Nieodwzajemniona miłość potrafi być równie bolesna jak rozstanie. Czasem zakochujemy się w kimś, kto nigdy nie darzył nas podobnym uczuciem. Innym razem musimy pogodzić się z tym, że partner, z którym dzieliłyśmy życie i snułyśmy plany na przyszłość, przestał nas kochać. Choć obie sytuacje wiążą się z odrzuceniem, każda z nich wymaga nieco innego podejścia.
Jak przestać żyć nadzieją na związek, który nigdy się nie rozpoczął? I co zrobić, kiedy miłość, która kiedyś była odwzajemniona, dobiega końca? Psycholog społeczny Jeremy Nicholson oraz psychoterapeutka F. Diane Barth podpowiadają, jak przetrwać ten trudny czas i na nowo poskładać swój świat.
Zdarza się, że darzymy kogoś silnym uczuciem, choć nigdy nie byliśmy parą. Może to być przyjaciel, znajomy z pracy albo ktoś, z kim przez pewien czas flirtowałyśmy. Nawet jeśli druga osoba nie deklaruje zainteresowania związkiem, trudno nam przestać o niej myśleć. Wciąż mamy nadzieję, że pewnego dnia spojrzy na nas inaczej.
Dlaczego tak się dzieje? Psycholog społeczny Jeremy Nicholson przywołuje badania, które wskazują na trzy możliwe przyczyny nieodwzajemnionej miłości.
1. Idealizujemy drugą osobę.
Kiedy ktoś wydaje nam się wyjątkowo atrakcyjny lub niedostępny, możemy przypisywać mu szczególną wartość. Zaczynamy wierzyć, że to właśnie z nim mogłybyśmy stworzyć wymarzony związek, choć w rzeczywistości nie znamy go wystarczająco dobrze.
2. Wierzymy, że mamy szansę.
Czasem wystarczy kilka miłych gestów, flirt czy niejednoznaczne zachowanie, by pojawiła się nadzieja na coś więcej. Szczególnie łatwo o to w przyjaźni, kiedy trudno odróżnić zwykłą sympatię od romantycznego zainteresowania.
3. Jesteśmy zakochane w samym zakochaniu.
Bywa, że bardziej niż konkretna osoba pociąga nas wyobrażenie romantycznej relacji. Tworzymy w głowie scenariusze wspólnej przyszłości i przywiązujemy się do nich, choć niewiele mają wspólnego z rzeczywistością.
Nicholson zwraca również uwagę na badania dotyczące stylów przywiązania. Wynika z nich, że osoby odczuwające większy lęk w relacjach częściej doświadczają nieodwzajemnionej miłości, szczególnie gdy obiekt ich uczuć wydaje się wyjątkowo atrakcyjny. Z kolei osoby o bezpiecznym stylu przywiązania były najmniej podatne na takie doświadczenia.
Nicholson proponuje kilka sposobów postępowania, zależnie od tego, dlaczego zakochałyśmy się w niedostępnej osobie. Jeśli ktoś wydaje nam się poza naszym zasięgiem, warto przede wszystkim lepiej go poznać, zamiast budować w sobie w głowie jego idealny obraz. Rozmowa i bliższy kontakt pozwolą przekonać się, czy rzeczywiście do siebie pasujemy.
Jeżeli łączy nas przyjaźń, a zachowanie drugiej osoby budzi wątpliwości, dobrze jest sprawdzić, czy właściwie odczytujemy jej intencje. Zamiast miesiącami domyślać się, co oznaczają poszczególne gesty, możemy otwarcie powiedzieć o swoich uczuciach i dowiedzieć się, czy istnieje szansa na związek.
Jeśli natomiast jesteśmy zakochane przede wszystkim we własnym wyobrażeniu o tej osobie, psycholog radzi przyjrzeć się swoim romantycznym przekonaniom. Czy rzeczywiście znamy człowieka, którego kochamy? Jakich cech szukamy u partnera? I czy ta osoba naprawdę je posiada?
Wszystkie te wskazówki dotyczą sytuacji, w których nie wiemy jeszcze, czy uczucie może być odwzajemnione. Jeśli jednak druga osoba wyraźnie powiedziała, że nie jest zainteresowana związkiem, warto uszanować jej decyzję. Dalsze próby przekonywania jej do siebie mogą jedynie przedłużać nasze cierpienie.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy uczucie kiedyś było odwzajemnione. Wspólne wspomnienia i plany na przyszłość sprawiają, że trudno zaakceptować decyzję partnera o rozstaniu. Możemy czuć się oszukane, zagubione i zastanawiać się, jak to możliwe, że ktoś, kto jeszcze niedawno zapewniał nas o miłości, nagle przestał ją odczuwać.
Psychoterapeutka F. Diane Barth opisuje historię Janie, której partner obiecywał wspólną przyszłość, a następnie niespodziewanie odszedł. – Czuję, że nie potrafię pozbierać swojego życia. Nie wiem, jak mam teraz żyć – przyznała kobieta. Jak zauważa Barth, koniec miłości może zachwiać nie tylko naszym poczuciem bezpieczeństwa, ale również tym, jak postrzegamy same siebie. Psychoterapeutka wskazuje kilka kroków, które mogą pomóc poradzić sobie z rozstaniem.
1. Zaakceptuj to, co mówi partner
– Każdy ma prawo do własnych uczuć – przypomina Barth. Radzi, by uważnie wysłuchać partnera, nie próbując za wszelką cenę przekonywać go, że się myli. Możemy mieć zupełnie inne spojrzenie na związek i nadal wierzyć, że warto o niego walczyć. Jeśli jednak druga osoba nie chce już być z nami, musimy przyjąć do wiadomości, że nie jesteśmy w stanie zmienić jej uczuć.
Janie z czasem zrozumiała, że jej były partner nie interesuje się nawet tym, co ona przeżywa. To pozwoliło jej spojrzeć na zakończoną relację inaczej. – To nie jest związek. Chcę być z kimś, kogo obchodzą moje uczucia, nawet jeśli ich nie podziela – wyznała.
2. Weź odpowiedzialność za własne błędy, ale nie obwiniaj się za wszystko
Kiedy związek się rozpada, łatwo szukać winnego. Możemy oskarżać partnera o to, że nas zranił, albo przeciwnie, uznać, że gdybyśmy zachowywały się inaczej, nadal by nas kochał. Barth zachęca, by uczciwie przyjrzeć się własnemu udziałowi w problemach związku. Być może nie zauważałyśmy potrzeb partnera albo miałyśmy trudności z komunikacją. Warto to dostrzec i wyciągnąć wnioski.
Nie oznacza to jednak, że powinnyśmy brać na siebie całą odpowiedzialność. Psychoterapeutka przestrzega przed obwinianiem wyłącznie jednej strony. Nawet jeśli oboje popełnialiśmy błędy, nie zawsze oznacza to, że związek można jeszcze uratować.
3. Zastanów się, co możesz i chcesz w sobie zmienić
Czy partner zwracał uwagę na zachowania, które utrudniały wam porozumienie? A może sama dostrzegasz coś, nad czym warto popracować? Zdaniem Barth dobrze jest zastanowić się, czy ewentualna zmiana rzeczywiście nam posłuży. Jeśli chodzi o nawyk, który przeszkadzał w codziennym życiu, praca nad nim może poprawić również nasze przyszłe relacje.
Inaczej jest wtedy, gdy partner oczekuje od nas rezygnacji z ważnych potrzeb lub zachowań, które nie są dla nas szkodliwe. Nie warto zmieniać się za wszelką cenę tylko po to, by zatrzymać drugą osobę.
4. Oceń, czy partner rzeczywiście może dać ci to, czego potrzebujesz
Barth proponuje również, by przyjrzeć się możliwościom i gotowości do zmiany po stronie partnera. Czy potrafi okazywać uczucia? Czy jest w stanie poświęcać nam tyle czasu, ile potrzebujemy? Czy chce pracować nad problemami, które pojawiły się w związku?
Psychoterapeutka zwraca uwagę, że niektóre zachowania wynikają z osobistych trudności i ograniczeń drugiej osoby, a nie z tego, jak bardzo nas kocha. Nie zawsze więc miłość czy zaangażowanie wystarczą, by coś się zmieniło. Warto zadać sobie pytanie, czy nawet gdyby partner wrócił, bylibyśmy w stanie stworzyć relację, w której oboje czujemy się dobrze.
Niezależnie od tego, czy przeżywamy nieodwzajemnione zauroczenie, czy rozstanie po wieloletnim związku, pogodzenie się z utratą nadziei na wspólną przyszłość wymaga czasu. Możemy pracować nad sobą i uczyć się na własnych doświadczeniach. Nie możemy jednak decydować o uczuciach drugiego człowieka.
Pogodzenie się z tym, że ktoś nas nie kocha, nie oznacza, że z dnia na dzień przestaniemy za nim tęsknić. Możemy nadal czuć smutek i żal, a jednocześnie powoli wracać do własnych planów, zainteresowań i relacji z bliskimi. Z czasem łatwiej będzie nam dostrzec, że choć jedna historia się nie udała, nie przekreśla to szansy na miłość, która będzie odwzajemiona.