprawdę nie chcesz? Ślepo przytakujesz ludziom, którzy przekraczają twoje granice? To znak, że warto popracować nad asertywnością. Dzięki tym 5 zdaniom nauczysz się taktownie, ale stanowczo wyrażać swoje prawdziwe odczucia – i zyskasz przy okazji większy szacunek do siebie.
Zastanawiałaś się kiedyś jak to jest, że wokół ciebie są osoby „nietykalne” – takie, których prawie nigdy o nic się nie prosi; takie, które mają pełną swobodę działania i nikt nie wchodzi im na głowę – a na tobie cały czas ktoś wymusza prośby, przysługi i dodatkową pracę?
Różnica między wami polega na tym, że „nietykalna” osoba potrafi jasno zaznaczyć swoją granicę, a ty często ją naginasz tylko po to, żeby nikomu się nie narazić. Podświadomie boisz się, że odmowa poskutkuje wykluczeniem cię albo utratą sympatii. W efekcie dajesz się wykorzystywać, a to jest dla innych sygnałem, że brakuje ci do siebie szacunku. Otoczenie przyzwyczaja się do tego, że jesteś osobą na posyłki, która nie umie mówić „nie” – i bez skrupułów wrzuca ci na plecy coraz większe ciężary.
Na szczęście nigdy nie jest za późno, by w oczach innych odzyskać szacunek i pokazać, że nie godzisz się na wykorzystywanie. Na początku ludzie wokół ciebie mogą doznać szoku – w końcu znali cię od zupełnie innej strony – ale w końcu przyzwyczają się do tego, że nie jesteś od realizowania ich interesów własnym kosztem.
Aby ułatwić ci stawianie granic, przytaczamy 5 praktycznych, kulturalnych, a zarazem stanowczych odpowiedzi, które możesz wykorzystać w rozmowie z osobą, która chce coś na tobie wymusić. Są na tyle taktowne i neutralne, że nie powinny wywołać krępacji ani u ciebie, ani u drugiej strony.
Jednym ze sprytnych trików, które stosują osoby usiłujące wmanewrować nas w niekorzystne działania, jest wywieranie na nas presji czasowej. Czujemy się wtedy postawione pod ścianą i wydaje nam się, że musimy już natychmiast podejmować decyzję – choć wcale nie jesteśmy na to gotowe. Otóż nic nie musimy. Jeśli nie chcesz działać impulsywnie i potrzebujesz czasu na analizę sytuacji, otwarcie to zakomunikuj. Masz pełne prawo do tego, by dokładnie zastanowić się nad podjęciem decyzji, której konsekwencje będziesz odczuwać na własnej skórze.
To zdanie pokazuje twój zdrowy szacunek do siebie, bo podkreśla twoje potrzeby i twoją perspektywę. To właśnie ty jesteś najważniejszym punktem odniesienia podczas podejmowania decyzji, które wpływają na twoje samopoczucie i komfort psychiczny. Jeśli czujesz, że ktoś manipuluje tobą próbując nakłonić do działań niezgodnych z twoimi wartościami (np. przekonując, że coś jest „rozsądne”, „normalne” albo że „tak wypada”) – odwołaj się do swoich upodobań, poglądów, potrzeb, których masz zamiaru się wyrzekać. W zdrowych relacjach jest to absolutnie naturalne, a druga strona, jeśli kieruje się twoim dobrem, powinna cię zrozumieć.
W nauce asertywności kluczowe znaczenie ma słuchanie sygnałów płynących zarówno z twojej głowy, jak i ciała. Jeśli czyjaś prośba wywołuje w tobie wręcz fizyczny dyskomfort – powoduje przyspieszenie tętna, gulę w gardle, nagłe „zmrożenie” – nie wahaj się wprost tego zakomunikować. Nawet jeśli nie zawsze potrafimy rozpoznać swoje uczucia w sposób racjonalny, to niezawodnym barometrem naszych emocji pozostaje ciało i to, jak reaguje na konkretne osoby czy sytuacje. Gdy spina się i boli to jednoznaczny sygnał, że musisz postawić wyraźną granicę. Inaczej swój brak asertywności przypłacisz złym samopoczuciem oraz utratą własnej wartości.
Osoby chcące wymusić na nas zgodę na coś, co nie leży w naszym interesie, lubią podnosić temperaturę rozmowy. Zaczynają prowokować, obrażać, obwiniać. Poprzez eskalację konfliktu wywierają na nas presję licząc na to, że ustąpimy ze zmęczenia lub dla „świętego spokoju”, żeby tylko uniknąć dalszych ciosów. To bardzo powszechna technika manipulacyjna – „przegadanie” człowieka tak długo, aż zacznie się wycofywać z własnych potrzeb. Gdy mówisz „nie chcę kontynuować tej rozmowy”, przerywasz ten mechanizm. Dajesz do zrozumienia: mam prawo zakończyć kontakt, kiedy czuję, że rozmowa zaczyna mnie obciążać lub jest prowadzona w sposób naruszający moje granice.
Czytaj także: Przestań wciąż mówić „przepraszam” – w zamian używaj tych 2 słów. Zyskasz u innych szacunek, a twoja samoocena wzrośnie
Ostatnie zdanie z pozoru brzmi grzecznie, ale jest niezwykle silne, bo demaskuje osobę, która chce nam zaszkodzić. Pamiętaj: jeśli ktoś cię obraża, nigdy nie zbywaj jego komentarzy. Nie mów półżartem: „oj weź”, „przestań”, „nie rób tak” – takie ogólnikowe protesty tylko zachęcają agresora do dalszych ataków. Pod żadnym pozorem też nie milcz i nie ignoruj zaczepek, bo wtedy w największym stopniu tracisz szacunek innych. Nazwij wprost zachowanie, którego nie akceptujesz („twój komentarz jest nie na miejscu”) i zakomunikuj, że na przyszłość wymagasz wyższych standardów. W zdrowej relacji druga strona powinna uszanować twój sprzeciw i zmienić swoje zachowanie. W relacji toksycznej może pojawić się oburzenie, kpina lub dalsze naciski – i to również jest ważna funkcja tego zdania, bo pozwala zobaczyć, kto respektuje twoje granice, a kto próbuje je łamać. Z takimi osobami nie ma sensu utrzymywać głębszych relacji, ponieważ ktoś, kto nie okazuje ci szacunku – nie jest wart twojego czasu.