1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Psychologia
  4. >
  5. Pierwsza, przedszkolna miłość

Pierwsza, przedszkolna miłość

Pierwsze miłości mają miejsce już w przedszkolu. (Fot. Getty Images)
Pierwsze miłości mają miejsce już w przedszkolu. (Fot. Getty Images)
Kiedy mówimy o miłości młodego człowieka, staje nam przed oczami najczęściej nastolatek. Wiek 12-14 lat uważamy zwyczajowo za czas pierwszych miłości. Niesłusznie, ponieważ to czas drugich miłości.

Pierwsze zauroczenia mają bowiem miejsce już w przedszkolu. Okres przedszkolny to czas częstego zafascynowania płcią przeciwną. Większość z nas, mimo szeroko promowanej edukacji seksualnej, nadal ma ogromne kłopoty ze swoją i cudzą seksualnością, nie mówiąc już o seksualności własnego dziecka, na którą zazwyczaj nie jesteśmy w ogóle przygotowani. Tymczasem twoje dziecko właśnie w przedszkolu, mając zaledwie kilka lat, odkrywa, że dzieci innej płci są inaczej zbudowane.

Wzorowa manifestacja uczuć

Czy kilkuletnie dziecko może być zakochane? Nawet jeśli jego stan uczuć nie mieści się w twojej definicji tego uczucia –  może. Kilkuletnie zakochane dziecko kocha inaczej niż człowiek dorosły. Gdyby przyjrzeć się takiemu uczuciu z bliska, to dziecko kocha idealnie – mocnej i szlachetniej niż młodzież i dorośli:
  • chce cały czas spędzać ze swoją sympatią (nie walczy o zachowanie własnej przestrzeni w związku);
  • jest załamane, rozbite, rozdrażnione, nie może sobie znaleźć miejsca, gdy sympatia nie przyszła do przedszkola (nie ma potrzeby odpoczynku od ukochanej osoby);
  • chce jej ofiarować cały świat, wszystko, co ma: swoją kanapkę, scyzoryk zabrany tacie, ładny kamyk i wszystkie pieniądze, jakie posiada;
  • chce siedzieć zawsze z nią, stać w parze, występować razem (wierzy, że ta druga osoba to naprawdę jego druga połówka);
  • nazywa rzeczy po imieniu, nie kręci i nie zwodzi („To moja narzeczona”; nie uważa, że relacje z sympatią są skomplikowane);
  • planuje przyszłość jednoznacznie, jest ufne i wierzy, że chcieć to móc – „ożenimy się i będziemy razem” (nie zakłada nigdy innej możliwości);
  • nie wstydzi się swoich uczuć, nie utajnia ich; wręcz przeciwnie – wszystkim z miejsca opowiada o swojej narzeczonej czy narzeczonym, chce żeby cały świat wiedział o ich szczęściu;
  • wchodzi w „nowy związek” bez obciążeń i zaszłości. Zamyka za sobą drzwi poprzedniego uczucia, zanim zakocha się ponownie (nikt nie musi go pocieszać po poprzednim związku).
  • nie buduje swojego uczucia na biologicznej fascynacji fizycznej ani nie odkłada bliskości fizycznej na później – ale buduje ją zdrowo, bo jednocześnie z bliskością psychiczną.
Jeśli uda ci się pokonać strach, poczucie winy i przyjrzysz się miłości swojego dziecka, zobaczysz, że jest ona idealna. Możemy się uczyć od małych dzieci, jak wzorowo kochać.

Aspekty fizyczny

Miłość dzieci nas śmieszy, czasem wzrusza. Potrafimy nawet wznieść się na wyżyny tolerancji i przyznać dziecku prawo do posiadania sympatii w przedszkolu, ale tylko tyle. Dotyk już nas przeraża. A przecież jeśli ktoś jest dla nas szczególnie bliski, dotyk jest wyrazem naszej sympatii, elementem budowania więzi, symptomem bycia kimś szczególnym, wręcz uwiarygodnieniem miłości. Zakochany kilkulatek w spectrum zachowań związanych z wyrażaniem miłości do przedszkolnej narzeczonej czy narzeczonego, ma kontakt fizyczny. Dzieci lubią się dotykać, trzymać za ręce, przytulać, całować (to jeszcze od biedy jesteśmy w stanie znieść); przedszkolaki dotykają również się w miejscach intymnych oraz pokazują je sobie. Jeśli masz z w historii swojego życia epizod „pokazywania” innym dzieciom swoich części intymnych, będzie ci łatwiej zmierzyć się z tym tematem. Doświadczenie osobiste – „ja też to robiłam, ale wyrosłam i teraz jestem normalna” – pomoże. Gorzej mają mamy, które nigdy nie brały udziału w zabawie w „pokazywanego”. One bardziej boją się jej i demonizują zarówno przyczyny, jak i skutki.

Pokazywanie

Małe dzieci, czy nam się to podoba czy nie, pokazują sobie swoje intymne części ciała. Pokazywanie budzi przerażenie dorosłych – kojarzy nam się bowiem z przemocą seksualną, z wykorzystywaniem i molestowaniem. Niesłusznie.

Jeśli to się zdarzy

Każda mama może „nakryć” swoje dziecko na pokazywaniu. Ty również. Zabawa w pokazywanego nie jest charakterystyczna tylko dla dzieci z rodzin patologicznych, zaburzonych czy niewydolnych wychowawczo. Jeśli jesteś kochającą, mądrą mamą:

  • Zareaguj spokojnie. Chociaż to trudne do akceptacji, to normalna faza rozwoju. Dziecko poznaje świat, a jednym z elementów wiedzy jest obejrzenie sobie płci przeciwnej (a czasem też własnej) „na żywo”.
  • Porozmawiaj o tym z dzieckiem. Przede wszystkim zapobiegnij kłopotom. Powiedz, że części intymne są bardzo wrażliwe. Nie wolno ich szarpać, wykręcać, dotykać brudnymi rękami ani niczego, absolutnie niczego do nich wkładać. Dzieci dość często, wiedzione ciekawością i naturalną chęcią eksperymentowania, próbują wetknąć w swoje intymne części ciała kredki, żywność, a nawet zabawki, patyki czy piasek. Robią to zawsze z jednego powodu: z ciekawości.
  • Nie denerwuj się. Twoje dziecko nie zaczęło uprawiać seksu. Nie jest zaburzone ani zboczone. Nie myśl w ten sposób.
  • Nic złego się nie stało. Twoja reakcja może wyrządzić większe szkody. Nie wolno dziecka zawstydzać („To było obrzydliwe, wstrętne”), karać („Za to, co zrobiłaś, nie dostaniesz prezentu, nie pojedziesz do cioci” itp.), odrzucać („Nie chcę takiego synka), zastraszać („Od tego się umiera. to straszny grzech”). Przesadzona i nadmiernie emocjonalna rekcja mamy sprawi, że dziecko zrozumie, że pokazywanie to doniosłe wydarzenie, a zyskasz tylko tyle, że następnym razem starannie zadba, żebyś nigdy się o tym nie dowiedziała.
  • Nie wypytuj, nie przenoś dziecka do innego przedszkola. Etap „pokazywania” i dziecięcych narzeczonych trwa bardzo krótko i kończy się wraz z rozpoczęciem edukacji szkolnej. Dzieci zajęte nauką porzucają zainteresowanie płcią przeciwną i własnym ciałem na rzecz zabaw w środowisku własnej płci rówieśniczej.
Kiedy się martwić

Przedszkolna miłość – pokazywanie, fascynacja i chęć bycia nieustannie razem – nie jest groźna, chyba że działa destrukcyjnie na inne sfery rozwoju. Dopóki twoje dziecko rozwija się normalnie, jest wesołe, lubi być aktywne, chętnie podejmuje wyzwania i czyni postępy w rozwoju, nic złego się nie dzieje. Dopiero gdy pokazywanie staje się dziecięcą obsesją, warto zabrać dziecko do dziecięcego psychologa i zobaczyć, czy nie potrzebuje ono wsparcia w rozwiązaniu problemu.

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze
  1. Psychologia

Zakochanie - doświadczenie rozwojowe

Jeśli spojrzymy na zakochanie przez pryzmat psychologii zorientowanej na proces możemy dostrzec, że jest to niezwykle rozwojowe doświadczenie. (Fot. iStock)
Jeśli spojrzymy na zakochanie przez pryzmat psychologii zorientowanej na proces możemy dostrzec, że jest to niezwykle rozwojowe doświadczenie. (Fot. iStock)
Zobacz galerię 4 Zdjęcia
Kto z nas nigdy nie był zakochany? Nie czuł motyli w brzuchu? Miłosne uniesienia przeżywamy od najmłodszych lat, już w przedszkolu mamy pierwszych partnerów a nawet bierzemy z nimi "śluby". Większość z nas chce się zakochać, doświadczyć tego niezwykłego stanu. Ale nie zawsze proces ten przebiega gładko. Jak go badać?

Wydaje nam się, że jeśli tylko ta druga osoba odwzajemni nasze uczucia to może być już tylko dobrze. Bajki przeważnie kończą się właśnie w momencie, kiedy po wielu perypetiach para wreszcie się schodzi i rozpoczyna długie i szczęśliwe życie. Rzeczywistość bywa jednak inna. Często okazuje się, że kiedy mija euforia, związek z wymarzoną osobą nie daje nam szczęścia. Bywa też tak, że nie mamy nawet szansy wejść w związek, ponieważ nasze uczucia nie są odwzajemniane. W takich momentach wydaje nam się, że nasz świat legł w gruzach i już nigdy nie będziemy szczęśliwi. Jednak mija jakiś czas i na horyzoncie pojawia się nowa osoba, która przyprawia nas o szybsze bicie serca, a świat znów wydaje się piękny. Mimo, że podobne cykle przeżywamy wiele razy nadal nie wiemy, ani co się z nami dzieje ani jak poradzić sobie z „huśtawką emocjonalną”, która często towarzyszy zakochaniu. Zakochanie postrzegane jest również jako stan, w którym nie mamy wpływu na to, co się z nami dzieje. Czy musi tak być? Co możemy zrobić, gdy trafi nas strzała Amora?

Jeśli spojrzymy na zakochanie przez pryzmat psychologii zorientowanej na proces możemy dostrzec, że jest to niezwykle rozwojowe doświadczenie. Arnold Mindell, twórca tego nurtu psychoterapii uważa, że wszystko, czego doświadczamy niesie nam ważną informację o nas samych. Silne emocje, które towarzyszą pewnym zdarzeniom lub osobom pojawiającym się w naszym życiu, są sygnałem, który dopomina się o uwagę. Jeśli go zignorujemy, przybierze na sile. Jak więc możemy badać doświadczenie zakochania? Przyjrzyjmy się na przykład samemu stanowi. Jest on na tyle odmienny od naszego zwyczajnego sposobu postrzegania rzeczywistości, że bywa nawet porównywany do choroby. Robimy rzeczy, których byśmy się po sobie nie spodziewali. Możemy nie spać, nie jeść, mamy w sobie tyle energii, że cały świat stoi przed nami otworem, czasem też mamy poczucie bycia w innej rzeczywistości. W czasie zakochania mamy bardzo wiele różnorakich doświadczeń, każde z nich jest warte zauważenia i objęcia świadomością.

Kolejnego obszaru do refleksji mogą nam dostarczyć osoby, które nas pociągają. Być może zawsze zakochuję się w określonym typie mężczyzn czy kobiet. Jakich cech u nich szukam? Wokół tego tematu istnieje wiele mitów na przykład, że kobiety wolą niegrzecznych chłopców, mężczyźni wolą blondynki itp. Choć często mamy wyobrażenie o tym jakie osoby nas pociągają, to rzadko zastanawiamy się nad tym, co dokładnie przyciąga nas do tego typu osób, czego w nich szukamy, co ma nam dać ta relacja. Scenariuszy może być wiele, każdy z nas poszukuje czegoś innego. Niektóre kobiety w związkach z tzw. „niegrzecznymi chłopcami” mają potrzebę doświadczenia swojej siły „ja sobie z nim poradzę, ja go zmienię”, inne potrzebują ryzyka i balansowania na granicy. Można by podać wiele przykładów, ale najważniejsze jest to, aby uświadomić sobie swój własny sposób funkcjonowania. Kiedy odkryjemy jakie osoby nas przyciągają, warto jest przyjrzeć się naszemu arsenałowi środków uwodzenia. Zanim pójdziemy na randkę spędzamy wiele czasu na przygotowaniach, radzimy się przyjaciół w co się ubrać, stresujemy się czy dobrze wypadniemy. Chcemy pokazać się od jak najlepszej strony, w końcu pierwsze wrażenie to podstawa. W tym celu stosujemy różne „sztuczki”, chcemy zaprezentować się w konkretny sposób, w jaki? Czy chcę zabłysnąć inteligencją, seksapilem, pozycją? Jak chce być odebrana/y przez drugą osobę?

Kolejnym ważnym obszarem do refleksji są nasze marzenia i nadzieje, które wiążemy ze związkiem z daną osobą. Jakie najgłębsze pragnienia miałyby się w nim spełnić? Jaka wizja wprawia mnie w stan euforii, a jaka w stan przygnębienia - czego się najbardziej boję? Ten obszar jest istotny na każdym etapie relacji. W psychologii procesu nazywamy to jasnymi i ciemnymi snami relacyjnymi. Każdy z nas ma takie sny, jednak warto jest zdawać sobie sprawę, czego tak naprawdę chcemy, oczekujemy od relacji, a z czego możemy zrezygnować. Taka świadomość daje nam możliwość pełniejszego i bardziej świadomego nawiązywania i tworzenia relacji. To tylko kilka przykładowych tematów łączących się z hasłem „zakochanie”, które można badać metodami psychologii zorientowanej na proces.

Po co to robić? Czy nie odbierze to zakochaniu jego magii i nie pozbawi nas całej frajdy? Rzeczywiście istnieje ryzyko, że poznawszy siebie bardziej, możemy zakochiwać się rzadziej i mniej intensywnie. Jednak radość i przyjemność jaką daje nam zakochanie może na stałe zagościć w naszym codziennym życiu. Nawet, gdy nie mamy do kogo wzdychać. Nawet, gdy obiekt naszych westchnień nie jest nami zainteresowany. Istnieje też ryzyko, że zamiast czekać, aż trafi nas strzała Amora uważniej i bardziej świadomie będziemy lokowali swoje uczucia i wchodzili w związki. Co więcej może się nawet okazać, że koniec związku to nie koniec świata, ale to już trochę inna historia.

Joanna Barlińska, psychoterapeutka, psycholog, seksuolog. Członkini zespołu Akademii Psychologii Zorientowanej na Proces. Prowadzi terapię indywidualną (osoby dorosłe i nastolatki), terapie par oraz warsztaty rozwojowe.

Aleksandra Raczyńska, psychoterapeutka, tłumaczka. Prowadzi terapię indywidualną oraz terapię par, również w języku francuskim.

  1. Styl Życia

Młodzi zawalczą o swoje prawo do educkacji seksualnej

Anja Rubik z SEXEDpl i marka Levi’s połączyły siły, by edukacja seksualna w Polsce stała się normą. (Fot. materiały prasowe)
Anja Rubik z SEXEDpl i marka Levi’s połączyły siły, by edukacja seksualna w Polsce stała się normą. (Fot. materiały prasowe)
Fundacja SEXEDpl to multimedialna platforma edukacyjna, której założycielką jest modelka i aktywistka Anja Rubik. Wspólnie z marką Levi’s, znaną ze swoich działań na rzecz tolerancji, równości i wolności, startuje z akcją na rzecz edukacji seksualnej młodych Polaków.

Celem akcji jest zachęcenie młodych ludzi do walki o swoje prawo do rzetelnych informacji o seksualności. Inicjatywa zachęca do działania i wzięcia sprawy w swoje ręce. Dlatego do udziału w akcji zaproszeni są młodzi ludzie, którzy chcą mieć wpływ na otaczającą ich rzeczywistość oraz mają pomysł jak tę rzeczywistość mogą zmienić.

Niezależnie od tego, czy pochodzicie z dużego czy małego miasta w Polsce, zachęcam wszystkich młodych ludzi do wzięcia udziału w rekrutacji i działania na rzecz lepszego dostępu do edukacji seksualnej. Bądź głosem w walce o swoje prawa. - powiedział Jeremy Leaf, prezes East Cluster, Levi Strauss & Co.

Ogromnie cieszę się na wspólną akcję z marką Levi’s. Wierzę, że zaangażowanie młodych ludzi do tego projektu pomoże nam jeszcze szerzej dotrzeć z rzetelnymi informacjami na temat edukacji seksualnej. Jak badania pokazują głównym źródłem wiedzy o seksualności są rówieśnicy! - mówi Anja Rubik, założycielka Fundacji SEXEDpl i dodaje - Myślę, że jest to bardzo ważna akcja dla młodych ludzi, ponieważ zachęca i motywuje ich do działania i zmiany otaczającej nas rzeczywistości.

Film promujący projekt #SEXEDpl i Levi’s ma motywować potencjalnych działaczy i działaczki do wzięcia udziału w warsztatach. Buntowniczy, pełen energii duch, przemawiający przez bohaterów video, ma konkretny przekaz: Młodzi, bierzcie sprawy w swoje ręce. Macie wpływ na otaczającą was rzeczywistość. Działajcie, a my #SEXEDpl i Levi’s Wam w tym pomożemy!

Zwieńczeniem projektu będą trzydniowe warsztaty, podczas których wybrana grupa będzie miała możliwość szkolić się pod okiem najlepszych specjalistów i specjalistek z dziedziny psychologii i seksuologii, organizacji wydarzeń specjalnych czy znanych aktywistów. Podczas warsztatów uczestnicy i uczestniczki nauczą się podstaw edukacji seksualnej. Poznają również narzędzia, dzięki którym będą mogli podzielić się zdobytą wiedzą z innymi osobami w ich społecznościach lokalnych. Rolą SEXEDpl będzie profesjonalne wsparcie w realizowaniu ich pomysłów. Po edukacyjnym zlocie działacze i działaczki pod skrzydłami SEXEDpl będą szerzyć zdobytą wiedzę - zarówno podczas lokalnych aktywności, jak i internetowych przekazów.

 

Kto może wziąć udział w warsztatach? Młodzi działacze i działaczki w wieku 15-20 lat. Aby wziąć udział w warsztatach, należy odpowiedzieć na kilka pytań, które znajdują się w formularzu zgłoszeniowym zamieszczonym w zakładce na stronie www.sexed.pl. Zapisy potrwają od 21 stycznia do 17 lutego 2021 roku. Spośród zgłoszeń zostanie wybranych 20 osób, które w najciekawszy i najbardziej kreatywny sposób podejdą do tematu propagowania edukacji seksualnej w swoich lokalnych społecznościach.

  1. Seks

Seks bez miłości? Nie myl zakochania z pożądaniem

Wiele kobiet pod grzecznym „zanim pójdę z nim do łóżka, najpierw muszę się zakochać”, ukrywa jakąś tajemnicę. Może po prostu nie mają odwagi przyznać, że lubią seks? (Fot. iStock)
Wiele kobiet pod grzecznym „zanim pójdę z nim do łóżka, najpierw muszę się zakochać”, ukrywa jakąś tajemnicę. Może po prostu nie mają odwagi przyznać, że lubią seks? (Fot. iStock)
Zobacz galerię 5 Zdjęć
Czy naprawdę zawsze chodzi o miłość? A może pod tym grzecznym „ja – nim pójdę z kimś do łóżka – najpierw muszę się zakochać”, ukrywa się jakaś tajemnica? Może tak po prostu nie mamy odwagi przyznać, że lubimy seks? A jeśli tak jest, to co z tym zrobić – wyjaśnia psychoterapeutka Katarzyna Miller.

Często słyszę od singielek, które narzekają na brak seksu: „muszę się zakochać, zanim pójdę z kimś do łóżka”.
Na początek podzielę się pewnym spostrzeżeniem z mojej praktyki, które dawniej mnie zdumiewało. Kiedy mówi się z kobietą, zazwyczaj jeszcze młodą, o szanowaniu siebie, to jej się to kojarzy wyłącznie z tym, żeby nie spać z byle kim. Czyli z porządnością seksualną, żeby być taką, jak mamusia sobie życzyła. Kobiety, zwłaszcza młode, myślą, że szanują siebie, gdy są grzecznymi dziewczynkami. Wiedzą, co jest właściwe. A że przy okazji są nieszczęśliwe, to zupełnie inna sprawa. Jakoś nie widzą związku między byciem nieszczęśliwą a tym, że się nie umieją „puścić”, a ja to słowo stosuję w szerokim kontekście. Opłaca się puścić wszystko, co ogranicza, co zabrania, co przeszkadza żyć w zgodzie ze sobą. Puścić się to przestać się bać, przestać się hamować w mówieniu „nie”, w okazywaniu złości, ale też w przeżywaniu radości, swobody. Puścić się to być sobą.

A w takim razie czym jest prawdziwy szacunek do siebie?
Jeśli myślimy, że szanowana kobieta to taka poza seksualna, to trudno nam zrozumieć, że szacunek do siebie jest szacunkiem do osoby, dla mojego bytu, dla mojej wartości, dla mojej całości. Szacunek dla siebie jest niezwykle ważną postawą wobec siebie. Umiejętnością, którą wiele kobiet zdobywa dopiero w trakcie świadomej pracy nad sobą. A mówiąc najkrócej, szanuję siebie, czyli robię to, co mi jest potrzebne.

I tak znów wracamy do seksu, jeśli to on jest nam potrzebny?
I do kolejnej rzeczy, która dziewczynkom przeszkadza robić to, czego pragną. Otóż nikt ich nie nauczył, że seks i miłość to co innego. I mamy dziewczynkę, która rozwija się i zaczyna mieć potrzeby, ale nie nazwie ich seksualnymi, chociaż je czuje. Ona pomyli pociąg fizyczny z miłością. No bo skoro myśli o kimś, chciałaby czuć go koło siebie, chciałaby, żeby ją dotykał, skoro nie chciałaby się z nim rozstawać, no to musi go kochać. A ona nawet jeszcze nie wie, co to znaczy kochać. To seksualność jest pierwsza. To chemia, feromony. Najpierw poznajemy swoje potrzeby fizyczne, które przecież także są ważne i także są duchowe, tyle że przeżywane na poziomie ciała. Ale żeby to wiedzieć, trzeba uznać, że poziom cielesny jest piekielnie ważny. Tak samo ważny jak psychiczny i społeczny. No bo jak tu żyć bez ciała? Wiemy już, że trzeba o ciało dbać, ale nadal nie szanujemy tej wiedzy, że trzeba o nie zadbać także seksualnie.

Czyli nasze zainteresowanie mężczyznami zaczyna się od pożądania? A my nazywamy je miłością, bo tak nas wychowano?
Zaczyna się od pożądania. Oczywiście, może być też tak, że dziewczyna  interesuje się chłopakiem, bo on jest mądrzejszy od innych, potrafi zrobić coś jak żaden inny. No i tu zaczyna się pojawiać traktowanie kogoś jako osoby. Ale zdecydowanie bazą pierwszych niby-miłości jest to, że on się jej podoba, działa na nią, sprawia, że w niej buzują hormony. Mądra matka powinna córce powiedzieć: „kochanie, wielu mężczyzn może ci się podobać, mogą w tobie wywoływać roznamiętnienie, drżączkę, ale to nie znaczy, że ich będziesz kochać”. Ale matka tego nie mówi i dziewczyna myśli, że kocha tego chłopaka. Kiedy więc on mówi: „to daj mi dowód miłości”, ona mu daje, bo ma wizję, że kocha. A tak naprawdę pragnie i chce się sprawdzić, chce poczuć, że już weszła w życie, że coś się dzieje nowego, dorosłego, ekscytującego. A tu ma dać dowód miłości, bo inaczej on ją rzuci albo pójdzie z inną, albo ona okaże się dziecinna lub nieseksowna. I to jest jeden z powodów, dla których dziewczyny za wcześnie zaczynają współżycie. Kolejny bywa taki, że jak się chłopak do dziewczyny dobiera, to jej się na początku to podoba, bo ona chce się poprzytulać, popieścić, pocałować, więc jest zachwycona, podniecona, ale potem przestaje. Tylko nie wie, co zrobić? Bo jak mówi: „nie dotykaj mnie tam, na dole”, „boję się”, „przestańmy już”, to on się obraża albo straszy, że odejdzie, albo gwałci. No to ona myśli: „jak to tak ma być, to ja zamknę oczy i jakoś to wytrzymam”. I dzieje się coś, na co ona wcale nie ma ochoty i co wcale nie sprawia jej satysfakcji. No a potem jeszcze się tego wstydzi. Bo przecież nasze katolickie wychowanie wbija nam do głowy same zakazy. My je oczywiście przełamujemy, ale im bardziej, tym większy odczuwamy wstyd. Matka, pamiętająca własne przeżycia, mogłaby powiedzieć: „masz prawo zawsze powiedzieć stop”. A ojciec pouczyć syna: „Prawdziwy kochanek nie zmusza i nie gwałci. Słuchaj, kiedy ona mówi stop”.

Po takiej typowej inicjacji można stracić ochotę i na seks, i na miłość.
Po takiej inicjacji można nie szanować seksu, ale też nie wiedzieć, gdzie jest ta miłość? Bo to wiedzieć mogę dopiero, kiedy popróbuję, czym jest jedno i drugie. Wszyscy ludzie są (mniej lub bardziej) wyposażeni w libido i pożądać można wielu, natomiast kocha się tylko poniektóre osoby.

No ale jak to rozpoznać? Miłość czy pożądanie?
Rozpoznawać to można w ciele. Ale zazwyczaj to się wyjaśnia dopiero w praniu. Mija seksualne zauroczenie i jakże często mija związek. Jeśli to przeżyjesz świadomie, to zaczniesz widzieć różnicę. Ja na przykład nauczyłam się rozpoznawać, wiesz po czym? Przez długie lata młodości, zmarnowanej w pewnej części (bo mamusi udało się wcisnąć mi kit, że wszystko dopiero po maturze), wmówiłam sobie, że mnie interesują wyłącznie mężczyźni intelektualnie rozwinięci. I taki był mój pierwszy chłopak. Lubiłam, żeby mężczyzna miał okulary, bardzo mi się też brody podobały. Najważniejsze było, żeby pogadać, ponazywać coś mądrze i twórczo. Ale (po maturze oczywiście) do mnie dotarło, że mnie kręci zupełnie inny typ mężczyzn, typ drwala, że on nijak się ma do tych książek i do tych intelektualnych lotów. Że mnie bierze szelmostwo w oku, ruch ciała, męska, fizyczna siła. I zaczęłam widzieć, że inne części mojego ciała reagują na tych panów, a inne na intelektualistów. I wtedy pomyślałam: „Kurde, to jednak chodzi o ciało! To cudne!”.

No i inne z nimi możemy potrzeby zaspokoić, bo jak chcemy pogadać…
Jak mi się zapala ochota na eksplorowanie przestrzeni artystyczno-duchowych, to wcale nie oznacza, że należy zejść także poniżej. A słowo „poniżej” wcale nie jest deprecjacją. Seks jest w środku naszego ciała. Tam w brzuchu jest też nasz mózg emocjonalny, o czym jestem przekonana, bo on się do mnie odzywa. I seksualność jest tam – więc mam słuchać, która część mojego ciała do mnie gada w sprawie tego pana. Kobiety mogą się tego nauczyć. Na taką naukę nigdy nie jest za późno.

Nie zawsze wymóg miłości działa jak ślub czystości. Znam kobietę, która co prawda mówi: „ja muszę się najpierw zakochać”, ale sądząc po ilości kochanków, zakochuje się co chwila.
Musi się bidula zakochiwać, bo inaczej nie da sobie przyzwolenia na seks. I to jest ogromny temat. Żyjemy w ciągłym kłamstwie. Wiele kobiet i część mężczyzn ustawicznie manipuluje własnymi uczuciami. Oczywiście nieświadomie. Żąda od siebie i od innych: więcej, wyżej, ambitniej. A to najczęściej niemożliwe i stąd psujące radość życia pretensje. No bo gdybyśmy nie mieli obsesji na punkcie pseudomiłości, tobyśmy się po prostu pociupciali i wtedy zobaczyli, czy się polubimy, czy się pokochamy? Powolutku, ale też nie za wolno, żeby narosło coś fajnego, żeby nie zrywać zielonego jabłka i nie zjadać czegoś, co nie jest słodkie. No ale jak się zmuszamy do  miłości, to tak naprawdę nie mamy szans nikogo pokochać. Odwrotnie: manipulacja emocjami daje uzależnienie. Skoro muszę kochać, by zrobić to, czego naprawdę potrzebuję, czyli uprawiać seks, to uzależniam się od tej rzekomej miłości i pewnie już jestem uzależniona od seksu. A w takiej sytuacji, aby przeżyć prawdziwą miłość, musiałabym sobie zrobić długą abstynencję, żeby dotrzeć z powrotem do samej siebie, do swoich prawdziwych uczuć.

A tak zupełnie po ludzku, kiedy sobie wmówię, że to miłość, to będę cierpieć, marzyć, latać za tym facetem, bo ten jedyny, tylko on…
A to był po prostu – świetna rzecz – udany seks. Ale my myślimy: „Ojejku, bzyk nam wyszedł! Jesteśmy dla siebie stworzeni!”. No, może, ale niekoniecznie. Mogę go kochać za to, że nam bzyk świetnie wyszedł, ale to wcale nie znaczy, że to miłość. Ja go tylko kocham za ten seks. I mogę siebie bardziej kochać za to, że potrafiłam znaleźć faceta, z którym tak fajnie się bzykać. Że się okazało, że moje ciało ma tyle cudnych możliwości, że się rozwija erotycznie. Że sama siebie nie zatrzymuję w pół kroku. Więc ten człowiek ma w moim sercu na całe życie wdzięczność. Ale to nie znaczy, że go kocham. Może, choć nie musi, okazać się, że i pod wieloma innymi względami pasujemy do siebie. Ale trzeba czasu na to, by sprawdzić, czy jesteśmy dla siebie stworzeni.

Można tak pięknie myśleć tylko dlatego, że jest nam superdobrze w seksie?
No pewnie: jestem ekstra, skoro przeżywam takie fajne rzeczy. A może spotkaliśmy się właśnie po to, żeby przeżyć super-seks? To jest naprawdę wystarczający powód: poprawić swoją seksualność, rozwinąć ją, dać jej wyższe loty. Oczywiście, po takim doświadczeniu rosną oczekiwania. Chcemy, żeby następnym razem było tak samo świetnie, a nawet lepiej. Ale ja bym powiedziała: im mniej oczekiwań, tym więcej udanych relacji. Nie wszystko nam wyjdzie. Na przykład są związki, które trwają jakiś czas, a potem się kończą. My wtedy lamentujemy: „na co mi to było, skoro się skończyło”. No ale czy to znaczy, że ważne jest tylko to, co trwa? No to ile musi trwać, żeby było warte przeżycia? Dziesięć lat, może 30? Przecież większość rzeczy w życiu się kończy. Znika siła, a pojawia się wrażliwość. Kończy się poszukiwanie nowości, a pojawia szacunek dla trwałości. Kiedyś wartością była zabawa, a dziś grzanie się w słońcu. Przecież dla staruszków to taka sama wartość jak dla młodych taniec.

Może jednak coś jest w tej miłości, bo z badań wynika, że seks przywiązuje kobiety do mężczyzn, z którymi sypiają.
Nie mamy wiarygodnych badań. Kobiety przez miliony lat były wyuczone, że mają chcieć mężczyzny na zawsze, bo inaczej brak im będzie szacunku społecznego, bezpieczeństwa, a ich dzieci nie będą się mieć tak dobrze, jak dzieci tych kobiet, które mają stałych partnerów. To wpłynęło na naszą mentalność. Przypomnijmy sobie jednak, jaką rewolucją dla świata były badania Kinseya, a potem Mastersa i Johnsona, które pokazały, że kobiety mają więcej potrzeb seksualnych, że są lepiej wyposażone erogennie, że przeżywają głębsze orgazmy niż mężczyźni. A więc może to przywiązywanie się jest też tylko mitem, tylko wyuczone?

Można się przed tym bronić. Znam kobietę, która miała zasadę: raz i do widzenia, po to, by się nie przywiązać.
To też jest manipulowanie swoimi namiętnościami. Robimy tak, bo nikt nam nie radzi, nie wspiera. Uczymy się więc sami metodą prób i błędów. Z drugiej strony to nasze przekleństwo, że mamy wizję romantyczną, według której miłość to taki słodki ulepek, który ma wiecznie trwać. No nie. Na początku jest chęć, żebyśmy się splątali, a potem trzeba wziąć się do roboty i zbudować relację. Samo pożądanie to za mało. Ale czuć się zakochaną – to nam się podoba, więc dawaj – jedno zakochanie po drugim. Ale ile razy tak można? Za którym razem przestaje nas to rajcować? Powiedzenie: jeden mężczyzna to wszyscy mężczyźni, jest prawdą – więc ciekaw się kobieto, co się dzieje między tobą a twoim partnerem. Możecie się pokłócić, możecie się przymilić, możecie się podroczyć, zrobić tysiące niezwykle ciekawych rzeczy, pod warunkiem że sobie na nie pozwolicie i naprawdę będziecie ciekawi, co się między wami dzieje, jacy jesteście, a nie jacy macie być.

Moja znajoma udawała, że jej nie zależy, że to tylko seks, żeby być blisko pewnego mężczyzny. Więc on czasem z nią sypiał, a czasem czytał maile od innych kochanek. Aż w końcu nie wytrzymała, powiedziała mu, że to jednak miłość. Wtedy okazało się, że dla niego ona też jest ważna…
„Musisz się szanować, nie wolno powiedzieć chłopu, że ci na nim zależy” – to mądrość naszych matek. I teraz powiem coś ważnego: my jesteśmy wyzwolone społecznie, ale niewyzwolone intymnie. I to się ludziom myli. To, że baba umie negocjować milionowe kontrakty, to nie  zawsze znaczy, że potrafi ze swoim facetem wynegocjować to, czego chce, a czego nie chce. Więc często woli być sama. I do mnie trafiają cudownie piękne kobiety, które nie wiedzieć czemu wciąż są same, które nie uprawiają seksu. Ja je uczę, że seks jest wszędzie. Jest w powietrzu, jest w trawie, jest w jabłku, które jedzą. Uczę je, że jeżeli jadą z taksówkarzem, który jest miły i atrakcyjny, to mogą z nim flirtować. Jeśli jedzą w restauracji, niech flirtują z kelnerem (jeśli jest fajny i seksowny).  Zacznijmy świat traktować zmysłowo. A znajdziemy i miłość, i seks, i radość spełnionego życia. I one znajdują!

  1. Psychologia

Czego pragną mężczyźni?

Mężczyzna oczekuje od związku, że kobieta będzie jego żoną i partnerką. Kłopot w tym, że każdy z nas ma w głowie swój słownik, gdzie wprawdzie hasła są te same, ale wytłumaczenie nieco inne. (Fot. iStock)
Mężczyzna oczekuje od związku, że kobieta będzie jego żoną i partnerką. Kłopot w tym, że każdy z nas ma w głowie swój słownik, gdzie wprawdzie hasła są te same, ale wytłumaczenie nieco inne. (Fot. iStock)
Gdyby tak na chwilę, niczym bohater filmu „Czego pragną kobiety?”, posiąść moc słyszenia myśli płci przeciwnej… czego byśmy się dowiedziały? Coacha Miłosza Brzezińskiego pyta Joanna Olekszyk.

Po czym można poznać, że facet jest zakochany? Najczęściej po tym, że jest w stanie podzielić się dobrem zdobywanym z trudem. Nie bez kozery jest to też cecha bardzo pożądana przez kobiety. Zakochany facet jest bardzo zaangażowany w robienie (robienie, a nie mówienie o robieniu) czegoś wokół kobiety. Chętnie też robi rzeczy spektakularne. Powiada się, że „mężczyźni nie biją się i nie zakochują, jeśli nikt tego nie widzi”.

Ale jest i drugie dno w tym pytaniu. Po czym poznać, że zakochał się w nas facet, a nie chłopiec? Odróżnianie chłopców od mężczyzn może się stać ważną kobiecą umiejętnością w naszych czasach. Chłopiec w dużej mierze składa się z testosteronu, czyli jest agresywny bez kontroli, egocentryczny, na pokaz siłujący się ze wszystkim, łącznie z siłą grawitacji, losem i własną wątrobą. Niczym najemnik żyje dla siebie, walczy dla pieniędzy, zbuntowany żyje chwilą. Mężczyzna jest raczej wojownikiem. Walczy dla kogoś, jego życie nie jest tylko jego i nie próbuje za wszelką cenę przejmować kontroli nad końcowym efektem. Energię pożytkuje rozważnie, a w dużej mierze wartość jego życiu nadaje zaangażowanie w poprawę jakości życia innych.

Kiedyś zostać mężczyzną to był obowiązek. Nikt nie pytał młodzieńca, czy ma ochotę być dorosły, bo żadnej społeczności nie było stać na utrzymywanie darmozjadów. Niegdyś, przy średniej czasu życia wynoszącej 49 lat, chłopcy stawali się mężczyznami w wieku 14–20 lat. Teraz ocenia się, że chłopcy stają się mężczyznami (o ile w ogóle to następuje w przypadku konkretnych osób) w wieku około 35 lat, przy średniej czasu życia 82 lat. Dla urodzonych w roku 2007 średnia długość życia szacowana jest już na 103 lata, więc prawdopodobnie moment przekraczania przez chłopców progu ogrodu męskości jeszcze się będzie przesuwał.

Czego mężczyzna oczekuje od związku? I od partnerki? Że będzie jego żoną i partnerką. Kłopot w tym, że każdy z nas ma w głowie swój słownik, gdzie wprawdzie hasła są te same, ale wytłumaczenie nieco inne. I teraz trzeba znaleźć takiego faceta, który ma jak najwięcej zbieżnych opisów z naszymi. I stąd te randkowe rozmowy: „A jaki kolor lubisz?”, „A jakich ludzi?”, „A jakie mieszkania?”, „A dzieci chcesz?”. Z tym że psychologia dość ostrożnie podchodzi do tego, co ludzie deklarują, bo często albo deklarują to, co trzeba, albo co im się akurat przypomni, albo co fajne i krotochwilne. Kontakt ze światem emocji ma facet tak głęboki, że plasuje go to... w pobliżu zydla. Stąd też fajnie z nim pogadać, a właściwie wysłuchać, co ma do powiedzenia, bo nic tak w kobietach nie uwodzi, jak te wszystkie informacje, które się im o sobie przekazało. Faceta poznaje się jednak po tym, co robi, a nie, co mówi. Nie na darmo babcie mówiły wnuczkom: „Na chłopa musisz być głucha jak pień, ale oczy mieć sokoła”.

Czego mężczyźni nie lubią w kobietach? Na przykład tego, czego nie potrafią sobie wytłumaczyć. Żeby daleko nie szukać – nie lubią nie swoich wad. Swoich też nie lubią, ale te przynajmniej potrafią sobie wytłumaczyć, bo potrafią wytłumaczyć siebie.

Czym mężczyźni nudzą się w relacji? Nudzenie się ma tysiące korzeni. Facet, wychowywany w poczuciu, że nuda to nie stan umysłu, tylko otoczenia, i przekonany, że to otoczenie ma obowiązek coś z tym zrobić, nudzi się w związku, bo on się zawsze nudzi, żeby wymusić jakieś działanie na innych. Babka podobnie. Podczas wersji demonstracyjnej związku, czyli często do ślubu, on jej kupuje, zawozi ją, wywozi na wywczasy, w lodach pierścionki chowa, na śniegu napisy kreśli, billboardy z wyznaniami miłości wynajmuje – dzieje się. A potem zaczyna się normalne życie. I facet nie jest taki, jak obiecywał. I ona też się może zacząć nudzić.

Facet może się nudzić też dlatego, że genetycznie ma potrzebę, żeby wiatr mu za uszami gwizdał. No to jedzie na weekend polatać, pospadochronować, polongboardować, poskałkować i poparalotnić, ale ta adrenalina działa najlepiej na mężczyzn, którzy mają do kogo wracać. W ogóle facetowi dobrze się kocha wyobrażenie o domu i o żonie. Nie ma większych miłości niż te na dystans. On na wojnie, ona: „wróć, Jasieńku”. On jej zdjęcie za bluzką, na sercu. Ona co wieczór modli się pod krzyżem, „we łzach go czeka”. I potem on wraca z tej wojny, powitają się, do łóżka pójdą, kwartał minie, nacieszą się sobą i… jakoś głowy nie urywa ta codzienność. W tej sytuacji, oprócz wielu jej kuriozów, ważne jest, że facet, nawet taki uzależniony od adrenaliny, cieszy się bardziej, jeśli ma kobietę, którą kocha. Bez partnerki nie cieszy się do końca, bo chociaż wiatr świszczy, a śnieg się rozbryzguje, to z tyłu głowy kołacze się myśl, że coś ważnego w życiu zaniedbał.

Miłość i przyjaźń – czy to da się połączyć? Życie w związku ma wiele wspólnego z pracą zespołową. Dobry związek się wypracowuje. Dlatego też zakładamy, że da się to połączyć. Ba, niektórzy nawet wierzą, że każdy się może dogadać i wszystko da się zgrać. Kłopot polega na tym, że czasem wysiłek, który trzeba włożyć w owo połączenie, oznacza marnowanie połowy życia (i to często tej lepszej), przy czym nie mamy żadnych gwarancji, że zakończy się sukcesem, ponieważ budowanie czegoś wspólnie polega na… budowaniu czegoś wspólnie. Jeśli jedno próbuje się zmieniać, a drugie udaje, że próbuje się zmieniać, to naprawdę szkoda czasu.

Ale, ale! Małżeństwa wcale nie powstały po to, by się jakoś specjalnie kochać. Powstały, żeby pomnażać pieniądze teściów i zwielokrotniać skład osobowy rodów. Nasza wersja małżeństwa z miłości, pigułki antykoncepcyjne, kobieca wolność w podejmowaniu pracy – dają szansę wypracowania zupełnie nowych związków, w których nie musisz z kimś być, ale chcesz.

I z tego wynika trzeci aspekt sprawy, który trzeba brać pod uwagę, czyli pewne niebezpieczeństwo. Jeszcze przed 1900 rokiem w żadnej kulturze na świecie nie było modelu rodziny 2+1 czy 2+2. Mężczyźni wychodzili do pracy i przebywali z mężczyznami, a potem bawili się po pracy również w męskim otoczeniu. Kobiety zostawały w domu i zajmowały się obejściem – w kobiecym towarzystwie. Każdy w swoim gronie: mężczyźni sprośni i siermiężni, kobiety, jakie tam sobie chciały. I potem się widywali w domu, żeby kultywować związek.

W obecnym modelu wymagamy od siebie często zachowania, które w ogóle nie pasuje do płci i preferencji. Facet ma być koleżanką, powierniczką, przyjaciółką: „ładnie mi w tym?”, „opowiem ci, co mi Jadzia dziś powiedziała”, „co tak siedzisz, pogadajmy sobie”. A i odwrotnie też tak to działa: „walniemy browara?”, „chodź, mecz obejrzymy”, „a teraz nasza rodzina wejdzie na ten szczyt”. Umówmy się – mąż nie będzie koleżanką ani żona – kolegą. Tak jak rower nie będzie wiosłem. Znaczy będzie, ale wiadomo jakim. Jak ktoś potrzebuje kolegów, to niech ma kolegów. A przyjaźń w domu to przyjaźń w domu. I nie oczekujmy, że jak przy żonie pomarudzimy na żonę, to ona zareaguje tak jak koledzy. Bo koledzy czasem potrafią powiedzieć: „ale wiesz co, świnia jednak z ciebie” i zupełnie inaczej się na to patrzy, niż jak powie to samo żona.

Jest taki mit, że kiedy mężczyzna nagle robi się bardzo miły dla partnerki, ona powinna wzmóc czujność. Czy to prawda? Oczywiście! Dodajmy kolejną bzdurną, użyteczną życiowo myśl: „Jeśli cię leje i ciągnie za warkocz, to znaczy, że mu się podobasz i cię kocha”. Koncepcji na wykrzywienie komuś obrazu świata mamy aż nadto. Jak ktoś się staje miły, to bycie podejrzliwym skutecznie go tego oduczy. Pomocne to tak jak wiara, że agresja jest przejawem męskiego zainteresowania.

Czy należy być zazdrosną o przyjaciółkę swojego faceta? Dobre pytanie, które otwiera kolejne drzwi. Po pierwsze: Czy należy? Czy wypada? Czy trzeba? Czy muszę? Czy mogłabym ewentualnie być zazdrosna? Nie należy. Nikt tego nie ustanowił i nie ma takiego imperatywu. Po drugie: Czy facet może mieć przyjaciółki? Cóż – mężczyzna może, ponieważ ma wystarczająco dużo krwi, żeby zasilić dwa kluczowe organy jednocześnie. W odróżnieniu od chłopca, który zasila zwykle tylko jeden organ. Dorosły mężczyzna ma erotyczne strzały myśli w głowie, ale potrafi sobie z nimi radzić. Wie, że nie ma kontroli nad tym, co mu do głowy przychodzi, ale ma kontrolę nad tym, co mu w głowie zostaje. Z chłopcem ciężej. Po trzecie: czy da się być „wszystkimi kobietami” w głowie faceta? Może i się da, ale facet nie szuka na świecie wyłącznie innych kobiet. Szuka osób do porozmawiania, kolegowania się, z którymi lubi być. Mężczyzna może oddać kobiecie całe swoje ciało, ale umysłu nie odda. I tak wyjdzie gdzieś z domu, nawet jak się go w nim fizycznie zamknie.

Czy dla mężczyzny jest ujmą, że jest w czymś gorszy od kobiety? Na przykład mniej od niej zarabia? Mężczyzna zawsze jest w czymś gorszy od kobiety. A kobieta od mężczyzny. Jeden człowiek zawsze jest w czymś gorszy od drugiego. Czy facet ma więcej zarabiać? Cóż – statystycznie łatwiej mu więcej zarabiać. To pewne. Nie doszukując się przyczyn, bo to nie o tym rozmowa – facetom statystycznie łatwiej. Ale… w codziennym życiu statystyka ma niewielkie znaczenie. Bo nas, w odróżnieniu od na przykład marketingowców, mało interesują statystyki, tylko nasze konkretne życie i nasz konkretny partner. I jeśli on mniej zarabia, to nie jest rozsądnym mu to wypominać. Bo ujmą to może być wtedy ewentualnie wypominanie. W ogóle to dla mężczyzny ujmą są inne rzeczy, o których wiedzą sami zainteresowani. A chcieć zarabiać więcej tylko dlatego, że ktoś inny więcej zarabia, to nie męski obowiązek, tylko zwykła zazdrość i chciwość.

Jak mężczyźni znoszą zamianę ról: on w domu, ona w pracy? Mężczyzna nie jest zwierzęciem domowym. On jest znacznie dzikszy, nosi go, jest agresywniejszy. Mężczyzna nie zamienia się z kobietą rolami, bo tego się nie da zrobić. Nie da się z mężczyzny zrobić kobiety, a z kobiety – mężczyzny. Mężczyzna chce być uważany za niebezpiecznego faceta, często uprowadzanego przez własne namiętności. Kobieta w biznesie nie funkcjonuje jak mężczyzna (jeśli już grzebać tak głęboko), a mężczyzna w domu nie będzie kobietą. Sądzę, że w przypadku tego pytania zamianę ról każdy znosi źle, bo nikt nie lubi być wtłaczany w nie swoją rolę. Mężczyźni i kobiety dobrze znoszą dom i biznes, jeśli mogą je uprawiać po swojemu. Stąd też teraz definiujemy te role na nowo, bo nie ma kogo spytać, gdyż nikt tak wcześniej nie miał jak my.

Pracuję z kobietami w biznesie oraz z mężczyznami w domach i widzę, że obie te strategie wciąż są na etapie powstawania. Ani kobiety nie chcą biznesu uprawiać barbarzyńsko i do upadłego, ani facet nie chce być w domu kluchem.

Jaka jest podstawowa różnica, która najbardziej utrudnia porozumienie między mężczyzną a kobietą? Podejrzewam, że ta sama, która uniemożliwia porozumienie się dwóch osób w ogóle, bez względu na płeć. Pomimo najszczerszych chęci feministek i naszego leniwego poznawczo mózgu, kobiety i mężczyźni mają bardzo podobne mechanizmy myślenia. Ciężko by było przetrwać gatunkowi, którego płcie mają przesadny kłopot z dogadaniem się. I to trzeba zapamiętać: zwykle da się dogadać. Nie zmienia to faktu, że każde badanie wbijające chociaż mały klin między kobiety a mężczyzn rozdmuchiwane jest z nieskrępowaną radością przedszkolaka. Z tego też powodu nie będę wymyślał jakichś statystycznych cudów, tylko powiem, że trudności w dogadywaniu się w parach (hetero- czy homoseksualnych) wynikają najczęściej z tego, jak się obu osobom wydaje, że na świecie powinno być, a są to modele różne. Najczęściej po prostu wyniesione z domu, bo kiedy zaczynam zdanie od: „Bo w normalnej rodzinie…”, to i tak najczęściej po prostu opowiadam, jak było w mojej. Im bardziej człowiek chce wyjść z rodzinnego domu, tym bardziej go za sobą całe życie wlecze.

I tu jest problem, bo zdanie sobie sprawy z tego, co mój mózg myśli i z tego, że on myśli o jednej jedynej dobrej opcji po prostu z lenistwa, bo inne dobre musiałby wymyślić, przetestować i wyćwiczyć – to jest potwornie ciężka praca. A mózgowi się nie chce, więc próbuje przeforsować modele i strategie, które już zna i umie sobie w nich znaleźć miejsce. Najtaniej dla mózgu jest przyjąć moją wersję. Wersja partnera jest znacznie cięższa do przyjęcia. Najtrudniej jest ustalić jakąś trzecią opcję, której oboje partnerzy za dobrze nie znają, którą będą musieli ćwiczyć, może i modyfikować, doczytać coś. To jest cholernie dużo roboty. I wiele osób się na to nie decyduje, próbując doprowadzić do swojej wersji. A jak przepchnąć swoje? Na przykład powiedzieć: „fabrycznie taki jestem, bo jestem facetem, i tego nie zmienię”. Dlatego nie będę się tu rozwodził o różnicach między kobietami a mężczyznami, bo zaraz zostanie to użyte jako fikcyjny argument do: „ty musisz się zmienić, bo tu dotarliśmy do tego, kim jestem fabrycznie jako kobieta i mam na to papier w postaci ostatniego artykułu w gazecie”. Po moim trupie!

  1. Psychologia

Jak mężczyźni pamiętają swoją pierwszą miłość?

„Magia” pierwszej miłości często jest przez mężczyzn lekceważona. Tymczasem jest to doświadczenie, z którego można wiele skorzystać w życiu dorosłym. (fot. iStock)
„Magia” pierwszej miłości często jest przez mężczyzn lekceważona. Tymczasem jest to doświadczenie, z którego można wiele skorzystać w życiu dorosłym. (fot. iStock)
To od nas zależy, czy zechcemy skorzystać z potencjału pierwszej miłości, aby odmłodzić i ożywić obecny związek, a także poczuć się młodymi. Mimo lat – mówi Benedykt Peczko.

Pamiętasz swoje młodzieńcze miłości?
Oczywiście. Było ich kilka. Szczególnie jedną zapamiętałem jako doświadczenie, które mnie odmieniło, wyniosło na inną orbitę. Poznałem ją na rodzinnych wczasach, zakochałem się po uszy. Gdy wróciłem do domu, zauważyłem, że straciłem kontakt z przyjaciółmi, z kolegami. Moja wrażliwość wyostrzyła się, odczuwałem wszystko niezwykle intensywnie – muzykę, zachody słońca, krajobrazy. Czytałem poezje, liryki, które przemawiały do mnie jak nigdy dotąd. Czułem wiersze od podszewki, każdy rytm, rym, uczucia zawarte między słowami. Czułem się tak, jakby świat wnikał we mnie poprzez otwarte serce. Zachwycałem się pięknem mojej dziewczyny, widziałem piękno dookoła. Byłem zdziwiony, że inni nie zachwycają się światem, którego niezwykłość tak mnie oszałamiała.

To jest ta magia. Magia pierwszej miłości. Najczęściej szybko mija, a jednak pozostawia ślad: otwarcia, zachwytu, oddania, piękna, niewinności… Mistyczne doznania. Co się z nami dzieje, gdy się zakochujemy?
Doświadczamy bardzo silnej więzi z ukochaną osobą. Marzymy. Tęsknimy. Niepokoimy się, że możemy ją utracić. To jest także jedno z pierwszych doświadczeń związanych z przekraczaniem ego. Ktoś zakochany przestaje sam sobie wystarczać. Kochana osoba staje się ważniejsza od przyjaciół, planów, celów. Jej brak jest wyraźnie odczuwany, boli. Bez niej życie traci smak. Jeśli miłość jest odwzajemniona, odczuwamy rezonans, zrozumienie bez słów – trudno ubrać w słowa rezonowanie na poziomie istnienia. To jak odkrywanie tajemnicy. Tajemnicy, która jest zarezerwowana tylko dla nas – zakochanych.

Takie doświadczenie to skarb, potencjał rozwojowy, drogowskaz. Jest w nas zapisane, zawsze dostępne.
Odnoszę wrażenie, że mężczyźni dzielą swoje życie na sektory – szczenięca, romantyczna miłość już była i minęła, teraz jest życie na poważnie; mają świadomość wyzwań, przed którymi stoją. Jeśli już wracają do tamtych zdarzeń, to robią to raczej, aby je pomniejszyć, zlekceważyć: „Jaki głupi człowiek był, jaki naiwny!”. Tracą tym samym korzenie swojego miłosnego aspektu. Pierwsze miłości to trening, przygotowanie do dojrzałej miłości. Odkrywamy, czym miłość jest. Nikt nam tego nie może wytłumaczyć. Możemy czytać o miłości, przeczuwać, czym jest, mieć intuicję, jednak dopóki jej nie doświadczymy, jesteśmy jak teoretycy pływania: nigdy nie weszliśmy do wody po to, by pływać, nie spróbowaliśmy tego sami. Dopiero gdy się zakochujemy, zaczynamy rozumieć, co to znaczy kochać.

Przyjaciel zrezygnował z organizowanego przez szkołę europejskiego konkursu muzycznego, bo to wiązałoby się z przeniesieniem na jakiś czas do innego kraju, a on był zakochany i nie chciał rozstawać się z dziewczyną. Minęło 20 lat, a on ciągle żałuje tamtej decyzji, wyzywa siebie od głupków.
Teraz łatwo tak powiedzieć, jednak gdyby wtedy pojechał, a po jakimś czasie wrócił i zobaczył, że dziewczyna ma innego chłopaka, to mogłaby być tragedia. Wtedy dopiero by żałował! Jakże często tworzymy iluzje, jak fantastycznie by było, gdyby tylko… Wyolbrzymiamy wyimaginowane wspaniałości tego, czego nie wybraliśmy. Jakiś czas temu było głośno o ludziach, którzy na spotkaniach „naszych klas” przypominali sobie o dawnych miłościach, zrywali dotychczasowe związki i wiązali się z dziewczynami i chłopcami z dawnych lat. To nie może się udać, ponieważ w takiej sytuacji przechodzimy przez regresję wiekową i próbujemy nadrobić coś, co przeminęło. Zapominamy, że jesteśmy już innymi ludźmi, w innym miejscu swojego życia.

Pierwsza miłość otwiera serce, ale to nie znaczy, że można cofnąć czas i wrócić do tego, co było?
Raczej nie można, dlatego że tamto zakochanie było aktualne w tamtej czasoprzestrzeni, na danym etapie rozwoju każdej z tych osób. Przez lata gromadzimy inne doświadczenia, fascynują nas inne rzeczy, budujemy własny obraz świata, różnic przybywa. Zmęczeni obowiązkami możemy zechcieć wrócić do tamtych cudownych dni. To iluzja, że powrót jest możliwy. Chyba że dawnych zakochanych obecnie fascynuje to, co teraz w sobie odkrywają już jako dorośli, dojrzali i doświadczeni.

Jak zachować pamięć o pierwszych miłościach, czerpać z ich potencjału, jednak nie ulegać iluzji?
Zakochani patrzą sercem i widzą sercem. Widzą to, co dla innych jest zakryte, niewidoczne. Właśnie ten sposób widzenia warto pielęgnować. Oprócz planów na przyszłość, zadań, wyzwań, obowiązków, formalnych zobowiązań warto wracać do miłosnego potencjału i go hołubić. Nawet jeśli w naszym świecie to wydaje się nierealne, nieprzeliczalne, nie do skalkulowania, niepraktyczne.

Miłość romantyczna idealizuje: ukochana wszystko robi doskonale, cudownie chodzi, mówi, tańczy. Jednak mija jakiś czas i okazuje się, że ma też wady, różne nieprzyjemne strony.
Niezależnie od tego w dalszym ciągu możemy być w niej zakochani. Możemy widzieć ograniczenia, nawyki, niekorzystne sposoby zachowania i wiedzieć, że to nie one stanowią istotę tej kobiety. Możemy być zakochani w jej głębokiej wewnętrznej naturze, unikalnej tożsamości. Często słyszę od mężczyzn: „Miłość to bajka, a życie to życie”. To są dramatyczne wyznania. Wydaje się, jakby w ich życiu nie było miejsca na zakochanie, na zatrzymanie i poczucie, że oto jestem w miłosnym kontakcie z kobietą, z którą dzielę życie. Mówię wtedy, że to od nas samych zależy, w jaki sposób organizujemy swoje życie, jakie podejmujemy decyzje; czy decydujemy się podtrzymywać taki styl życia jak dotychczas, czy otwieramy się na doświadczanie miłości. Po wielu latach miłosne związki obumierają, tracą smak. Mężczyźni są tym sfrustrowani. Pocieszają się, że tak to już jest, na tym polega życie. Na tym polega ich życie.

W ubiegłe walentynki odwiedziłam moich 70-letnich znajomych. On kupił jej ogromne pluszowe serce, które po naciśnięciu śmiało się do rozpuku, a oni śmiali się razem z tym sercem! Tłumaczyli mi, że odkąd w Polsce przyjęło się święto zakochanych, robią sobie takie prezenty. Są prawie pół wieku po ślubie.
Pogratulować!

Proponujesz mężczyznom sięganie po inspirację do ich przeszłości?
Tak, a oni na to: „Mam się zachowywać jak nastolatek? Patrzeć z nią w rozgwieżdżone niebo? Słuchać ptaków? Śpiewać jej piosenki?”. A dlaczego nie?

Wyobrażam sobie szczęście kobiety, gdyby mężczyzna napisał dla niej wiersz.
Albo kilka razy w tygodniu przynosił kwiaty, robił drobne prezenty, kupował książki, wysyłał czułe SMS-y w ciągu dnia. Przecież tak to było, gdy zaczynaliśmy. I to działało. Gdy robimy teraz podobne rzeczy, wtedy wracamy do tamtego stanu – ciekawości, podekscytowania, radości. To znane powiedzenie, ale warto je tu przytoczyć: jeśli chcesz żyć inaczej, musisz myśleć inaczej, czuć inaczej i działać inaczej. W nowy sposób. Jeśli nie wprowadzimy zmian, nic się nie zmieni. Możemy zacząć od pooglądania zdjęć z początków naszego związku, przywołania dobrych wspomnień, odwiedzenia naszych romantycznych miejsc. W ten sposób celebrujemy naszą miłość i ożywiamy ją.

Związek moich znajomych uratowały randki. Po 20 latach znów zaczęli się umawiać. Postanowili, że oboje będą tego pilnować – wolna godzina w ciągu dnia, telefon do męża i wspólna kawka na mieście. Wieczorem zakupy, a potem wspólnie obejrzany film. Kolacja w ulubionej restauracji. Od czasu do czasu jednodniowa wycieczka. Spacer po parku. A to wszystko nazywane jest randkami.
Chodzi o to, aby nawiązać kontakt z tamtym wewnętrznym stanem zakochania: jak to wówczas odczuwałem, co mnie motywowało, jak się zachowywałem. Nie chodzi oczywiście o wierne kopiowanie zachowań, ale o przeniesienie jakości stanu wewnętrznego. Pozwolenie sobie, aby w obecności bliskiej osoby moje serce było otwarte, żebym mógł przeżywać zachwyt, intymność, tajemnicę – inni tego nie widzą i nie rozumieją, ale my rozumiemy się bez słów. Jesteśmy w przepływie, w rezonansie. Tutaj ważne jest pozwolenie sobie na to – nie jestem niepoprawnym romantykiem czy naiwniakiem, po prostu daję wyraz miłosnemu potencjałowi we mnie i to czyni mnie młodym. Miłość odmładza, dodaje sił i energii. I oczywiście wspiera wszystkie obszary naszego życia. Jakość życia zmienia się nieprawdopodobnie.

Najlepiej podobno zakochać się we własnej żonie. Znane są takie badania: spytano mężczyzn, którzy ożenili się po raz trzeci, o to, czy kolejne związki były lepsze od pierwszego. Ci mężczyźni powiedzieli, że spokojnie mogliby zostać w pierwszym; że gdyby poświęcili tyle czasu, uwagi i adoracji pierwszej żonie, ile później kolejnym partnerkom, pierwszy związek z pewnością by rozkwitł.
Dojrzali mężczyźni mówią, że doskonale widzą procesy starzenia się, zmiany, które następują. A jednocześnie wiedzą, że pułapką jest zwracanie uwagi na szczegóły: ile partnerka waży, jak wygląda, ponieważ w ten sposób gubi się istotę jej osoby. Gdy zachowujemy zdolność bycia zakochanym, pozwalamy sercu patrzeć i widzieć poza zmarszczkami, zachwycać się. Niedoskonałości nie przesłaniają kobiety – wybraliśmy ją, a nie jej karierę, umiejętności, stan posiadania czy cokolwiek innego. Mówimy: „Kocham twoją kuchnię”. Ale przecież gdyby tylko o to chodziło, moglibyśmy zatrudnić kucharkę. Kocham cię, bo ty jesteś ty, a nie dlatego, że jesteś fajna, dobrze gotujesz, tyle w życiu osiągnęłaś, tyle dobrego zrobiłaś dla rodziny. Za to możemy być wdzięczni, a wdzięczność może tworzyć dodatkowe korzystne środowisko do zakochania, ale go nie zastępuje. Moja żona mówi: „Czas mija, uroda pozostaje”. W miłości chodzi o wewnętrzną urodę, która nigdy nie będzie miała zmarszczek. Kochając, swobodnie przechodzimy z poziomu operacyjnego w naszym związku na poziom egzystencjalny.

Gdy mężczyźni mówią, że byli naiwni, może chodzi im o to, że byli niewinni?
Czym była ta „naiwność”? Nieskażonym, czystym, niewinnym widzeniem. I była w niej taka siła! Powrót do niewinności zakochania możemy połączyć z doświadczeniem, które nabyliśmy przez lata. Możemy być jednocześnie dojrzali i romantyczni.

Benedykt Peczko jest psychologiem, trenerem, psychoterapeutą, dyrektorem Polskiego Instytutu NLP.