1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Styl Życia
  4. >
  5. Fotografia przyrody - jak to robią mistrzowie

Fotografia przyrody - jak to robią mistrzowie

(Fot. Stefan Christmann/Nature Talks)
(Fot. Stefan Christmann/Nature Talks)
Zobacz galerię 13 Zdjęć
Już w najbliższy weekend 12-13 grudnia odbędzie się festiwal fotografii Nature Talks Photo Festival. W tym roku, ze względu na pandemię, w formule online. Podczas imprezy zostanie ogłoszony Fotograf Przyrody 2020.

Już w najbliższy weekend 12-13 grudnia odbędzie się festiwal fotografii Nature Talks Photo Festival. W tym roku, ze względu na pandemię, w formule online. Podczas imprezy zostanie ogłoszony Fotograf Przyrody 2020.

Miłośnicy fotografii i przyrody z całego świata połączą się wirtualnie. Nature Talks Photo Festival to wydarzenie poświęcone różnym gatunkom fotografii przyrodniczej: zdjęcia makro, fotografia krajobrazu, zdjęcia przyrody oraz tzw. story.

W tym roku uczestnikom festiwalu biorącym udział w imprezie zostanie udostępniona specjalna platforma do wymiany doświadczeń. W warsztatach mogą wziąć udział profesjonaliści i amatorzy.  25 najlepszych fotografów przyrody na świecie zapowiedziało swoje wykłady, podczas których podzielą się tajnikami swojej pracy i zaprezentują swoje najlepsze prace.

Kursy mistrzowskie poprowadzą w tym roku między innymi: Andrew (Andy) Parkinson z Wielkiej Brytanii - „Sztuka podświetlania”, Johan Lolos (Belgia) - „Wskazówki i triki, jak poprawić swój Instagram”, Emanuele Biggi (Włochy) - „Fotografia makro z szerokim kątem oraz innymi <szaleństwami>”.

W ofercie festiwalu znajduje się również możliwość przeglądu twojego portfolio zorganizowanego przez ekspertów.

Dochody z festiwalu i konkursu przeznaczone jest na wsparcie projektów związanych z ochroną przyrody na małą skalę, takich jak na przykład organizacja Butterfly Vlinderstichting lub Photographers Against Wildlife Crime.

Więcej na: www.naturetalks.com/festival-program

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze
  1. Moda i uroda

Zostań częścią modowej rewolucji

Zobacz galerię 3 Zdjęcia
19 kwietnia rusza Tydzień Fashion Revolution, najważniejsze wydarzenie w rocznym kalendarzu międzynarodowej organizacji działającej na rzecz mody odpowiedzialnej. Kampania nagłaśniająca kluczowe modowe wyzwania, której towarzyszą spotkania z ekspertami, panele dyskusyjne oraz szereg innych działań skupionych wokół hasła #whomademyclothes, skierowana jest do wszystkich osób oczekujących realnych zmian w systemie przemysłu odzieżowego. 

Dwa dni przed rozpoczęciem tegorocznego Fashion Revolution Week (19-25.04.2021) odbędzie się wydarzenie eksperckie „Okrągły stół mody cyrkularnej”. Do dyskusji zaproszeni zostali specjaliści obserwujący zjawiska związane z gospodarką obiegu zamkniętego z wielu perspektyw. W tym roku Fashion Revolution Polska koncentruje się na przyszłości mody cyrkularnej, jako części gospodarki o obiegu zamkniętym. Celem wydarzenia jest rozpoznanie największych wyzwań związanych z modą cyrkularną w Polsce. Spotkanie ma stanowić twórczą wymianę poglądów, ale przede wszystkim praktycznych doświadczeń i pomysłów, które przyczynią się do wprowadzenia zmian - na wielu płaszczyznach - już w niedalekiej przyszłości.

„Zależy nam, by wśród zaproszonych gości budować sojusze i łączyć ze sobą potencjalnych partnerów, ale także by nie uciekać od wnikliwych pytań i dociekać odpowiedzi, również tych niewygodnych. Chcemy dążyć do realnych zmian i konkretnych rozwiązaniach rozwijających modę cyrkularną w Polsce. Wskazywać obszary do poprawy, ale także patrzeć z nadzieją w przyszłość” - podkreślają przedstawicielki Fashion Revolution Polska. 

Spotkanie poprowadzi Ola Bąkowska - autorka pierwszego w Polsce bloga o innowacjach i modzie zrównoważonej, obecnie pracująca w organizacji pozarządowej Circle Economy w Amsterdamie, która zajmuje się wcielaniem w życie gospodarki obiegu zamkniętego.

W dyskusji udział wezmą: Dorota Jankowska-Tomków - dyrektor zakupów i działu zrównoważonego rozwoju LPP S.A., Paweł Urbański, reprezentujący pralnię i farbiarnię KNK-KANAKA, mec. Magdalena Niewelt, pomysłodawczyni (wraz z mec. Olegiem Marcinkowskim) Kodeksu Etyki Branży Odzieżowej, Zofia Zochniak - współzałożycielka firmy zajmującej się zbiórką i recyklingiem tekstyliów Ubrania do Oddania, Aleksandra Kuta - pomysłodawczyni, projektantka, konstruktorka startupu Decloths, Agata Frankiewicz - założycielka upcyklingowej platformy Deko Eko, Miłosz Marchlewicz reprezentujący Forum Odpowiedzialnego Biznesu, dr Magdalena Płonka, związana z MSKPU ekspertka w dziedzinie edukacji oraz projektowania mody, wykładowczyni oraz przedsiębiorca, Dobrosława Gogłoza - założycielka All Hands Agency,  Joanna Burzec -badaczka i managerka w jednej z największych na świecie firm konsultingowych, kierownik projektu e-Pack dr Piotr Nowak, Agnieszka Oleksyn-Wajda – radca prawny, dyrektor Instytutu Zrównoważonego Rozwoju i na Uczelni Łazarskiego, pisarka i reporterka Karolina Sulej, ekonomista i przedstawiciel Fundacji Instrat Damian Iwanowski oraz Tomasz Morozgalski, prawnik, aktywista miejski i działacz społeczny.

Efektem spotkania będzie raport uzupełniony o najnowsze dane z Polski i ze świata oraz komentarze ekspertów. Zostanie przekazany politykom wszystkich opcji, instytucjom publicznym i organizacjom pozarządowym, a także udostępniony uczelniom, z którymi współpracuje stowarzyszenie. Wnioski i ustalenia będące efektem spotkania będą wykorzystywane w działaniach informacyjnych, promocyjnych i edukacyjnych Fashion Revolution Polska. Podsumowanie spotkania będzie udostępnione jako materiał filmowy jeszcze w trakcie Tygodnia Fashion Revolution w mediach społecznościowych polskiego oddziału.

#whomademyclothes: rozmowy o przyszłości mody cyrkularnej

Tydzień Fashion Revolution to także spotkania z ekspertami - prowadzone w formie rozmów na żywo za pośrednictwem kanałów w mediach społecznościowych i na platformie Zoom. O odpowiedzialnym podejściu do mody, szansach mody cyrkularnej, inspiracjach i czekających modę wyzwaniach opowiedzą: projektantka innowacyjnych materiałów Weronika Banaś, autorka bloga i podcastów, wykładowczyni, projektantka Katarzyna Zajączkowska, prawnik związany z Instytutem Prawa Mody Arkadiusz Szczudło oraz trendwatcherka Natalia Hatalska.

W ramach Tygodnia Szkolni Ambasadorzy Fashion Revolution przygotowują także cykl praktycznych warsztatów wcielających w życie założenia mody cyrkularnej.

Fashion Revolution Polska jest częścią międzynarodowej organizacji założonej w Wielkiej Brytanii po tragicznych wydarzeniach w kompleksie fabrycznym Rana Plaza w Bangladeszu, gdzie w kwietniu 2013 r. zginęło ponad 1100 pracowników fabryki odzieżowej, a kolejne 2500 odniosło obrażenia. W kwietniu każdego roku Fashion Revolution zachęca do aktywnego udziału w kampanii nagłaśniającej najważniejsze modowe wyzwania, łączącej pamięć o tragicznych wydarzeniach z 2013 r. z edukowaniem, wywieraniem nacisku na globalne marki i legislatorów oraz dążeniem do realnych zmian.

W trakcie Tygodnia Fashion Revolution każda i każdy z nas może stać się częścią modowej rewolucji. Masowo zadawane pytania o warunki produkcji naszych ubrań, obuwia i dodatków, pokazywanie metek danej marki i korzystanie z hasztagów #whomademyclothes i #whatsinmyclothes pozwalają wciągnąć przedstawicieli przemysłu odzieżowego i konsumentów w dyskusję dotyczącą mody odpowiedzialnej, transparentnej działalności oraz gospodarki obiegu zamkniętego.

Szczegółowy harmonogram tegorocznego Tygodnia Fashion Revolution można znaleźć na facebookowej stronie Fashion Revolution Poland oraz Instagramie (@fash_revpoland).

Sponsorem głównym Okrągłego stołu mody cyrkularnej jest LPP S.A.

Wydarzenie patronatem objęli: Kupuj Odpowiedzialnie, Deko Eko, MSKPU , Ubrania do Oddania, All hands, KNK-KANAKA, UP DIWU, Adwokat Magdalena Niewelt, Adwokat Oleg Marcinkowski, Łukasiewicz – Instytut Logistyki i Magazynowania, Fundacja Instrat, Instytut Zrównoważonego Rozwoju i Środowiska Uczelni Łazarskiego, Instytut na Rzecz Ekorozwoju, Forum Odpowiedzialnego Biznesu.

  1. Moda i uroda

Woolrich Outdoor Foundation - dla planety, dla przyszłych pokoleń

(Fot. materiały prasowe Woolrich)
(Fot. materiały prasowe Woolrich)
Woolrich to marka, która od blisko 200 lat inspiruje się naturą. Ta najstarsza amerykańska marka outdoorowa zrobiła właśnie kolejny krok na rzecz ochrony środowiska. W wyniku kolaboracji z organizacją „1% for the Planet” powstała fundacja Woolrich Outdoor Foundation. Jej misją jest ochrona środowiska naturalnego dla obecnych i przyszłych pokoleń.

Za pośrednictwem „1% for the Planet” Woolrich przekaże jeden procent z całkowitej sprzedaży swoich produktów na realizację projektów środowiskowych opartych na trzech głównych założeniach dotyczących działalności fundacji: odnowie przestrzeni miejskiej, ochronie lasów i utrzymaniu wybrzeża. 50 proc. darowizny Woolrich będzie stanowić wsparcie finansowe, natomiast wartość drugiej połowy będzie opierać się na produktach, pracy wolontariuszy oraz na działaniach komunikacyjnych w tym reklamowych. Szacuje się, że marka przeznaczy na nie 3 miliony dolarów już w ciągu pierwszych trzech lat istnienia fundacji.

Ważnym elementem działań fundacji będzie również edukacja, której celem jest promowanie zrównoważonych praktyk, odpowiedzialnego obywatelstwa i opracowywanie polityki rozwoju. Woolrich Outdoor Foudation będzie wspierać projekty, które umożliwią ludziom aktywny udział w utrzymaniu czystych wybrzeży. „Wspieranie ludzi i planety, które nas zainspirowały i pomogły zbudować naszą markę, jest dla nas ważne i dlatego przekazujemy 1% dochodów ze sprzedaży naszych produktów na finansowanie projektów na rzecz ochrony środowiska poprzez partnerstwo z „1% for the Planet”. Pracując razem, możemy przekazywać darowizny, być wolontariuszami i aktywnie świadczyć usługi w celu ochrony i kształtowania jaśniejszej i bardziej zrównoważonej przyszłości”.  - mówi Stefano Saccone, dyrektor generalny marki Woolrich.

 

  1. Kultura

Kultura od kołyski

Instytucje kultury są coraz bardziej otwarte na postulaty rodzin. Chcą dostosować się do ich potrzeb. (Fot. iStock)
Instytucje kultury są coraz bardziej otwarte na postulaty rodzin. Chcą dostosować się do ich potrzeb. (Fot. iStock)
Wiadomo, że czym skorupka za młodu… Że im wcześniej zaszczepimy  w dzieciach potrzeby obcowania z kulturą, tym lepiej dla dzieci i kultury. Ale to nie takie proste. Same chęci rodziców nie wystarczą. Potrzebne jest także dostosowanie się instytucji kultury do potrzeb tej grupy odbiorców.

Wiadomo, że czym skorupka za młodu… Że im wcześniej zaszczepimy  w dzieciach potrzeby obcowania z kulturą, tym lepiej dla dzieci i kultury. Ale to nie takie proste. Same chęci rodziców nie wystarczą. Potrzebne jest także dostosowanie się instytucji kultury do potrzeb tej grupy odbiorców.

Takie wnioski wynikają z badań Fundacji Rodzic w mieście, która przebadała  1000 rodziców dzieci w wieku 0-6 lat ze wszystkich województw, o różnej sytuacji materialnej, płci, wykształceniu. Okazało się, że bez względu na dzielące rodziców różnice, wszyscy chcą korzystać z instytucji kultury, bo uznają, że takie placówki, jak muzea, galerie sztuki, teatry, kina, mają wartość edukacyjną i pomagają ich dzieciom się rozwijać. Jednak aż 64 proc. ankietowanych deklaruje, że od kiedy mają dziecko, rzadziej odwiedzają instytucje kultury. Co im to utrudnia?

Najczęściej wymienianą przeszkodą jest strach. 75 proc. badanych uważa, że wizyta w instytucji kultury z małych dzieckiem to źródło stresu. Rodzice boją się, że nie będą mieli gdzie przewinąć dziecka, nakarmić, a nawet usiąść. Aż 61 proc. z nich wyznało, że byli zmuszeni  opuścić wydarzenie bądź wyjść z instytucji kultury, ponieważ potrzeb dzieci nie dało się zaspokoić na miejscu. Obawiając się, że sytuacja się powtórzy, rezygnują z wizyt ze swoimi małymi dziećmi w muzeach, czy galeriach i wybierają inne aktywności.

Do tego dochodzi strach przed reakcją personelu. Rodzice mają obawy, że pracownicy nie rozumieją potrzeb i możliwości dzieci, będą zwracać im uwagę na „niewłaściwe zachowanie”, jak choćby hałas. Miejsca też nie zawsze są zorganizowane zgodnie z potrzebami dzieci i rodziców.

Z badania wynika, że współcześnie aż 3/4 rodziców liczy się ze zdaniem dziecka co do wyboru instytucji kultury, którą odwiedzą. Dla części z nich zdanie dzieci jest decydujące. To powinna być ważna wskazówka dla placówek.  Powinny one tak organizować swoje przedsięwzięcia, żeby były dla dzieci przeżyciem, niosły niepowtarzalne wrażenia. Schematyczne formy i powtarzalne treści na pewno skutecznie zniechęcą dzieci do powrotu. Dlatego Fundacja podkreśla, że projektowanie wydarzeń w instytucjach kultur jako przeżyć ma ogromne znaczenie.

Ważna jest też łatwość korzystania przez dziecko z zasobów danego miejsca, dostosowanie go do możliwości małego odbiorcy. Dobrym pomysłem są podwyższenia, usytuowanie eksponatów na odpowiedniej wysokości, czytelne i łatwe do zrozumienia opisy czy interaktywne ekrany ułatwiają dzieciom korzystanie z zasobów kultury.

Dobra wiadomość jest taka, że instytucje kultury są coraz bardziej otwarte na postulaty rodzin. Chcą dostosować się do ich potrzeb, jednak nie wiedzą jak to zrobić lub obawiają się wysokich kosztów. Okazuje się jednak, że w bardzo prosty sposób można rodzicom ułatwić wizytę w muzeum czy galerii. Co postulują rodzice? Najważniejsza jest profesjonalna i pomocna kadra, wyrozumiali i przyjaźni pracownicy – przewodnicy. Ogromnie ważną i w sumie prostą do zorganizowania sprawą, są miejsca do siedzenia: sofy, zwykłe ławki, które wpływają na komfort wizyty w placówce - na takie ułatwienie wskazało aż 51 proc. ankietowanych. Kolejny ważny postulat - możliwość dotykania przedmiotów, bo to wpływa na komfort rodzica, ale też trafia w potrzeby poznawcze najmłodszych gości.

Nowoczesność i uwzględnianie potrzeb dzieci – to jest ten pożądany kierunek, wynikający z badań. Warto nim podążać. Wyjdzie to na dobre i dzieciom i instytucjom kultury.

Rodzic w mieście to fundacja, która powstała z potrzeby reprezentacji w debacie publicznej rodziców żyjących w miastach. Głośno mówi o potrzebach rodziców, pełnym prawie do korzystania z miasta, swobodnego i bezpiecznego poruszania się po nim, godnej pracy, czyli takiej, która pozwala na rozwijanie ambicji zawodowych i jednoczesne życie w rodzinach. Więcej informacji o działaniach Fundacji można znaleźć na stronie: rodzicwmiescie.pl

  1. Moda i uroda

Marka Garnier z certyfikatem Cruelty Free International

Garnier Green Beauty - to kompleksowe działania dla zrównoważonego rozwoju (Fot. iStock)
Garnier Green Beauty - to kompleksowe działania dla zrównoważonego rozwoju (Fot. iStock)
Zobacz galerię 3 Zdjęcia
Organizacja Cruelty Free International działająca na rzecz zaniechania testów na zwierzętach przyznała marce Garnier certyfikat potwierdzający, iż wszystkie jej produkty są oficjalnie ‘cruelty free’.

Organizacja Cruelty Free International działająca na rzecz zaniechania testów na zwierzętach przyznała marce Garnier certyfikat potwierdzający, iż wszystkie jej produkty są oficjalnie "cruelty free".

Garnier jest jedną z największych, globalnych marek, jaką organizacja Cruelty Free International kiedykolwiek dopuściła do udziału w programie Leaping Bunny. To ogromny krok nie tylko dla Garnier, lecz dla całej branży kosmetycznej.

Michelle Thew, Cruelty Free International CEO: „Garnier jest globalną marką, którą znają wszyscy. Współpraca i pomoc w zniesieniu praktyk testowania kosmetyków na zwierzętach oraz oficjalne potwierdzenie certyfikatu Cruelty Free International w ramach programu Leaping Bunny, to bardzo ważny moment. Trwało to wiele miesięcy, ale Garnier bardzo dokładnie sprawdził każdego dostawcę i pochodzenie składników, co daje nam całkowitą pewność wyników”.

Program Leaping Bunny wymaga od marki zbadania, według najwyższych standardów, całego łańcucha dostaw nie tylko w Unii Europejskiej lecz na całym świecie. Dotyczy to wszystkich surowców i poszczególnych składników, pod kątem wykluczenia jakichkolwiek przypadków testowania na zwierzętach. Zatwierdzenia wymagają wszystkie gotowe wyroby danej marki – poszczególne produkty nie podlegają indywidualnemu zatwierdzeniu.

W przypadku marki Garnier certyfikacja wymagała uzyskania deklaracji od ponad 500 dostawców, którzy pozyskują ponad 3000 różnych składników z całego świata. Przez wiele miesięcy Garnier i Cruelty Free International wspólnie pracowali nad zebraniem tych dowodów i zagwarantowaniem, aby każdy produkt z globalnego portfolio Garnier mógł zostać oficjalnie opatrzony logotypem programu Leaping Bunny organizacji Cruelty Free International – powszechnie uznany znak, świadczący o tym, że produkt został wytworzony w sposób wolny od okrucieństwa. Ten rygorystyczny proces zapewnia, że konsumenci mogą kupować produkty Garnier z pewnością, że spełniają one surowe kryteria programu Leaping Bunny.

„Garnier jest zaangażowany w wyeliminowanie testów na zwierzętach od 1989 roku. Oficjalna akredytacja organizacji Cruelty Free International w ramach programu Leaping Bunny jest prawdziwym kamieniem milowym i stanowi ważny element naszej strategii Garnier Green Beauty. Dziś Garnier robi kolejny proekologiczny krok w kierunku stania się w pełni zaangażowaną, prawdziwie zrównoważoną, przejrzystą marką, która dostarcza nam wszystkim piękno w zgodzie z naturą” - mówi Adrien Koskas, globalny prezes marki Garnier.

Badania Garnier zostały zakończone pod koniec przełomowego roku dla marki. W 2020 r. Garnier ogłosił inicjatywę Garnier Green Beauty, której celem jest w pełni kompleksowe podejście do zrównoważonej działalności, wymagającej przekształcenia wszystkich ogniw łańcucha wartości Garnier i radykalnego zmniejszenia wpływu marki na środowisko naturalne. Więcej informacji o programie Green Beauty można znaleźć na www.garnier.pl/green-beauty.

  1. Kultura

Rewolucja w sztuce - kto dziś rządzi art worldem?

Otobong Nkanga „Wetin you go do?” (2015). (Fot. materiały prasowe)
Otobong Nkanga „Wetin you go do?” (2015). (Fot. materiały prasowe)
Zobacz galerię 6 Zdjęć
Nikt nie mówił, że sztuka należy do białych mężczyzn, bo do niedawna nie trzeba było tego mówić, tak po prostu wyglądała rzeczywistość. Czy wiele się w tej kwestii zmieniło?

Kto był najbardziej wpływową postacią świata sztuki w 2020 roku? Ruch Black Lives Matter. Tak w każdym razie uważa magazyn „Art Review”. Mało kto przyzna, że przejmuje się rankingami, ale prawie każdy na nie zerka. Pod koniec każdego roku między­narodowa społeczność artystyczna spogląda zatem właśnie na „Art Review”, czekając na „Power 100” – dorocznie aktualizowaną, prestiżową listę stu osób, które rządzą art worldem.

Dobry ranking poznać można po tym, że chwyta w żagle zmieniający się wiatr. I tak, rok temu „Power 100” otwierał Glenn D. Lowry, dyrektor MoMA w Nowym Jorku. Co znaczy zastąpienie go na pierwszej pozycji przez Black Lives Matter? Lowry symbolizuje tradycyjny układ władzy. To biały i, powiedzmy sobie szczerze, niemłody mężczyzna, szef jednej z najpotężniejszych instytucji artystycznych, która przesądza niejednokrotnie, co zostanie wpisane do globalnej historii sztuki, a co znajdzie się na historii tej marginesie.

A Black Lives Matter? Ruch społeczny pozbawiony przywództwa, najbardziej spektakularnie manifestujący się w ulicznych protestach – co taki zbiorowy aktor spektaklu politycznego ma wspólnego ze sztuką? BLM istnieje od kilku lat, ale w centrum debaty znalazł się w roku 2020, po śmierci zamordowanego przez policję Afroamerykanina George’a Floyda. To zdarzenie było kroplą, która przepełniła czarę dyskryminacji i niesprawiedliwości. Wywołało kryzys, którego głosem i symbolem stało się BLM. Mogłoby się wydawać, że pola bitew z rasizmem znajdują się daleko od wystawowych sal i muzealnych kolekcji. Przeciwnie. Policyjna przemoc i inne formy codziennej dyskryminacji to nie istota problemu, ale jedynie jego symptom. Problemem jest rasizm głęboko wpisany w kulturę, dlatego zmiana nie może się skończyć w muzeach. Musi się w nich zacząć.

Zamaskowana prawda

W połowie lat 80. w nowojorskich muzeach zaczęły się pojawiać kobiety w maskach goryli. Były to członkinie kolektywu Guerrilla Girls – artystycznego komanda, które wypowiedziało partyzancką wojnę seksizmowi w sztuce. Organizowały protesty w salach wystawowych, ale upubliczniały także twarde dane. Wyliczyły na przykład, że wśród twórców, których dzieła znajdują się w kolekcji Metropolitan Museum, kobiety stanowią zaledwie 5 proc. Za to wśród kobiet, które przedstawione są w pracach znajdujących się w zbiorach tej instytucji, aż 85 proc. ukazanych jest nago. To właśnie z tamtych czasów pochodzi słynny plakat Guerrilla Girls z nagą „Odaliską” Ingresa w masce małpy i retorycznym pytaniem: „Czy kobieta musi być naga, aby znaleźć się w muzeum?”.

Plakat kolektywu Guerrilla Girls „Do women have to be naked to get into the Met. Museum?” (1989). (Fot. materiały prasowe) Plakat kolektywu Guerrilla Girls „Do women have to be naked to get into the Met. Museum?” (1989). (Fot. materiały prasowe)

A w jaki sposób w muzeach mogły znaleźć się osoby o innym niż biały kolorze skóry? Jeśli wśród osób reprezentowanych przez muzea kogoś było mniej niż (białych) kobiet, to tylko czarnych artystów – nie mówiąc o czarnych artystkach. Próżno było też szukać czarnych twarzy na obrazach. Jedyne takie oblicza, które zdarzało się widywać w salach wystawowych, to te należące do sprzątaczek i muzealnych strażników.

Rewolucja feministyczna w sztuce trwa, stąd na piątym miejscu wspomnianego rankingu w tym roku znajduje się ruch #MeToo. Rewolucja rasowa dopiero się zaczyna, ale jaskółki tego przewrotu widać już w programach światowych instytucji. Może się wydawać, że najpotężniejszym obecnie kuratorem sztuki jest koronawirus, który zamyka wystawy i zmienia terminy ich otwarć. Epidemia jednak wcześniej czy później przeminie, zaś świadomość, że sztuka nie należy już wyłącznie do białych mężczyzn, ma duże szanse pozostać z nami na zawsze. Powiedzieć, że 2021 będzie rokiem czarnych wystaw, to przesadzić. Ale zainteresowanie czarnymi artystkami nigdy jeszcze nie było tak duże.

Klasyczki, gwiazdy, pionierki

Tate Britain w Londynie weszło w nowy rok z retrospektywą Lynette Yiadom-Boakye, poetki i malarki słynącej z portretów. Osoby przedstawiane przez artystkę wydają się intensywnie obecne, rzeczywiste. I bez wyjątku są fikcyjne. Są też, podobnie jak autorka, czarne i ten fakt ma fundamentalne znaczenie. Kiedy w muzeach oglądamy wizerunki białych ludzi, rasa jest ostatnią kwestią, którą dostrzegamy w postaciach bogów, świętych i królów, w autoportretach malarzy i w portretach ich muz. Tym bardziej nie dostrzegamy nieobecności osób czarnych, dopóki ich wizerunki nie wypełnią obrazów, galerii, muzeów – tak jak dzieje się to na wystawie Yiadom-Boakye. Jej obrazy nie niosą żadnych politycznych aluzji. Nie muszą, ponieważ samo malowanie czarnych osób ma swoją polityczną wagę.

Lynette Yiadom-Boakye „To improvise a mountain” (2018). (Fot. materiały prasowe) Lynette Yiadom-Boakye „To improvise a mountain” (2018). (Fot. materiały prasowe)

Podobna idea napędza sztukę fotografki Deany Lawson. Jej prace mają w sobie intymność właściwą fotografii prywatnej, ale jednocześnie rodzaj osobliwej monumentalności: każde zdjęcie Lawson jest w rzeczywistości pieczołowicie aranżowane i reżyserowane. Wszystkie jej zdjęcia układają się w rodzaj rodzinnego albumu, który przekracza granice zarówno osobiste, jak i geograficzne, bo artystka fotografuje wielką czarną rodzinę i symbole czarnej kultury w różnych częściach świata, od Nowego Jorku przez Brazylię po Kongo. Artystka została laureatką Nagrody im. Hugona Bossa jako pierwsza fotografka w historii tego wyróżnienia. Jak wszyscy laureaci została uhonorowana wystawą retrospektywną w Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku, której otwarcie zaplanowano na wiosnę.

2021 to rok, w którym muzea będą celebrowały klasyczki czarnej sztuki, takie jak nieżyjąca od czterech dekad abstrakcjonistka Alma Thomas czy sędziwa już Lorraine O’Grady, która zanim została artystką, pracowała między innymi jako analityczka w wywiadzie, by w latach 80. stać się performerką, konceptualistką, czasem też prowokatorką łączącą sztukę z aktywizmem.

Lorraine O’Grady „Art is... (Girl pointing)” (1983/2009). (Fot. materiały prasowe) Lorraine O’Grady „Art is... (Girl pointing)” (1983/2009). (Fot. materiały prasowe)

Na fundamencie twórczości takich pionierek jak O’Grady budowały kariery czarne artystki następnego pokolenia. Jedną z nich jest Kara Walker, dziś jedna z najbardziej prominentnych postaci amerykańskiej sztuki. Do końca lutego trwa pokaz jej instalacji w Hali Turbin Tate Modern, a tymczasem artystka już szykuje się do tournée z retrospektywą, którą w 2021 roku pokażą kolejno Kunstmuseum w Bazylei, Schirn Kunsthalle we Frankfurcie i De Pont Museum w Tilburgu.

W latach 90. Kara Walker szokowała pięknymi na pierwszy rzut oka, ale drastycznymi w treści pracami, które przypominały teatr cieni. Opowiadała epizody z historii niewolnictwa: okrucieństwo tych dziejów do dziś kładzie się długim cieniem na kwestie rasowe, i to nie tylko w USA. Podobnie długi cień rzuca przeszłość kolonialna, którą w swojej sztuce zajmuje się między innymi Otobong Nkanga. Urodzona w Nigerii i mieszkająca w Antwerpii była gwiazdą ostatniego Biennale w Wenecji. Teraz szykuje dwie nowe wystawy w dwóch prestiżowych europejskich instytucjach: Castello di Rivoli w Turynie oraz w ekskluzywnym Kunsthaus Bregenz w Austrii.

Kara Walker na tle swojej pracy „Fons Americanus” w Hali Turbin w Tate Modern (2019). (Fot. Ben Fisher). (Fot. materiały prasowe) Kara Walker na tle swojej pracy „Fons Americanus” w Hali Turbin w Tate Modern (2019). (Fot. Ben Fisher). (Fot. materiały prasowe)

Tate Modern planuje z kolei zakończenie roku retrospektywą Lubainy Himid, urodzonej w 1954 roku na Zanzibarze artystki, ale też kuratorki, która w latach 80. jako jedna z pierwszych w Wielkiej Brytanii zaczęła pokazywać czarne twórczynie.

Lubaina Himid „Freedom and Change” (1984). (Fot. materiały prasowe) Lubaina Himid „Freedom and Change” (1984). (Fot. materiały prasowe)

Samospełniająca się przepowiednia

Świat sztuki nie jest wprawdzie kierowany przez żadną grupę trzymającą władzę, ale pozostaje za to bardzo podatny na odruchy stadne. Zainteresowanie sztuką czarnych, a zwłaszcza czarnych artystek, rozwijało się od kilku lat, ale eksplodowało po wystąpieniach ruchu BLM w 2020 roku. W tym zainteresowaniu jest oczywiście wiele z mody. W 2021 roku muzeum, które chce być na czasie, nie może ignorować kwestii rasowych, podobnie jak nie może pozostawać obojętne na problematykę genderową. Mówimy jednak o modzie, która nie przeminie bez śladu. Sztuka w tym wypadku działa jak samospełniająca się przepowiednia. Jeżeli coś staje się możliwe w galerii, dlaczego nie miałoby stać się możliwe w rzeczywistości? Zmiany, które naprawdę następują, to te, które wcześniej spełniły się w wyobraźni.

Rubryka powstaje we współpracy z Jankilevitsch Collection.