Vardagsmotion, allemansrätten, fredagsmys… Na samych nazwach można sobie połamać (polski) język! Ale kryją się za nimi zaskakująco proste sposoby na spokojniejsze i zdrowsze życie. I wcale nie trzeba mieszkać w Skandynawii, żeby z nich korzystać.
Skandynawski styl życia od lat fascynuje mieszkańców innych części świata. Kojarzy się z równowagą między pracą a odpoczynkiem, bliskością natury i umiejętnością cieszenia się prostymi przyjemnościami. Najczęściej słyszymy o szwedzkiej fice, czyli przerwie na kawę i rozmowę, oraz lagom – filozofii umiaru, zgodnie z którą nie potrzebujemy ani za dużo, ani za mało, lecz właśnie tyle, ile wystarczy.
Ale północna codzienność ma znacznie więcej do zaoferowania. Wiele tamtejszych zwyczajów nie wymaga pieniędzy, specjalnych przygotowań ani radykalnej zmiany stylu życia. Chodzi raczej o to, by inaczej spojrzeć na rzeczy, które i tak robimy każdego dnia. Poznaj więc tych 6 skandynawskich lifestyle'owych inspiracji (choć nazwy poniższych zwyczajów pochodzą ze szwedzkiego, wiele stojących za nimi praktyk jest bliskich mieszkańcom także innych krajów Północy).
Nie każdy ruch musi oznaczać wizytę na siłowni, przebiegnięcie pięciu kilometrów czy wykonanie określonej liczby ćwiczeń. Szwedzkie słowo vardagsmotion oznacza aktywność fizyczną wpisaną w zwykłą codzienność. Może to być spacer do sklepu, jazda rowerem do pracy, wejście po schodach zamiast korzystania z windy albo przejście się podczas rozmowy telefonicznej.
W takim podejściu ruch nie jest kolejnym obowiązkiem do odhaczenia, lecz naturalną częścią dnia. To szczególnie ważne, jeśli większość czasu spędzasz przy biurku. Nawet regularne treningi nie sprawiają przecież, że wielogodzinne siedzenie przestaje mieć znaczenie dla zdrowia.
Możesz zacząć od wysiadania przystanek wcześniej, krótkiego spaceru po obiedzie albo częstszego wstawania od komputera. Niewielkie porcje ruchu też się liczą.
W Szwecji funkcjonuje też zasada allemansrätten, czyli prawo powszechnego dostępu do przyrody. Podobne rozwiązania istnieją między innymi w Norwegii i Finlandii. Pozwalają one korzystać z wielu terenów naturalnych, pod warunkiem poszanowania środowiska, prywatności i obowiązujących ograniczeń. Za tą zasadą kryje się również sposób myślenia o naturze. Kontakt z nią nie musi oznaczać wielkiej wyprawy, kosztownego wyjazdu czy zdobywania górskich szczytów. Może być czymś tak zwyczajnym jak spacer po lesie, odpoczynek nad jeziorem albo kilkanaście minut spędzonych w parku.
Badania wiążą przebywanie wśród zieleni z lepszym samopoczuciem i niższym poziomem odczuwanego stresu. Dlatego nawet jeśli mieszkasz w dużym mieście, warto poszukać miejsca, w którym choć na chwilę możesz oderwać się od ekranów, hałasu i codziennego pośpiechu.
Piątek po pracy wcale nie musi oznaczać wyjścia do restauracji, spotkania ze znajomymi ani nadrabiania zaległości. Szwedzi mają na ten wieczór własny pomysł – fredagsmys, co można przetłumaczyć jako przytulny piątek. To zwyczaj spędzania czasu w domu, najczęściej z rodziną lub bliskimi. Wygodne ubrania, proste jedzenie, film, rozmowy i żadnej presji, by robić coś wyjątkowego. W Szwecji z piątkowymi wieczorami kojarzą się nawet tacos, które dla wielu rodzin stały się częścią tego rytuału.
Najważniejsze jest jednak coś innego: świadome zakończenie tygodnia pracy. Zamiast natychmiast wypełniać wolny czas kolejnymi zadaniami, pozwalasz sobie odpocząć. Możesz zgasić mocne światło, odłożyć telefon, przygotować ulubioną kolację i przez kilka godzin nie myśleć o obowiązkach.
Szwedzkie samhällsengagemang oznacza zaangażowanie społeczne. Nie chodzi jednak wyłącznie o wolontariat czy działalność w organizacjach. To także uczestnictwo w życiu lokalnej społeczności, wspólne zainteresowania i zwykłe, codzienne kontakty z ludźmi. Nie każda z nas potrzebuje licznego grona znajomych i kalendarza pełnego spotkań. Poczucie przynależności może budować również niewielka grupa osób, z którymi regularnie się widujesz. Sąsiedzi, uczestniczki zajęć, znajomi z biblioteki czy osoby spotykane podczas spacerów z psem – takie relacje także mają znaczenie.
Badania pokazują, że więzi społeczne są ważne dla zdrowia i dobrostanu, a długotrwała samotność może im szkodzić. Dlatego warto pielęgnować nie tylko najbliższe przyjaźnie, lecz także drobne kontakty, które sprawiają, że czujemy się częścią większej całości.
W krajach skandynawskich popularne są kąpiele w jeziorach, a także korzystanie z sauny. Szwedzkie kvällsdopp oznacza dosłownie wieczorną kąpiel, często właśnie na świeżym powietrzu. Oczywiście jesienią i zimą można zrezygnować z wskakiwania do zimnego jeziora (choć Szwedkom często to zimno nie przeszkadza), żeby zainspirować się tym zwyczajem. Możesz potraktować go jako przypomnienie, że wieczorem warto znaleźć chwilę na wyciszenie i zadbanie o komfort ciała.
Ciepła kąpiel lub prysznic przed snem mogą sprzyjać zasypianiu. Po ogrzaniu ciała następuje stopniowe oddawanie ciepła, co współgra z naturalnym obniżaniem temperatury organizmu przed nocnym odpoczynkiem. Najważniejsze, by stworzyć przyjemny rytuał, który pomoże oddzielić aktywną część dnia od czasu przeznaczonego na sen.
Nie wszystkie zdrowe nawyki wymagają kupowania egzotycznych produktów czy poszukiwania nowych superfoods. Szwedzkie husmanskost to określenie tradycyjnej, domowej kuchni opartej na prostych, dobrze znanych składnikach. W szerszym kontekście skandynawskiego sposobu odżywiania ważne miejsce zajmują warzywa korzeniowe, ziemniaki, rośliny strączkowe, owoce jagodowe, pełnoziarniste pieczywo żytnie i ryby. To produkty, z których można przygotować pożywne posiłki bez skomplikowanych przepisów.
Takie podejście może być miłą odmianą od nieustannego poszukiwania idealnej diety. Zamiast zastanawiać się, jaki nowy składnik powinnaś wprowadzić do jadłospisu, możesz przyjrzeć się temu, co już masz w kuchni. Pieczone buraki, zupa z soczewicy, kanapka z żytniego chleba czy owsianka z owocami również mogą być elementami wartościowego menu.
Źródło: Violeta Loredana, 9 Nordic Habits for a Happier, Healthier Life - No Expensive Wellness Routines Required, earthsattractions.com, [dostęp: 05.11.2026]