fbpx

Hormon TSH – co mówi nam o stanie zdrowia tarczycy?

Hormon TSH - co mówi nam o stanie zdrowia tarczycy?
Poziom TSH - ten podstawowy parametr określa jak pracuje nasza tarczyca. (fot. iStock)

TSH, czyli tyreotropina to hormon produkowany przez przysadkę mózgową. Zbadanie jego poziomu jest pierwszym krokiem do dalszej diagnostyki w kierunku chorób tarczycy. Co powinniśmy wiedzieć o TSH? – wyjaśnia dr n. med. Luiza Napiórkowska.

Czym dokładnie jest hormon TSH? Co o nim wiemy? Świadczy przecież o stanie zdrowia tarczycy, a tak naprawdę jest hormonem przysadki mózgowej.
TSH jest hormonem produkowanym przez przysadkę, która znajduje się w centrum naszej głowy. Jeśli nasza tarczyca zaczyna pracować nieprawidłowo, to pierwsza o tym będzie wiedziała przysadka i zareaguje albo wzrostem, albo spadkiem stężenia TSH.

TSH jest hormonem, który mówi: ,,pracuj, pracuj tarczyco”. Jeśli tarczyca będzie pracowała leniwie, czyli będzie niedoczynna, to TSH będzie rosło, ponieważ chce pobudzić ją do pracy. Czyli wysokie TSH = niedoczynność tarczycy. Jeśli tarczyca zaczyna pracować w nadmiarze, zaczyna się nadczynność i przysadka będzie reagowała spadkiem stężenia TSH. Czyli niskie stężenie TSH = nadczynność tarczycy. Oczywiście czasami zdarzają się wyjątki od wyżej przedstawionych sytuacji, ale są to jednostki chorobowe bardzo rzadkie.

Jak prawidłowo odczytywać wskaźnik TSH? Kiedy wyniki faktycznie są niepokojące? I kiedy należy wdrożyć leczenie?
Wskaźnik TSH z reguły określamy normą jako TSH = 0. 27 – 4.2 mIU/l. Jeśli przekracza on normę, wtedy najczęściej podejmujemy leczenie, ale to, czy zalecimy leki stymulujące lub hamujące pracę tarczycy zależy nie tylko od wyniku TSH, ale też fT4 i fT3. Dodatkowo bierzemy też pod uwagę ATG, ATPO, Trab oraz wywiad i badanie kliniczne. Są pewne ogólne założenia: czyli TSH powyżej normy najczęściej oznacza niedoczynność do leczenia, a TSH poniżej normy nadczynność do leczenia. Używam słowa najczęściej, bo pamiętajmy: nie leczymy wyników tylko pacjenta. Dlatego dobrze zebrany wywiad, badanie przedmiotowe, wraz z oceną wyników hormonalnych i USG tarczycy, są kluczowe w podejmowaniu decyzji terapeutycznych. Leczymy pacjenta, a nie badania i w analizie leczenia, przy ustalaniu dawki leku, należy uwzględnić wywiad, badanie pacjenta, wiek i wyniki badań. Podejście indywidualne jest kluczowe w sukcesie terapii.

Czy bezpieczny poziom TSH zależy również od wieku?
Tak. W miarę starzenia się naszego organizmu inaczej patrzymy na stężenie TSH. Generalna zasada brzmi: im jesteśmy starsi, tym możemy mieć większe stężenie TSH.

TSH często zmienia się w trakcie ciąży, ale nie musi to świadczyć o chorobie. Jednak ginekolodzy kierują pacjentki do endokrynologa…
Ciąża rządzi się swoimi prawami. Tutaj musimy zabezpieczyć rozwijające się nowe życie oraz jego nosicielkę matkę. Z tego powodu niedoczynność tarczycy w ciąży rozpoznajemy, gdy TSH przewyższa wartość 2,5 mIU/l. Jeśli pacjentka ma niedoczynność tarczycy, to najczęściej co kilka tygodni wymaga zwiększania dawki hormonu tarczycy i jest to zgodne z fizjologią. Obecnie coraz częściej rozpoznajemy niedoczynności tarczycy w ciąży, co wynika głównie z przesunięcia wieku rozrodczego kobiet. Ginekolodzy często kierują pacjentki do endokrynologa, chcąc zapewnić dobrostan hormonalny matki i dziecka.

Jakie badania należy wykonać, aby ocenić, czy tarczyca pracuje prawidłowo?
Wyznacznikiem pracy tarczycy jest właśnie TSH, określane też jako pobudzacz. Pracę tarczycy pozwalają nam ocenić badania krwi: wspomniane TSH oraz fT4, fT3, ATG, ATPO, TRAB oraz badanie USG tarczycy, ze szczególną oceną miąższu tarczycy (ponieważ np. choroba Hashimoto daje charakterystyczne nacieki zapalne). Należy wyliczyć także objętość tarczycy – obu płatów: prawego i lewego. Idealna objętość to 18 ml w przypadku kobiet i 25 ml w przypadku mężczyzn. Co ciekawe, tarczyca może też dobrze pracować nawet przy mniejszych objętościach.

Hormon TSH - co mówi nam o stanie zdrowia tarczycy?
Dr n. med. Luiza Napiórkowska pokazuje na modelu mózgu, gdzie ulokowana jest przysadka (fot. archiwum prywatne)

Dr n. med. Luiza Napiórkowska: specjalista endokrynologii i diabetologii, lekarz chorób wewnętrznych. Ma 20-letnie doświadczenie kliniczne, zdobywane m.in. w Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii i Brazylii oraz w Polsce – w Klinice Endokrynologii i Diabetologii CSK MSWiA w Warszawie. Od 2019r. jest autorką bloga medycznego „Okiem Doktor Luizy”, poprzez który realizuje swój cel szerzenia profilaktyki zdrowotnej. Regularnie publikuje także w mediach społecznościowych, gdzie towarzyszy jej aktywna społeczność (prawie 70 tys. osób).

Słownik skrótów:

fT4 – wolna tyroksyna (główny hormon tarczycy, który odpowiada za funkcjonowanie układu nerwowego i regulowanie procesu przemiany materii);
fT3 – wolna trójjodotyronina (hormon tarczycy wytwarzany przez komórki pęcherzyków gruczołu tarczowego);
ATG – przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG) zlecane głównie przy procesach nowotworowych lub chorobach autoimmunologicznych tarczycy;
ATPO – przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej (ich obecność może świadczyć o stanie zapalnym tarczycy);
TRAB – przeciwciała skierowane przeciwko receptorowi TSH w tarczycy (ich badanie służy do wykrywania chorób autoimmunologicznych tarczycy).

  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze