1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Kultura

Modigliani i jego kobiety o pustych oczach. Jaka kryje się za nimi historia?

„Portret Jeanane Hébuterne”, Amedeo Modigliani, 1919 r. (Fot. Ben A. Pruchnie/Getty Images
„Portret Jeanane Hébuterne”, Amedeo Modigliani, 1919 r. (Fot. Ben A. Pruchnie/Getty Images
Amedeo Modigliani to włoski malarz i rzeźbiarz. Znany jest przede wszystkim ze swoich szokujących portretów kobiet o pustych oczach. Co miały oznaczać i dlaczego artysta zdecydował się na tak charakterystyczny zabieg? Jaka historia się za tym kryje?

Amedeo Modigliani — malarz, którego sztuka wciąż szokuje

Amedeo Modigliani urodził się 12 lipca 1884 r. we Włoszech. Na przełomie XIX i XX w. był związany z bohemą artystyczną Paryża. Jednak artystyczne uznanie zdobył dopiero po śmierci. Obecnie jego obrazy są niezwykle ważnym dziedzictwem sztuki modernistycznej. Portrety, choć wzbudzają kontrowersje ze względu na swoją stylistykę, są jednymi z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych dzieł.

Modigliani zmarł 24 stycznia 1920 r. w Paryżu, ukończywszy zaledwie 35 lat. Już w dzieciństwie często chorował, z kolei w dorosłości nadużywał alkoholu i substancji psychoaktywnych, co przyczyniło się do nawrotu choroby i jego tragicznej śmierci.

Temat alkoholizmu poruszaliśmy w naszym podcaście z cyklu „W czułym zwierciadle: uzależnienia”.

Co charakteryzuje obrazy Modiglianiego?

Jak już wspomnieliśmy, Modigliani jest znany ze swoich charakterystycznych portretów przedstawiających smukłe postaci o wydłużonych szyjach i twarzach. Tworząc je, inspirował się m.in. sztuką afrykańską, a także stylami gotyckim oraz renesansowym. Wiele zawdzięcza również francuskiemu klasycyzmowi oraz awangardzie.

„Portret Dedie”, Amedeo Modigliani, 1918 r. (Fot. 		Fine Art/Getty Images „Portret Dedie”, Amedeo Modigliani, 1918 r. (Fot. Fine Art/Getty Images

Co sprawia, że obrazy Modiglianiego są tak rozpoznawalne?

  • Wydłużone, smukłe kształty;
  • całkowity brak oczu lub plamy w ich miejscu;
  • bardzo proste, geometryczne rysy twarzy, a także sporo uogólnień;
  • abstrakcyjna forma postaci;
  • nieobecność tła oraz brak zbędnych detali, które odwracałyby uwagę od centrum portretu;
  • jasne, często pastelowe kolory.

„Madame Kisling”, Amedeo Modigliani, 1917 r. (Fot. 		Heritage Images/Getty Images „Madame Kisling”, Amedeo Modigliani, 1917 r. (Fot. Heritage Images/Getty Images

Puste oczy na obrazach Modiglianiego — co oznaczały?

Oczy na twarzach postaci, które malował Modigliani, zwykle przedstawione są bez detali, w niewyraźny sposób lub jako zupełnie puste. Choć sztukę odbieramy subiektywnie, powstało kilka interpretacji dla zabiegu zastosowanego przez malarza.

  1. Symbolizm ducha czasów. Niektórzy sugerują, że puste oczy mogą oznaczać melancholię, transcendencję i rzeczywistość odmienną od tej widzianej powierzchownie. Autor mógł też w ten sposób zachęcać do introspekcji, czyli wglądu we własne wnętrze.

  2. Unikanie detali osobistych. Istnieje pogląd, że świadomie pomijał on szczegóły, które są dla każdego indywidualne i skrywają w sobie cząstkę duszy człowieka. Modigliani mógł celowo unikać tych detali, aby nadać swoim postaciom uniwersalny charakter.

  3. Estetyka modernistyczna. Puste oczy w portretach Modiglianiego wpisują się w estetykę modernistyczną, która charakteryzowała się dążeniem do artystycznego uproszczenia formy. Pojedyncze elementy, takie jak oczy czy specyficzne cechy twarzy, autor mógł uznać za niepotrzebne.

  4. Wpływy sztuki afrykańskiej. Pamiętajmy też, że Amedeo był zafascynowany sztuką afrykańską, której przedstawiciele mieli własne formy wyrazu, często odbiegające od europejskich konwencji. Elementy stylizowane i abstrakcyjne w twórczości Modiglianiego mogą być odzwierciedleniem tych wpływów.

„Nude seated on a sofa”, Amedeo Modigliani, 1917 r. (Fot. 	UniversalImagesGroup/Getty Images „Nude seated on a sofa”, Amedeo Modigliani, 1917 r. (Fot. UniversalImagesGroup/Getty Images

Amedeo Modigliani — obrazy, które zdobyły największą popularność

Amedeo Modigliani malował zarówno portrety, jak i akty kobiece. Wyróżnić można kilka jego największych oraz najważniejszych dzieł docenianych przez krytyków oraz miłośników sztuki. Są to m.in.:

  • „Portret Jeanane Hébuterne” z 1919 r.
  • „Portret Jeanne Hébuterne w sukni wieczorowej” z 1919 r.
  • „Akt z czarnym chokerem” z 1919 r.
  • „Portret Amelii” z okresu od 1915 r. do 1917 r.
  • „Portret Jana Apóla” z 1910 r.
  • „Autoportret” z 1919 r.

Sztuka nie jest zero-jedynkowa, a jej znaczenie zmienia się w zależności od tego, jak odczuwa ją obserwator. Z tego powodu trudno jest wskazać jedną historię, która kryje się za pustymi oczami na obrazach Modiglianiego. Na pewno jednak do jego sposobu odbierania świata przyczyniły się dorastanie w trudnych czasach, zmienne warunki finansowe rodziców, a także częste chorowanie. Jego obrazy przetrwały jednak wiele lat. Dzięki temu możemy podziwiać ich nietuzinkowość i poznać lepiej samego autora, który niewątpliwie był wyjątkowym artystą.

Jeśli pragniecie poznać inną stylistykę i twórczość sławnych malarzy, warto sprawdzić aktualne wystawy w naszym kraju. Pomocny w tym może być jeden z naszych wcześniejszych artykułów: „Ciekawe wystawy w Polsce i na świecie”, który niczym przewodnik poprowadzi was za rękę przez artystyczny świat, sztuki i malowniczego piękna.

Share on Facebook Send on Messenger Share by email
Autopromocja
Autopromocja

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze