Nadmiar cukru, dieta oparta na wysokoprzetworzonych produktach, przewlekły stres i brak snu: oto główni winowajcy, którzy kradną nam z życia kilka lat. Dr Tadeusz Oleszczuk zauważa jednak, że to nie one bezpośrednie powodują stany chorobowe w organizmie, ale jedynie zaburzają naturalne procesy, które nie mogą działać prawidłowo. Wyjaśnia też, które codzienne nawyki przeciwdziałają tym szkodom. Jak wyglądają te procesy i jak możemy sobie pomóc?
Insulinooporność to choroba dobrze znana tym, którzy walczą z utrzymaniem wagi. To stan, w którym komórki organizmu słabiej reagują na insulinę, hormon pomagający regulować poziom glukozy we krwi. W odpowiedzi dochodzi do nadaktywności trzustki, która pracuje silniej, aby utrzymać prawidłową gospodarkę cukrową.
Dr Tadeusz Oleszczuk zauważa, jak wielkie znaczenie przy rozwoju insulinooporności ma sposób odżywiania. W swojej książce „Zdrowie bez wymówek” wskazuje przede wszystkim na częste spożywanie cukru, białej mąki i innych produktów bogatych w rafinowane węglowodany. Wśród czynników, które mogą dodatkowo pogarszać sytuację, wymienia również przewlekły stres.
Dlaczego warto zwracać uwagę na ten problem? Insulinooporność wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2 i innych zaburzeń metabolicznych. Często współwystępuje także z nadciśnieniem, nieprawidłowym poziomem lipidów we krwi czy stłuszczeniem wątroby. Lekarz holista podkreśla, że możemy próbować przeciwdziałać powstaniu tego stanu poprzez zdrowe codzienne wybory: regularny ruch, zbilansowaną dietę, odpowiednią ilość snu i ograniczanie stresu.
Czytaj także: Jak odżywia się doktor Tadeusz Oleszczuk? Znany lekarz holista zdradza, co je, a czego się wystrzega
Kolejnym procesem winnym pogarszania się jakości naszego życia opisanym przez dr. Oleszczuka jest glikacja. To reakcja, w której cukry łączą się z białkami, lipidami lub kwasami nukleinowymi, zmieniając ich właściwości. W jej wyniku mogą powstawać tak zwane zaawansowane produkty końcowe glikacji, określane skrótem AGEs.
Glikacja zachodzi w organizmie naturalnie, ale jej nasilenie może wzrastać między innymi przy długotrwale podwyższonym poziomie glukozy we krwi. Produkty tego procesu są wiązane z uszkodzeniami tkanek i rozwojem niektórych chorób przewlekłych.
Kiedy więc mamy stale podniesiony poziom cukru w organizmie, proces glikacji jest zaburzony. Widać to głównie w skórze. Zmiany związane z glikacją mogą bowiem wpływać na kolagen, białko odpowiadające między innymi za jędrność i elastyczność skóry. W konsekwencji proces ten może sprzyjać powstawaniu zmarszczek i utracie sprężystości. Zaburzenia gospodarki glukozowej mają znaczenie także dla układu krążenia i ogólnego zdrowia metabolicznego.
Dr Oleszczuk podkreśla, że istotne jest nie tylko to, ile cukru dodajemy do kawy czy herbaty, lecz także jego obecność w gotowych produktach. Cukry mogą znajdować się w słodzonych napojach, deserach, słodyczach i wielu produktach wysokoprzetworzonych.
Czytaj także: 6 filarów diety przeciwzapalnej według doktora Oleszczuka. Lekarz holista podpowiada, jakie drobne zmiany mogą wesprzeć organizm
Stres oksydacyjny to kolejny mechanizm, na który zwraca uwagę lekarz. Pojawia się wtedy, gdy równowaga między powstawaniem wolnych rodników a możliwościami ich neutralizowania zostaje zaburzona. Wolne rodniki uczestniczą w wielu procesach zachodzących w organizmie, jednak ich nadmiar może uszkadzać komórki, białka i DNA. Długotrwałe zaburzenie równowagi oksydacyjnej wiąże się z procesami starzenia i może odgrywać rolę w rozwoju różnych chorób przewlekłych.
Co może sprzyjać nasileniu tego zjawiska? Dr Oleszczuk wymienia między innymi palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, dietę bogatą w żywność wysokoprzetworzoną, zanieczyszczenie środowiska i nadmierną ekspozycję na promieniowanie UV. Zwraca także uwagę na znaczenie stresu i obciążenia organizmu.
Jak możemy wspierać naturalne mechanizmy obronne? Pomocne są zbilansowana dieta, regularna, dostosowana do możliwości aktywność fizyczna oraz unikanie palenia. Warto zadbać także o produkty bogate w przeciwutleniacze, takie jak warzywa, owoce, orzechy i nasiona.
Autofagia to naturalny proces, w którym komórki rozkładają i usuwają uszkodzone elementy, a następnie wykorzystują część pozyskanych składników ponownie. Można porównać ją do wewnętrznego systemu porządkowania, który pomaga utrzymać prawidłowe funkcjonowanie komórek. Jak opisuje dr Tadeusz Oleszczuk, sprawna autofagia ma znaczenie dla utrzymania równowagi komórkowej. Proces ten jest przedmiotem badań dotyczących starzenia, odporności i chorób neurodegeneracyjnych.
Na jego przebieg wpływa wiele czynników. Autor zwraca uwagę między innymi na dietę bogatą w cukry i tłuszcze trans, podjadanie przez cały dzień, brak ruchu, niedobór snu i przewlekły stres oksydacyjny.
W książce podkreśla również znaczenie okresów bez jedzenia, opisując post przerywany jako jeden ze sposobów wspierania procesów związanych z autofagią. Nie oznacza to jednak, że każdy powinien stosować długie przerwy między posiłkami. Korzyści i bezpieczeństwo takiego rozwiązania zależą od stanu zdrowia, przyjmowanych leków i indywidualnych potrzeb. Nie jest to metoda odpowiednia dla wszystkich.
Podstawą dbania o zdrowie pozostają zbilansowane odżywianie, odpowiednia regeneracja i regularny ruch. Nie trzeba wprowadzać restrykcyjnych diet, by zacząć lepiej troszczyć się o organizm.
Zapalenie jest naturalną reakcją obronną organizmu. Pomaga zwalczać infekcje i naprawiać uszkodzone tkanki. Problem pojawia się wtedy, gdy proces zapalny utrzymuje się przez długi czas i przestaje pełnić wyłącznie funkcję ochronną.
Przewlekły stan zapalny może wiązać się z rozwojem wielu chorób, w tym schorzeń układu krążenia, zaburzeń metabolicznych i niektórych nowotworów. Nie zawsze daje przy tym wyraźne objawy, dlatego tak ważne jest dbanie o zdrowie na co dzień i diagnozowanie dolegliwości, które utrzymują się przez dłuższy czas.
Dr Oleszczuk wskazuje, że znaczenie mają między innymi sposób odżywiania, aktywność fizyczna, sen i poziom stresu. Wśród czynników, które mogą sprzyjać nasilaniu procesów zapalnych, wymienia żywność wysokoprzetworzoną, nadmiar cukrów prostych, alkohol, słodzone napoje oraz przetworzone produkty mięsne.
W swojej książce podkreśla również rolę błonnika i mikrobioty jelitowej. Warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe i nasiona roślin strączkowych dostarczają składników wspierających prawidłową pracę jelit. Z kolei orzechy, nasiona i ryby morskie mogą być cennymi elementami zbilansowanej diety.
Czytaj także: Nie dieta ani ruch. Dr Oleszczuk wskazuje na czynnik, który jest niezbędny do szczęścia, a większość z nas go bagatelizuje
Choć procesy opisane przez dr. Tadeusza Oleszczuka mogą wydawać się skomplikowane, wiele działań profilaktycznych sprowadza się do codziennych nawyków. Nie chodzi o perfekcyjny styl życia ani o wyeliminowanie wszystkich potencjalnie szkodliwych czynników. Znaczenie ma przede wszystkim regularność i konsekwencja.
Autor wskazuje kilka podstawowych obszarów, o które warto zadbać:
- Zbilansowana dieta. Warto częściej wybierać warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, strączki, orzechy i źródła zdrowych tłuszczów. Dobrze jest ograniczać nadmiar cukru, słodzone napoje i żywność wysokoprzetworzoną.
- Codzienny ruch. Nawet 20–30 minut spaceru dziennie może być dobrym początkiem. Warto wybierać aktywność, którą lubimy i możemy wykonywać regularnie.
- Odpowiednia ilość snu. Dorosłym zwykle zaleca się około 7–9 godzin snu na dobę. Liczy się również jego jakość i regularność.
- Ograniczanie stresu. Pomocne mogą być spacery, ćwiczenia oddechowe, medytacja, joga, odpoczynek i pielęgnowanie bezpiecznych relacji z innymi ludźmi.
- Unikanie używek. Niepalenie tytoniu i ograniczenie alkoholu mają istotne znaczenie dla profilaktyki wielu chorób.
- Profilaktyka medyczna. Regularne badania i konsultacje z lekarzem pozwalają wykrywać niektóre problemy zdrowotne na wczesnym etapie i odpowiednio na nie reagować.
Warto pamiętać, że na długość życia wpływają również geny, warunki środowiskowe, dostęp do opieki medycznej i wiele innych czynników, na które nie zawsze mamy wpływ. Nie każdej chorobie można zapobiec samymi zmianami stylu życia. Możemy jednak stopniowo budować nawyki, które wspierają zdrowie i poprawiają jakość codziennego funkcjonowania.
Artykuł powstał w oparciu o książkę: „Zdrowie bez wymówek”, dr Tadeusz Oleszczuk, Wydawnictwo Zwierciadło