Spędzacie razem długie godziny, wiecie o sobie wszystko i od lat nazywacie się przyjaciółkami. A jednak to w jej towarzystwie zaczynasz wątpić w siebie i umniejszać swoje sukcesy. Gdzie leży problem? Pewnie od dawna znasz odpowiedź, ale jeszcze nie chcesz jej do siebie dopuścić.
Po pierwsze pamiętaj, że wiele osób nie sabotuje innych świadomie. Taka przyjaciółka nigdy nie nauczyła się rozpoznawać, wyrażać ani przepracowywać swoich emocji, dlatego te nieustannie „gotują się” pod jej skórą. Gdy wytkniesz jej złe intencje, pójdzie w zaparte i będzie twierdzić, że nie ma pojęcia, o czym mówisz. To wcale nie musi być kłamstwo. Jej zachowanie może być bowiem efektem złożonych mechanizmów wyparcia, przez które sama nie dostrzega swoich prawdziwych motywacji.
Jej reakcje i komentarze zwykle nie wynikają z nienawiści do ciebie. Ich źródłem są tak naprawdę jej własne problemy: brak poczucia własnej wartości, lęk przed odrzuceniem czy chroniczne porównywanie się z innymi.
Brakuje jej wiary w siebie i nie akceptuje miejsca, w którym obecnie się znajduje, dlatego twoje sukcesy zamiast ją inspirować, wywołują w niej dyskomfort i stają się bolesnym przypomnieniem o własnych niespełnionych ambicjach. Zamiast zmierzyć się z tymi myślami i emocjami, próbuje umniejszać osiągnięcia innych lub podcinać im skrzydła.
Prawdziwa przyjaciółka potrafi cieszyć się nawet z najmniejszych sukcesów drugiej osoby i docenia wysiłek, jaki włożyła w ich osiągnięcie. Ta nieprawdziwa z kolei będzie je bagatelizować, a nawet wyśmiewać.
Kiedy wprowadzisz się do nowego mieszkania, od razu wytknie jego wady i nie powie ani jednego dobrego słowa o wystroju.
Gdy usłyszy o twoim awansie, zmarszczy usta i stwierdzi, że „w twojej branży to normalne po kilku latach”, albo zasugeruje, że pewnie pomogły ci dobre relacje z szefem. A kiedy pochwalisz się, że udało ci się schudnąć albo zadbać o formę, zamiast pogratulować, podkreśli, że akurat tobie zawsze łatwo było tracić na wadze.
Amerykańska psycholożka dr Shannon Franklin wyjaśnia:
„Jednym z częstych sygnałów emocjonalnego sabotowania jest ciągłe umniejszanie czyichś osiągnięć. Taka osoba początkowo może pogratulować sukcesu, ale szybko zaczyna tłumaczyć, dlaczego wcale nie jest on tak ważny czy wyjątkowy”.
„Powodem może być to, że twoje osiągnięcia sprawiają, iż czuje się gorsza lub ma wrażenie, że zostaje w tyle”.
To od niej usłyszysz zdania w stylu: „Nie każdy ma tyle szczęścia co ty”, „Też bym tak chciała” czy „Ale ci się trafiło!”. Będzie udawać obojętną lub znudzoną, ale w rzeczywistości poczuje frustrację.
Zamiast dostrzec drogę, jaką przebyłaś, od razu założy, że po prostu „ci się udało”. To dla niej znacznie łatwiejsze niż zaakceptowanie, że sukces rzadko jest dziełem przypadku.
Oczywiście zdarzają się sytuacje, w których rzeczywiście los się do ciebie uśmiechnął lub otrzymałaś pomoc, np. od rodziców. Problem w tym, że jej zdaniem po prostu sobie na to „nie zasłużyłaś”. Zdecydowanie lepszą kandydatką jest przecież ona!
Taka przyjaciółka nie docenia bowiem własnego szczęścia.. Nie jest wdzięczna i skupia się przede wszystkim na tym, co negatywne w jej życiu. Ciągle jej mało, a sukcesy innych traktuje jako potwierdzenia, że życie jest niesprawiedliwe.
Przybiera pozę zatroskanej przyjaciółki wyłącznie po to, aby zniechęcić cię do nowych pomysłów i możliwości. Jest świetna w wymyślaniu katastroficznych scenariuszy, podkreślaniu twoich słabych stron i skutecznym podcinaniu ci skrzydeł. Nieustannie szuka dziury w całym i zasiewa w tobie niepotrzebne wątpliwości.
Na początku możesz tłumaczyć sobie, że to jedynie konstruktywna krytyka, albo próbować ignorować jej komentarze. Z czasem jednak zauważysz, że po spotkaniach z nią coraz częściej dopada cię gorszy nastrój.
Twoja pewność siebie zacznie słabnąć, a z czasem możesz nawet zacząć przejmować jej sposób myślenia. Nie nosisz przecież magicznej zbroi, która ochroniłaby cię przed jej „czarami”.
Gdy w końcu powiesz wprost, jak działają na ciebie jej komentarze, zwykle odpowie atakiem. Stwierdzi, że jesteś przewrażliwiona i nie potrafisz przyjąć konstruktywnej krytyki. Usłyszysz, że „Nie można ci już nic powiedzieć”, a ona tylko „Chce dla ciebie dobrze”.
Dr Franklin ostrzega: „Konstruktywna krytyka jest czymś zdrowym, ciągłe podcinanie skrzydeł i negatywne komentarze mogą świadczyć o ukrytym pragnieniu, byś pozostała w tym samym miejscu zamiast odnieść sukces”. Jak odróżnić jedno od drugiego?
Sednem jest intencja. Konstruktywna krytyka pomaga znaleźć rozwiązanie, a zniechęcanie sprawia, że zaczynasz wątpić w siebie.
To przyjaciółka, która nie tylko doskonale pamięta wszystkie twoje niepowodzenia, ale także regularnie ci o nich przypomina. Co więcej robi to nie tylko, gdy jesteście we dwie, ale także w szerszym towarzystwie. Oczywiście zupełnie nie przejmuje się tym, jak się z tym czujesz.
Bez wahania przywoła na imprezie sytuację, gdy jako jedyna oblałaś egzamin na studiach, opowie o wpadce z pracy albo przypomni, że były chłopak zerwał z tobą przez SMS-a.
Kiedy jednak rozmowa zejdzie na twoje sukcesy, nagle staje się wyjątkowo powściągliwa albo szybko zmienia temat. Dla niej twoje porażki są znacznie ciekawsze niż sukcesy, bo dzięki nim choć przez chwilę może poczuć się lepiej sama ze sobą.
Zdrowa przyjaźń nie polega na rywalizacji, lecz na wzajemnym wspieraniu się i inspirowaniu do rozwoju. Fałszywa przyjaciółka ocenia swoją wartość na bazie tego, jak wypada w porównaniu z tobą. Każdy twój sukces odbiera jak dowód na to, że sama jest niewystarczająco dobra albo została w tyle. Ten „chory” sposób myślenia zatruwa zarówno jej umysł, jak i waszą relację.
Fałszywa przyjaciółka postrzega cię jako konkurentkę a nie kompankę.
Jak wyjaśnia dr Shannon Franklin, osoby, które ciągle porównują się z innymi, z czasem zaczynają postrzegać ich sukcesy jako własne porażki. Niezależnie od tego, jak bardzo będziesz je wspierać lub siebie umniejszać, i tak znajdą kolejny powód, by poczuć złość i zawiść. Źródło problemu jest bowiem w ich głowie.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji z wykwalifikowanym specjalistą. W przypadku problemów emocjonalnych, psychicznych lub trudności w codziennym funkcjonowaniu zalecamy kontakt z psychologiem, terapeutą lub lekarzem.
Artykuł napisany z wykorzystaniem: Sammi Caramela, „5 Signs Your Friend Secretly Wants You to Fail, According to a Psychologist”, vice.com [dostęp 1.07.2026].