Kobiety zwykle szybciej się upijają i dłużej muszą znosić objawy zespołu dnia następnego, czyli tzw. kaca. Nie wynika to jednak ze „słabej głowy”, ale z biologii. Różnice w masie ciała, aktywności enzymów, gospodarce hormonalnej sprawiają, że ta sama ilość alkoholu wypita przez kobietę i przez mężczyznę działa na nich inaczej. Jak konkretnie? Na to pytanie odpowiada toksykolog dr Eryk Matuszkiewicz.
Alkohol „traktuje” kobiety inaczej niż mężczyzn, dlatego jego spożywanie może mieć dla ich zdrowia szczególnie negatywne konsekwencje. A to m.in. z czterech poniższych powodów.
-
Oczywiście różnie z tym bywa, ale można przyjąć, że przeciętna kobieta waży mniej niż przeciętny mężczyzna. Jak ta zależność przekłada się na to, jak panie reagują na alkohol? Organizm składa się w około 70 procentach z wody, a kobiety, skoro mają mniejszą masę ciała, to i mniejszą zawartość wody w organizmie. Jak zauważa dr Eryk Matuszkiewicz, jeśli taka sama ilość alkoholu zostanie rozpuszczona w mniejszej objętości, to otrzymamy większe stężenie.
Nie bez znaczenia jest również tkanka tłuszczowa, której kobiety mają więcej niż mężczyźni. Tkanka ta zawiera mniej wody niż tkanka mięśniowa, więc alkohol ma w organizmie kobiet nieco mniejszą objętość do rozcieńczenia. To sprzyja wyższemu stężeniu alkoholu we krwi.
-
Panie, w porównaniu z panami, wolniej też trzeźwieją. Dlaczego? W przypadku tego, jak alkohol działa na organizm, główne znaczenie ma enzym ADH. Pod tym skrótem kryje się dehydrogenaza alkoholowa. A w kobiecym organizmie jego aktywność jest mniejsza niż w męskim. – ADH rozkłada alkohol, więc – jako że aktywność ADH w kobiecym żołądku jest mniejsza – mniej tego alkoholu rozkłada się w żołądku – wyjaśnia ekspert.
-
Warto też pamiętać, że alkohol działa odwadniająco, jego spożywanie powoduje również utratę elektrolitów. U kobiet skutki tego działania mogę być bardziej odczuwalne niż u mężczyzn, m.in. dlatego, że w kobiecym organizmie występuje mniejsza całkowita objętość płynów. Panie szybciej się więc odwadniają, co skutkuje gorszym poczuciem następnego dnia, czyli kacem.
Co więcej, proces metabolizowania alkoholu u kobiet jest dłuższy. W wyniku tego procesu powstaje aldehyd octowy – toksyczna substancja, odpowiedzialna za takie objawy jak nudności, ból głowy, ogólne poczucie rozbicia.
Choć kac statystycznie trzyma się kobiet dłużej, jego objawy są u nich takie same jak u mężczyzn. Jednak są sposoby, by siłę zespołu dnia następnego zmniejszyć. Jak mówi dr Eryk Matuszkiewicz:
– Zdecydowanie nie mam zamiaru zachęcać nikogo do picia. Jeśli jednak ktoś planuje wyjście, na którym będzie alkohol, a nie chce potem czuć fatalnie, może spróbować temu przeciwdziałać. Doświadczamy kaca, bo – co oczywiście wiemy – mamy nadmiar alkoholu w organizmie. Z niego powstają toksyczne metabolity. I jeśli się nie nawadniamy w tracie spożywania alkoholu, a także nie wydalamy moczu, to te metabolity w nas zostają. Następnego dnia boli głowa, źle się czujemy. Dlatego przy spożywaniu alkoholu warto pamiętać właśnie o nawadnianiu się.
-
O tym, jak alkohol wpływa na kobiety, decydują również estrogeny. Kobiecy organizm produkuje ich znacznie więcej niż męski, a to właśnie ta grupa hormonów powoduje szybsze wchłanianie alkoholu i upijanie się. Jak zauważa dr Eryk Matuszkiewicz, u osób, które spożywają alkohol tak często, że doszło u nich już do uszkodzenia wątroby, poziom estrogenów w organizmie dodatkowo wzrasta. A to z kolei – w dłuższej perspektywie – może prowadzić nawet do rozwoju nowotworu piersi lub nowotworu szyjki macicy (to nowotwory estrogenozależne).
Alkohol działa na żeński organizm trochę inaczej niż na męski, a czy sam sposób spożywania alkoholu też bywa różny ze względu na płeć pijącego lub pijącej?
– Często tak. Kobiety bardzo długo piją po kryjomu, próbują zakamuflować to, że sięgają po alkohol. Wybierają słodkie alkohole, po których nie wyczuwa się tak bardzo woni przetrawionego alkoholu oraz te nie aż tak wysokoprocentowe – np. piwo smakowe 4-procentowe, a nie trunki nawet 40-procentowe, po które to mężczyźni sięgają częściej. Paniom łatwiej też ukryć gorszy stan skóry, zmęczenie pod makijażem. W rezultacie, jeśli dana kobieta zostanie w końcu zdiagnozowana pod kątem uzależnienia, zazwyczaj dzieje się to później niż w przypadku mężczyzn – wyjaśnia dr Eryk Matuszkiewicz.
Toksykolog dodaje, że – bez względu na płeć –na to, czy ktoś jest podatny na uzależnienie od alkoholu, wpływają cechy osobowości: wysoki poziom lęku, duży poziom neurotyczności, ale także ciągła chęć doświadczania nowych i silnych wrażeń. Nie bez znaczenia jest też środowisko, w którym występuje powszechna akceptacja dla spożywania alkoholu, niemałym obciążeniem jest wychowywanie się w domu z osobą uzależnioną – bycie DDA (dorosłym dzieckiem alkoholika).
Różnice w działaniu alkoholu na kobiety i mężczyzn są wyraźne, jednak każdy organizm jest inny, także wśród osób jednej płci. Na to, jak dana osoba znosi spożywanie napojów wysokoprocentowych, wpływają również m.in. styl życia, stan zdrowia, poziom stresu. Niezależnie jednak od płci: im mniej alkoholu, tym lepiej dla organizmu.
dr Eryk Matuszkiewicz – specjalista chorób wewnętrznych i toksykologii. Od 2008 roku pracuje w Oddziale Toksykologii Szpitala Miejskiego im. Franciszka Raszei w Poznaniu, a od roku 2013 także w Katedrze i Zakładzie Medycyny Ratunkowej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.