1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Kultura
  4. >
  5. Książki, które warto przeczytać. Nowości

Książki, które warto przeczytać. Nowości

Książki
Książki
Zobacz galerię 5 Zdjęć
Oto kilka propozycji, które mogą wzbogacić waszą bibliotekę. Miłej lektury.

Zwyczajne szaleństwo

Koniec świata? Skądże, Normalny atak paniki. Poza tym wszystko w porządku. Agnieszka Jelonek, autorka opowiadań, scenariuszy, powieści i bloga, przyznaje, że ma „czarny pas w walce z nerwicą lękową”. Bohaterka jej książki jest dziennikarką (niespełnioną), mężatką (czy szczęśliwą?), dużo podróżuje. Pozornie wszystko jest w porządku. Jak sama stwierdza, przyglądając się swojej przeszłości: „Wszystko układało się we współczesną historię Polski, z traumą wojny u dziadków i Peerelu u rodziców, bez spektakularnych urazów psychicznych u mnie w okresie przemian ustrojowych”. A jednak lęk stale Alicji towarzyszy. Gdy dopada ją atak paniki, świat się kurczy i nawet e-maile przychodzą za głośno. Jelonek znakomicie tłumaczy, czym grozi hodowany w sobie wieloletni smutek. I robi to z humorem – bo Alicji nawet joga nie wychodzi. Fascynująca odyseja przez umysł, którym rządzi lęk.

Agnieszka Jelonek „Koniec świata, umyj okna”, Cyranka, s. 104. Agnieszka Jelonek „Koniec świata, umyj okna”, Cyranka, s. 104.

To skomplikowane

Norweżka Marie Aubert – w Polsce ukazała się wcześniej jej powieść „Dorośli” – zawdzięcza „Zabierz mnie do domu” rozgłos i pierwsze literackie nagrody. To zbiór opowiadań o oczekiwaniach, rozczarowaniach i pragnieniach, do których wstyd się przyznać. Jedna z bohaterek pozwala partnerowi ciągnąć się za włosy i nie wie, czy jej się to podoba. Para szuka dziecka do adopcji, ale ma wątpliwości. Maja po rozwodzie u taty jest tylko gościem,a on sobie z tym nie radzi i w końcu traci nad sobą panowanie. Przejmująca książka o balansowaniu na granicy.

Marie Aubert, „Zabierz mnie do domu”, Pauza, s. 128. Marie Aubert, „Zabierz mnie do domu”, Pauza, s. 128.

My, czyli kto?

Zmarła siedem lat temu Janina Katz była Polką żydowskiego pochodzenia, mieszkała w Danii. Tak jak bohaterowie tej powieści (pisanej oryginalnie po duńsku). Anna i Joachim uciekli z Polski na fali zdarzeń Marca 1968 roku. Tyle że Anna z racji wieku znacznie mniej pamięta. Nie znając swoich dziejów, czuje się nikim. Żydówką, która „mało wie o żydostwie”. Joachim wolałby z kolei zapomnieć i po prostu stać się Duńczykiem. Czy to w ogóle możliwe? Czy trzeba znać swoją przeszłość, żeby zaznać spokoju? Katz podsuwa odpowiedzi.

Janina Katz „Chłopiec z tamtych lat”, Driada, s. 271. Janina Katz „Chłopiec z tamtych lat”, Driada, s. 271.

Cofnąć czas

Wybierając w życiu jakąś drogę, trzeba zrezygnować z innych opcji. Nowa książka Picoult, amerykańskiej autorki bestsellerów, opowiada o tym, jak trudno się z tym pogodzić. Dawn studiowała egiptologię, chce być archeolożką. Ale musi rzucić wykopaliska (oraz swoją miłość) i wrócić do Bostonu. Tam pracuje jako „doula od umierania”, towarzyszy pacjentom w ich ostatniej drodze. Dobrze postąpiła? A może los wybrał za nią? Czy w Egipcie byłaby szczęśliwsza? Powieść dla każdego, komu się marzy wehikuł czasu.

Jodi Picoult „Księga dwóch dróg”, Prószyński i S-ka, s. 520. Jodi Picoult „Księga dwóch dróg”, Prószyński i S-ka, s. 520.

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze
  1. Kultura

6 książek, które pomogą lepiej zrozumieć świat zwierząt

Jako czytelnicy książek przyrodniczych chcemy nie tylko wiedzieć, a przede wszystkim rozumieć, jak funkcjonuje natura. Wśród nowości wydawniczych znajdziemy kilka interesujących książek o zwierzętach, które wpisują się w ten nurt. (Fot. iStock)
Jako czytelnicy książek przyrodniczych chcemy nie tylko wiedzieć, a przede wszystkim rozumieć, jak funkcjonuje natura. Wśród nowości wydawniczych znajdziemy kilka interesujących książek o zwierzętach, które wpisują się w ten nurt. (Fot. iStock)
Zobacz galerię 7 Zdjęć
Amatorzy lektur przyrodniczych chcą dziś nie tylko wiedzieć, jak funkcjonuje natura, a rozumieć ją. Oto kilka interesujących książek o zwierzętach, które wpisują się w ten nurt.

„Języki zwierząt”, Eva Meijer, wyd. Marginesy

Jeszcze niedawno w sporze o to, czym człowiek wyróżnia się w świecie zwierząt, wskazywano na umiejętność komunikowania się między sobą przedstawicieli gatunku. Nowoczesne technologie odbierają nam jednak i ten argument, bo dzięki cyfrowym nagraniom naukowcy są w stanie dostrzec w różnych odgłosach fauny systemy języka. Kto by pomyślał, że wzory na skórze kałamarnic zawierają struktury gramatyczne, a papugi mówią sobie po imieniu?! Książka Evy Meijer pełna jest takich rewelacji.

„Języki zwierząt”, Eva Meijer, wyd. Marginesy „Języki zwierząt”, Eva Meijer, wyd. Marginesy

„Pies zawodowiec”, Laura Greaves, wyd. W.A.B.

Znamy je przede wszystkim z agencyjnych przekazów z miejsc katastrof, gdzie psy poszukują ludzi uwięzionych pod ruinami budynków. Czasem widujemy labradora przewodnika na ulicy albo jego kuzyna obwąchującego walizki na lotnisku. Ale „rynek pracy” dla  psów jest dużo większy. Oczywiście, głównie wykorzystuje się ich węch, który pozwala na rozpoznanie trudnej do wyobrażenia liczby zapachów, ale psy sprawdzają się i jako terapeuci, i honorowi krwiodawcy, i jako pomoc dla diabetyków. A za najfajniejszą nagrodę uznają... zabawę z opiekunem. Do poziomu psiego węchu nigdy się nawet nie zbliżymy, ale jeśli chodzi o umiejętności budowania więzi z ludźmi i empatię – powinniśmy brać z nich przykład.

„Pies zawodowiec”, Laura Greaves, wyd. W.A.B. „Pies zawodowiec”, Laura Greaves, wyd. W.A.B.

„Podróże na drugi kraniec świata. Dalsze przygody młodego podróżnika”, David Attenborough, wyd. Prószyński i S-ka

David Attenborough należy do największych osobowości telewizyjnych nie tylko w Wielkiej Brytanii, skąd pochodzi. Międzynarodową popularność zawdzięcza filmom przyrodniczym, które komentuje swoim niepowtarzalnym głosem. Attenborough zaczynał karierę w połowie lat 50. i właśnie o tych początkach opowiada w książce. Opisuje wyprawy na Madagaskar, na Nową Gwineę oraz do Australii. Zwłaszcza dwa pierwsze kierunki są do dziś mało odkryte, a co dopiero wtedy! Te barwnie napisane  wspomnienia to lektura z gatunku „familijnych” − każdy w rodzinie znajdzie w niej coś dla siebie i na pewno wiele się dowie.

„Podróże na drugi kraniec świata. Dalsze przygody młodego podróżnika”, David Attenborough, wyd. Prószyński i S-ka „Podróże na drugi kraniec świata. Dalsze przygody młodego podróżnika”, David Attenborough, wyd. Prószyński i S-ka

„Rok wśród pingwinów”, Lindsay McCrae, wyd. Prószyński i S-ka

Widok pingwinów nieodmiennie wprawia mnie w dobry nastrój, a ich poświęcenie (bo trudno inaczej nazwać trud towarzyszący wysiadywaniu potomstwa) wzrusza. Pingwiny cesarskie (to te największe) wędrują wiele kilometrów po lodzie w drodze do miejsca, gdzie na świat przychodzą młode. Lindsay McCrae, współpracownik słynnego sir Davida Attenborougha, należy do nielicznych, którzy spędzili tak długi czas wśród tych pasjonujących nielotów. Jako operator jest niezwykle czuły na obrazy, co wyraźnie widać w jego książce.

„Rok wśród pingwinów”, Lindsay McCrae, wyd. Prószyński i S-ka „Rok wśród pingwinów”, Lindsay McCrae, wyd. Prószyński i S-ka

„Sekretne życie zwierząt”, Andrzej G. Kruszewicz, wyd. Rebis

Często ludzie zastanawiają się, czy zebra jest biała w czarne paski czy czarna w białe paski − pisze Andrzej G. Kruszewicz. Przyznam, że miałam wyrobione zdanie na ten temat. Jak się zresztą okazało, niesłuszne... A z naszych przekonań na temat zwierząt bierze się wiele niesprawiediwości w ich ocenie. Bo dlaczego o agresywnym mężczyźnie mówi się „goryl”, skoro prawdziwy przedstawiciel tych człowiekowatych, owszem, jest poteżny, ale swoim stadem opiekuje się z czułością? A niezgrabną kobietę nazywa się „klępą”, podczas gdy samica łosia porusza się z gracją, ma długie nogie nogi i długą szyję. Autor, z wykształcenia lekarz weterynarii, z zamiłowania ornitolog i popularyzator wiedzy o zwierzętach, przybliża nam ich charakter i styl życia. A opowiada nie tylko o wspominanych gorylach czy zebrach, ale i bliskich nam pszczołach, mrówkach, kaczkach albo świetlikach. „Sekretne życie zwierząt” to doskonała lektura  dla całej rodziny: dzieci edukuje i uwrażliwia na przyrodę, dorosłym każe się zastanowić, zanim następnym razem powiedzą o kimś, że jest świnią...

„Sekretne życie zwierząt”, Andrzej G. Kruszewicz, wyd. Rebis „Sekretne życie zwierząt”, Andrzej G. Kruszewicz, wyd. Rebis

„Natura natury”, Enric Sala, wyd. Burda Media

„Im większa różnorodność ekosystemów, tym bardziej są one produktywne, stabilne i odporne” - pisze Enric Sala. Mówiąc w uproszczeniu: ginięcie gatunków jest nie tylko smutne, ale i niebezpieczne dla człowieka. Dlaczego? Prowadzi m.in. do zmniejszania się liczebności ryb w stadach, zwiększa ryzyko występowania powodzi oraz ilość chorób odzwierzęcych. Sala jest ekologiem morskim, więc koncentruje się na stanie oceanów, jednak pozostałe środowiska nie są niestety w lepszej kondycji.

„Natura natury”, Enric Sala, wyd. Burda Media „Natura natury”, Enric Sala, wyd. Burda Media

  1. Kultura

Klasyka literatury, czyli 5 książek, które warto przeczytać niezależnie od wieku

Klasyka literatury, czyli 5 książek, które warto przeczytać niezależnie od wieku. (Fot. materiały prasowe)
Klasyka literatury, czyli 5 książek, które warto przeczytać niezależnie od wieku. (Fot. materiały prasowe)
Zobacz galerię 6 Zdjęć
Co sprawia, że wracają do nich kolejne pokolenia czytelników? Co jest w nich tak wyjątkowego? I dlaczego warto zajrzeć do nich akurat teraz? Klasykę literatury poleca szefowa kultury „Zwierciadła”.

George Orwell "1984", W.A.B.

George Orwell publikując krótko po II wojnie światowej swoje „1984”, może i domyślał się, że stworzył jedną z najważniejszych powieści XX wieku. Jednego na pewno przewidzieć nie mógł – że ta mroczna historia o totalitarnym państwie i o marzeniu o wolności i byciu kochanym, stanie się w latach 90. inspiracją dla twórców super popularnego reality show. Dzięki któremu nawet ci, którzy z książką nigdy nie mieli do czynienia, wiedzą, że jest ktoś taki jak Big brother. Czyli po polsku Wielki Brat. Naprawdę? No właśnie. „1984” ukazuje się u nas w nowym, zaskakującym tłumaczeniu (poprzednie przekłady pochodziły z lat 50. i 80.) Doroty Konowrockiej-Sawy. A wśród największych zaskoczeń jest brak powieściowego Wielkiego Brata. Tłumaczka jest wierniejsza oryginałowi. Co to znaczy? Odpowiedź w książce.

George Orwell '1984', W.A.B. George Orwell "1984", W.A.B.

Tomasz Mann, "Czarodziejska góra", Muza

Na ten opasły tom, ambitną klasykę literatury światowej, jest podobno w czasach pandemii zwiększony popyt. Przyczyn można by się upatrywać w podobieństwie sytuacji głównego bohatera – młodego niemieckiego inżyniera Hansa Castorpa – do niemal każdego z nas, próbujących jakoś się odnaleźć w wyjątkowych czasach pandemicznej izolacji i zawieszenia w czasie. Castorp przyjeżdża do szwajcarskiego Davos do sanatorium dla gruźlików położonego na szczycie góry, żeby odwiedzić kuzyna. Tyle że zdiagnozowana zostaje u niego gruźlica, i nasz bohater nagle zostaje zamknięty w miejscu, gdzie czas płynie dużo wolniej i gdzie życie ogranicza się do krajobrazu za oknem, własnego pokoju i jadalni, krótkich spacerów. Brzmi znajomo? Tomasz Mann pisał „Czarodziejską…” najpierw z myślą o krótkim opowiadaniu, tymczasem pracował nad nią aż dwanaście lat. A noblistka Olga Tokarczuk w jednym z nie tak dawno udzielonych wywiadów zdradziła, że tę powieść czytała pierwszy raz jako 15-latka, a ostatnio wróciła do niej po raz szósty.

Tomasz Mann, 'Czarodziejska góra', Muza Tomasz Mann, "Czarodziejska góra", Muza

Osamu Dazai "Owoce wiśni", Czytelnik

Shūji Tsushima (1909-1948), znany bardziej pod swoim literackim pseudonimem Osamu Dazai to jeden z najważniejszych XX-wiecznych japońskich pisarzy. Trzeba przyznać, że był pesymistą. Marzył o innej Japonii, ale jej nie doczekał. I to z rozczarowań powstała poruszająca proza: powieści i opowiadania. Jego „Owoce wiśni” to zbiór tekstów o miłości, żałobie, wojnie. Autor uchwycił stan ducha młodego pokolenia lat 30. i 40. „Kto wie, przyszłość może pokaże, że te nasze osobiste, fragmentaryczne opisy codzienności okażą się bardziej wiarygodne niż dzieła tak zwanych historyków”, pisał tyle dekad temu, mając rację. Na uwagę zasługuje też doskonały przekład Katarzyny Sonnenberg-Musiał. Bezpośrednio z japońskiego, co ważne, bo w przypadku literatury z tego kraju nadal zbyt często zdarzają się tłumaczenia wersji angielskich, zawsze ze stratą dla tekstu.

Osamu Dazai 'Owoce wiśni', Czytelnik Osamu Dazai "Owoce wiśni", Czytelnik

Margaret Mitchell "Przeminęło z wiatrem", Albatros

W zeszłym roku głośno było o tym, że w Stanach HBO usuwa z platformy streamingowej „Przeminęło z wiatrem” z Vivien Leigh i Clarkiem Gablem. Z zapowiedzią, że tytuł wróci na platformę, ale towarzyszyć mu będzie potępiająca rasizm dyskusja o historycznym kontekście filmu. Jeśli ktoś ma wątpliwości, czy to aby nie za daleko idąca polityczna poprawność, lektura tekstu źródłowego, czyli powieści Margaret Mitchell z 1936 roku wiele w tym temacie rozjaśnia. I nie chodzi tylko o romantyzowanie secesji, niewolnictwa i handlu ludźmi. Czytamy tu na przykład, że poczciwa Mammy, niania Scarlett O’Hary „waruje w głębi pokoju jak wielki czarny cerber”. Że jej czarna twarz jest „smutna jak morda skrzywdzonego zwierzęcia”, z kolei Atlanta „jest pełna wyzwolonej murzyńskiej hołoty”. Warto mieć świadomość, że i film i książka są znakiem swoich czasów. I być na to przygotowanym sięgając po tę klasykę literatury, powieść – trzeba przyznać – świetnie skonstruowaną (nagrodzoną w 1937 roku Pulitzerem). Której ukazało się u nas niedawno specjalne ilustrowane wydanie – aż 1000-stronicowe.

Margaret Mitchell 'Przeminęło z wiatrem', Albatros Margaret Mitchell "Przeminęło z wiatrem", Albatros

Shirley Jackson "Loteria", Wydawnictwo Marginesy

Przypadek „Loterii” jest dowodem na to, jak mało jest znana w Polsce klasyka literatury amerykańskiej. W Stanach Zjednoczonych „Loteria” to lektura szkolna. Dzieło pisarki Shirley Jackson, która mimo że zmarła stosunkowo młodo, bo w wieku 49 lat, zostawiła po sobie obszerny dorobek. Stała się też bohaterką i autorką skandalu, jaki wybuchł po tym, jak w 1948 roku „New Yorker” opublikował „Loterię” na swoich łamach. Redakcję już na drugi dzień po publikacji zalewać zaczęła fala listów od czytelników. Wiele osób przekonanych, że był to reportaż, a nie literacka fikcja, domagało się wyjaśnień. Jeszcze inni byli tak wstrząśnięci, że zrezygnowali z prenumeraty magazynu. Co wywołało wzburzenie? Żeby nie psuć nikomu suspensu, starczy chyba powiedzieć, że to coś dla tych, którzy lubią straszne historie. „Loteria” oryginalnie jest opowiadaniem, ale polski czytelnik może je poznać dzięki powieści graficznej. Stworzonej współcześnie przez wnuka pisarki Milesa Hymana. Niewiele tu słów, wiele klimatycznych kadrów, doskonale oddających specyficzny rytm opowiadania i tak samo budujących napięcie aż do finałowej sceny.

Shirley Jackson 'Loteria', Wydawnictwo Marginesy Shirley Jackson "Loteria", Wydawnictwo Marginesy

  1. Kultura

3 książki na dobry początek roku, które po prostu musisz przeczytać

Fot. materiał partnera
Fot. materiał partnera
Zobacz galerię 4 Zdjęcia
Kto z nas z początkiem roku nie robi sobie długiej listy postanowień? Nie snuje tysiąca planów na to, jak stać się lepszą wersją samego siebie? Czas zadać sobie inne niż zawsze pytania.

Czy przypadkiem nie oczekujemy od siebie zbyt dużo? A może stawiamy przed sobą nierealistyczne cele? Albo nasze głowy są tak przesiąknięte starym sposobem myślenia, że nie potrafimy spojrzeć na rzeczywistość inaczej? Zamiast tworzyć długie listy postanowień – zatrzymaj się na chwilę! Bądź tu i teraz. Odkryj, co tak naprawdę chcesz zmienić w swoim podejściu do życia. Przedstawiamy trzy wyjątkowe książki, które pomogą ci to osiągnąć.

Dla tych, którzy o 22:00 uparcie odpisują na służbowe maile

„Nie rób nic. Jak zerwać z przepracowaniem i zacząć żyć”, Celeste Headlee

Pijąc poranną kawę, odpisujesz na e-maile i przygotowujesz prezentację. W weekendy sprawdzasz służbową pocztę. Biegasz, zdrowo się odżywiasz, prowadzisz aktywne życie towarzyskie. Nerwowo sprawdzasz media społecznościowe, by być zawsze na bieżąco. Stop! Autorka książki „Nie rób nic” udowadnia, że nasza obsesja na punkcie produktywności to stosunkowo nowe zjawisko i zachęca do zmiany myślenia. Czy można mniej pracować, a w czasie wolnym nie myśleć o obowiązkach? Cenić odpoczynek tak samo, jak własną aktywność? Leżeć na kanapie i nie czuć poczucia winy? Okazuje się, że tak! Kluczem do sukcesu jest dostrzeżenie dobrych stron oczyszczającej umysł bezczynności.

Dla tych, którzy pragną czerpać mądrość z dalekich krajów

„Długo i szczęśliwie. Japońska sztuka akceptacji”, Scott Haas

Poznaj ukeireru – japońską sztukę akceptacji, która koi ciało i duszę, pisze amerykański psycholog Scott Haas, którego podróż do Japonii odmieniła myślenie o rzeczywistości. Akceptacja w życiu Japończyków towarzyszy nawet najprostszym czynnościom takim jak sen, kąpiel, jedzenie czy kontakt z naturą. Ukeireru pozwala radzić sobie z gniewem, lękiem i poczuciem straty, otworzyć się na drugiego człowieka, obserwować, słuchać i uczyć się uważności. Pomaga oczyścić ciało ze stresu. Zapewnia spokój umysłu. To właśnie połączenie mądrości Wschodu i Zachodu to według autora tej książki recepta na to, by żyć „długo i szczęśliwie”. Wystarczy otworzyć się na odmienną od naszej kulturę i odkryć w niej ogromne bogactwo.

Dla tych, którzy chcą nauczyć się doceniać proste rytuały

„Sztuka prostego życia”, Shunmyo Masuno

Ustaw buty równo obok siebie. Oddychaj głęboko. Zasadź kwiat. Kultywuj wdzięczność. Oto Shunmyo Masuno – buddyjski mistrz zen i jego zbiór stu bardzo prostych i krótkich wskazówek, które pozwolą osiągnąć szczęście i spokój. To doskonałe sposoby na dodanie energii swojemu ja, rozwijanie odwagi oraz radzenie sobie ze zmartwieniami. Porady buddyjskiego mnicha zachęcają do obecności, do nawiązywania głębokich więzi z innymi oraz doceniania prostoty. Dobra wiadomość: życie w wielkim mieście nie jest przeszkodą do kierowania się ideami tej wielowiekowej wschodniej filozofii. Ogrodem zen z powodzeniem może stać się zwykły balkon. Największa siła tkwi w prostocie.

  1. Kultura

Najchętniej czytane w 2020 roku - 10 wywiadów ze znanymi pisarzami i pisarkami

Wśród najlepszych tekstów Zwierciadła 2020 roku są również wywiady ze znanymi pisarkami i pisarzami. (Fot. iStock)
Wśród najlepszych tekstów Zwierciadła 2020 roku są również wywiady ze znanymi pisarkami i pisarzami. (Fot. iStock)
W tym roku na naszych łamach rozmawialiśmy ze słynnymi pisarkami i pisarzami. Opowiadali nam nie tylko o swojej twórczości, ale również dzielili się refleksjami dotyczącymi obecnej rzeczywistości.

Przypominamy 10 inspirujących rozmów z literatami z całego świata.

 

  1. Psychologia

Biblioterapia - terapia poprzez czytanie

Czytanie jest doskonałym panaceum na wszechobecny stres oraz pomaga w leczeniu różnych dolegliwości fizycznych i psychicznych. (Fot. iStock)
Czytanie jest doskonałym panaceum na wszechobecny stres oraz pomaga w leczeniu różnych dolegliwości fizycznych i psychicznych. (Fot. iStock)
Wpływu czytania na ćwiczenie pamięci, inteligencji, wzbogacenie słownictwa nie da się przecenić. Naukowcy różnych dziedzin twierdzą zgodnie, że czytanie jest doskonałym panaceum na wszechobecny stres oraz pomaga w leczeniu różnych dolegliwości fizycznych i psychicznych.

Czytanie nie cieszy się zbyt dużą popularnością. Na tle innych krajów Europy Polska wypada bardzo słabo. Być może dlatego uważani jesteśmy za naród smutny, zestresowany i niezadowolony z życia. Tymczasem już w starożytności odkryto lecznicze zalety czytania, szczególnie na psychikę. W Grecji i Aleksandrii ludziom chorym zalecano lekturę Homera i Hezjoda. W średniowieczu, w chrześcijańskiej Europie leczenie chorych wspomagane było literaturą pobożną. W XVIII i XIX wieku terapię polegającą na czytaniu świeckich i religijnych książek stosowano w szpitalach w Anglii, Francji, Niemczech i Szkocji. W XX wieku opracowano metodę leczenia literaturą, tzw. biblioterapię.

Badania nad wpływem książek na czytelnika potwierdzają, że biblioterapia redukuje negatywne napięcia emocjonalne, pomaga kształtować pozytywny obraz własnej osoby, nastawia optymistycznie do otoczenia. Zaobserwowano na przykład korzystny proces zachodzący w psychice i świadomości podczas kilkukrotnego czytania tej samej lektury: świat opisany w książce staje się znany, a przez to bezpieczny, daje ukojenie i umożliwia przeżywanie trudnych sytuacji w poczuciu bezpieczeństwa. Czytając ten sam utwór kilka razy, czytelnik ma wrażenie, że to on zaczyna sprawować kontrolę nad tym, co się wydarzy. Odbiera wówczas rzeczywistość literacką jakby to nie autor książki, ale on sam kreował losy bohatera i wchodził z nim w różnego rodzaju interakcje.

Obecnie biblioterapię wykorzystuje się do pracy z dziećmi i dorosłymi, w przedszkolach i szkołach, w terapiach grupowych i indywidualnych, w szpitalach, hospicjach, ośrodkach pomocy społecznej i do pracy w placówkach geriatrycznych. Oprócz książek wykorzystuje się także materiały alternatywne, jak płyty z różnymi efektami akustycznymi, zabawki edukacyjne, gry dydaktyczne, terapeutyczne programy komputerowe, karty do nauki czytania. Działania biblioterapeutyczne podejmują specjalnie przeszkoleni bibliotekarze, nauczyciele, pedagodzy, psychologowie lub psychiatrzy.

Praca z pacjentem podzielona jest na kilka etapów: diagnoza problemu, dobór odpowiedniej literatury, czytanie indywidualne lub zbiorowe. Kolejnym krokiem jest dyskusja na temat tekstu, rysowanie postaci, oglądanie ekranizacji, które mają pobudzić pacjenta do refleksji. Następny etap to proces odreagowywania i akceptacji. Terapia kończy się zmianą postawy i zachowania pacjenta.

Ilona Kalinowska, psycholog dziecięcy z Warszawy, przytacza przykład zastosowania biblioterapii w pracy nad agresywną postawą grupy przedszkolaków wobec nowego kolegi:

Cykl spotkań biblioterapeutycznych rozpoczęliśmy od rozmowy w grupie dzieci i przyjrzeniu się problemowi. Następnie wraz z wychowawcą przygotowaliśmy historię o zwierzątkach, które nie mogły zaakceptować nowego mieszkańca lasu. Podczas kolejnych spotkań czytaliśmy bajkę, a potem o niej dyskutowaliśmy. Dzieci również rysowały swoich bohaterów tak, aby mogły ich lepiej zrozumieć. Cykl spotkań zakończył się pomyślnie, integracją nowego kolegi z grupą.

Od połowy XX wieku biblioterapię wykorzystuje się do pracy z osobami starszymi. Specjalnie opracowany program dla tej grupy wieku oparty jest na teorii Ericha Fromma – biofilii, czyli afirmacji życia, czerpaniu z niego radości i bazowaniu na mocnych stronach osobowości, nienaruszonych przez postępującą starość. Terapeuta wzmacnia pozytywne strony pacjenta, wzbudza w nim miłość do życia i skłania go do przeżywania piękna właśnie za pomocą literatury. Dla osób starszych, które mają problemy z czytaniem, opracowana jest metoda grupowej biblioterapii polegającej na czytaniu na głos lub opowiadaniu historii przez biblioterapeutę, a następnie wspólna dyskusja. Uczestnicy terapii mogą też pisać lub opowiadać własne historie, a nawet wiersze.

Sukces takiej terapii zależy od właściwego rozpoznania problemu pacjenta i dobrze dobranej literatury. Ponieważ jest to specyficzna grupa wiekowa, nie każda książka spełnia zadanie terapeutyczne, a na pewno nie nadają się książki takie, które podważają skutki leczenia chorób („Wyrok” Hildegardy Knef), opisują smutną starość („Wspomnienia Mosby’ego” Saula Bellowa), przedstawiają wizję śmierci („Zawał” Mirona Białoszewskiego) lub nie rozwiązane problemy życiowe („Anna Karenina” Lwa Tołstoja), czy opisują np. obozy koncentracyjne (źródło: IBIS sierpień 2002 (nr 17-18/2-3/2002).

Na stronach poświęconych biblioterapii podawane są przykładowe lektury terapeutyczne z podziałem na problemy:

  • rehabilitacja po wypadku: „Wichura i trzciny” Irena Krzywicka
  • kalectwo, nadzieja i praca nad sobą: „Taka się urodziłam” Denise Legrix
  • istota człowieczeństwa, miłość: „Listy” R. M. Rilke, „O sztuce miłości” Erich Fromm
  • praca nad sobą, samorealizacja: „Chata wuja Toma” Harriet Beecher-Stowe, „Udręka i  ekstaza” Irving Stone
  • sens życia – Bóg, wiara, modlitwa: „Modlitwa i czyn” Michael Quoist
  • problem wiary: „Szerszeń” Ethel Lilian Voynich
  • szczęście a samotność: „Dżuma”, Albert Camus
  • dobro i zło: „Mistrz i Małgorzata” Michał Bułchakow
  • lektura dla dzieci z dziecięcym porażeniem mózgowym: „Dziewczynka spoza szyby” Jadwiga Ruth Charlewska
  • problem niechcianej ciąży: „Zapach rumianku” Krystyna Siesicka
Dla dzieci, w ramach terapii baśnią wymieniane są utwory klasyczne, wśród nich:
  • „Kot w butach” – baśń poruszająca problem złych relacji z rodzeństwem
  • „Jaś i Małgosia” – lęk przed porzuceniem
  • „Kopciuszek” – rywalizacja rodzeństwa, brak miłości i uznania
  • „Brzydkie kaczątko” – brak akceptacji inności
W biblioterapii ważny jest taki dobór lektur, aby przedstawiony w nich problem był rozwiązywalny i dopasowany do usposobienia pacjentów i typu ich charakterów, a więc dla pobudliwych i impulsywnych – literatura o treści pogodnej i radosnej, a dla zmęczonych, wycofanych – literatura rozrywkowa i przygodowa. Ważne, aby po książki sięgać jak najczęściej, obdarowywać nimi bliskich, kształtować nawyk czytania już od dziecka, a wtedy życie nabierze piękniejszych barw.