1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Psychologia
  4. >
  5. Narcyz – gdyby pokazał kim jest naprawdę, naraziłby się na odrzucenie

Narcyz – gdyby pokazał kim jest naprawdę, naraziłby się na odrzucenie

„Gdyby ludzie wiedzieli o mnie wszystko to, co ja wiem, co czuję, to nikt by mnie nie pokochał.” - tak myśli osoba z narcystycznym zaburzeniem osobowości. (Fot. iStock)
Rozprawmy się z wreszcie z mitem, że narcyz to ktoś zakochany w sobie. Osoba z narcystycznym zaburzeniem osobowości cierpi na potworne deficyty miłości, również miłości własnej. Rozmowa z psycholożką i socjolożką Urszulą Struzikowską-Marynicz. 

Mityczny Narcyz to człowiek zachwycający się swoją urodą, zakochany w sobie oraz przestroga przed samouwielbieniem. Kim jest narcyz z psychologicznego punktu widzenia?
Rzeczywiście powszechnie o narcyzie mówi się: „egoista”, „zadufany w sobie”, „snob”, „chwalipięta” itp. Po części każde z tych funkcjonujących w mowie potocznej określeń odzwierciedla rzeczywiste cechy narcyza, czyli osoby, która cierpi z powodu narcystycznego zaburzenia osobowości. Podkreślam tu słowo „cierpi”, ponieważ w potocznym rozumieniu ulegliśmy mitowi o tym, że jest to osoba „zakochana w sobie”, tymczasem narcyzm nie ma nic wspólnego z miłością - tak własną jak i wobec nikogo innego. Zaburzenie osobowości tego typu zakwitło w osobie właśnie z powodu deficytu miłości w dzieciństwie, zatem miłości stabilnej, bezpiecznej i bezinteresownej.

Widać tu pewną sprzeczność, bo narcyz wydaje się osobą niezwykle pewną siebie, wywyższającą się, silną. Jeśli jednak cierpi z powodu deficytu miłości, jaką funkcję pełni ta maska, którą nakłada?
Narcystyczne zaburzenie osobowości można rozpatrywać w kategorii mechanizmu obronnego przed poczuciem odrzucenia. Miłość jest naturalną potrzebą każdego z nas, wpisaną w nasz prawidłowy rozwój. Ktoś, kto nie doświadczył w sposób autentyczny bezwarunkowej miłości na wczesnym etapie życia, nie nauczył się jak kochać, jak być kochanym - nie potrafi miłości zarówno przyjąć, jak i jej odwzajemnić. Kluczem do zrozumienia tego procesu jest akceptacja stanowiąca ważny komponent miłości, której osoba narcystyczna nie otrzymała w procesie swojego psychospołecznego rozwoju.

Narcystyczne zaburzenie osobowości zwykle rodzi się w dzieciństwie, kiedy dziecko wyrasta w środowisku, które nie akceptuje go takim, jakim jest w rzeczywistości. W relacji z narcystycznym rodzicem młody człowiek uczy się jaki powinien być, aby zadowolić dorosłych. Czyli, jak się zachowywać i co robić, żeby być widzianym, zauważonym, aby nie dostać lania, albo zasłużyć na pochwałę, żeby przynieść rodzicom satysfakcję, zadowolenie, być im przydatnym i nie zostać dzięki temu odrzuconym.

Maska, którą noszą narcyzi to mechanizm obronny przez prawdą. Bo przekonanie kluczowe o sobie samym w przypadku narcyza jest bardzo bolesne i wynika właśnie z narcystycznego zranienia: „Gdybym pokazała/pokazał, jaka/jaki jestem naprawdę, to naraziłabym/naraziłbym się na odrzucenie”, albo „Gdyby ludzie wiedzieli o mnie wszystko to, co ja wiem, co czuję, to nikt by mnie nie pokochał.” - tak myśli osoba z tego typu zaburzeniem. I stąd ta postawa - najlepiej być perfekcyjnym, brylującym, czy bezwzględnym, bo wówczas zapewniam sobie bezpieczny poziom życia, prestiż, szacunek innych, nie daję powodu, by mnie odrzucać, mają mnieza co podziwiać, jestem dla nich atrakcyjny i mnie nie zostawią. A w rzeczywistości ludzie nie reagują na „idealne” osoby pozytywnie i ufnie, nie lubią czuć się gorsi od innych, potrzebują relacji opartych na równowadze i wymianie atencji, nie zaś na podziwianiu i adorowaniu kogoś, w czyjej obecności czują się kimś nieważnym. To, co lubimy w innych, to to, że są ludźmi z krwi i kości, podobnymi do nas.

Czyli wychowanie jest kluczowym elementem w procesie narodzin narcyza?
Tak, warto to podkreślić, że za przyczyny powstania i rozwoju narcystycznego zaburzenia osobowości przede wszystkim przyjmuje się niekonsekwentną czy niedbałą opiekę nad dzieckiem oraz brak prawidłowych zasad wychowawczych, jak również doświadczanie przez dziecko różnego rodzaju przemocy, nadmiernej krytyki i kontroli, czy wychowanie w warunkach, w których dziecko, nie może być autentycznym sobą, bo to naraża go na odrzucenie ze strony rodzica. Wówczas, ono stara się być takie, jakim rodzic chce je widzieć, jak wykreował sobie jego postać i rolę.

W takich warunkach wychowawczych u dziecka powstaje zniekształcony obraz siebie samego - doświadcza ono ogromnej różnicy pomiędzy tym, jakie jest, a jakim powinno się stać, chcąc za wszelką cenę otrzymać od rodzica atencję, względy. To, co z perspektywy dziecka interpretuje ono jako miłość jest w rzeczywistości stosunkiem warunkującym okazywaną dziecku uwagę, względy czy namiastkę czułości jedynie wówczas, gdy realizuje ono scenariusz rodzica. Inaczej mówiąc, do momentu, w którym narcystyczny rodzic nie uzna, że dziecko go zawiodło, utożsamia je ze sobą, natomiast jeśli uzna, że dziecko w jakikolwiek sposób przynosi mu wstyd, zagraża ujawnieniem wstydliwych dla rodzica treści, naraża na szwank reputację rodzica, dziecko podlega natychmiastowej dewaluacji, odtrąceniu, karze i zwiększeniu poziomu kontroli nad nim.

Nieakceptacja i życie według „życzenia rodzica”, skutkuje w dorosłym życiu tym, że narcyz funkcjonuje w konflikcie pomiędzy tym, kim powinien być, a tym, kim naprawdę czuje, że jest lub chciałby się stać.

W jakich domach rodzą się narcyzi?
Rodziny, w których narcyzi zakwitają i rozkwitają w zaburzonej strukturze swojej osobowości są dwojakie - mogą to być środowiska wysokodysfunkcyjne i tak zwane dobre domy. Tam, gdzie jest przemoc, alkohol, zaniedbania, dziecko wchodzi najczęściej w rolę bohatera rodzinnego, czy maskotki - przyjmuje rolę, która jest dla niego najbezpieczniejsza. Dba o samego siebie, bo nikt nie dba o nie, przynosi rodzinie honor i dumę, jest silny i kompetentny, bo na co dzień podlega całkowitej dewaluacji, a bycie „bezużytecznym” dla rodziny zagraża odrzuceniem.

W tak zwanych „dobrych domach”, których złudzeniom bardzo często ulegamy, zdarzają się również rażące zaniedbania emocjonalne wobec dziecka czy nieakceptowanie go. Wówczas podobnie dziecko wciskane jest w określone role, w których nie ma możliwości być sobą, ale rodzicom się te kreacje podobają, bo przynoszą rodzinie prestiż, podnoszą wizerunek, realizują to, czego oni sami zrealizować nie zdołali.

Tych ról może być wiele i często się przenikają: „złote dziecko”, „kozioł ofiarny”, „maskotka”, „bohater”, „dziecko niewidoczne”.

Wychowanie dziecka bez akceptacji, bliskości i poczucia bezpieczeństwa w relacji z rodzicami, skutkuje tym, że w dalszych etapach życia, uważa ono wrażliwość i autentyczność za słabość oraz wyraża przekonanie, że na szacunek i miłość należy sobie zasłużyć. Nie tylko dotyczy to zasługiwania przez kogoś na jego szacunek i miłość, ale również sam narcyz stara się nieustannie zasłużyć na taki szacunek i miłość, dzięki którym spodziewa się, że uniknie odrzucenia, odizolowania, zniknięcia ze świecznika społecznego, na którym pragnie pozostać upatrując w nim zaspokojenia potrzeby bezpieczeństwa.

Narcyz cały czas coś udowadnia.
Osoba narcystyczna swoją kruchą samoocenę stara się zamaskować za misternie konstruowanym wrażeniem omnipotentnego, wszechstronnego, ważnego, kompetentnego, silnego.

Próbuje kontrolować otoczenie i traktuje ludzi przedmiotowo - ma przekonanie, że to da mu korzystną pozycję w towarzystwie, społeczeństwie, świecie a ponieważ relacje zagrażają odrzuceniem, nie angażuje się w nie. Bywa bezwzględny, nie przejmuje się dobrem innych, często przekracza ich granice, ponieważ granice chwieją jego poczuciem bezpieczeństwa i wpływu, potrzebą kontroli nad sytuacją. Zatem granice dla narcyza muszą zostać w jego poczuciu zniesione. Innych, subtelnych granic obyczajowych nie dostrzega, gdyż taka umiejętność wynika z empatii a ta cecha u osoby z narcystycznym zaburzeniem osobowości uległa zniekształceniu i deficytowi. Tak naprawdę narcyz nie ufa ludziom, odczuwa samotność i żywe jest w nim przekonanie, że świat mu zagraża. W efekcie czuje potrzebę silnej koncentracji na sobie i poszukiwania wszystkiego, co choćby pozornie zaspokoi podstawową potrzebę każdego z nas: przetrwania i związanego z nią koniecznego bezpieczeństwa oraz akceptacji.

Szuka potwierdzenia swojej wartości?
U osób z narcystycznym zaburzeniem osobowości poczucie własnej wartości jest mocno warunkowane pozytywnymi wzmocnieniami, czyli pochwałami, aprobatami ze strony otoczenia i tego w jaki sposób osoby te oceniane są przez innych ludzi - rodziców, szefów, partnerów. Osoba z niskim poczuciem własnej wartości, żeby czuć się ważna, musi być kimś szczególnie ważnym, coś osiągnąć, coś zdobyć, mieć, trzymać się konkretnej grupy posiadającej szczególne znaczenie społeczne, prestiż, władzę. I tak naprawdę to jest studnia bez dna, bo takie osoby, które nie wierzą w siebie i mają niską samoocenę, zawsze potrzebują przeglądać się w oczach otoczenia, potwierdzać nieustannie że są ważne, wyjątkowe, że nikt ich nie odrzuci.

Zdrowego poczucia własnej wartości nabieramy zazwyczaj dlatego, że ktoś nas akceptuje takimi jakimi jesteśmy, wiemy kim chcemy być, i możemy dążyć do tego.

Wróćmy do cech narcyza - po czym poznać, że ktoś ma narcystyczne zaburzenie osobowości?
Zgodnie z kryteriami przyjętymi przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne osobę o tym rysie osobowości charakteryzują cechy takie jak:

  1. Poczucie wielkości i wyższości nad innymi osobami;
  2. Fantazjowanie na temat własnego uprzywilejowania, wszechmocy, sukcesów, wpływu na innych, urody;
  3. Posiadanie przekonania o własnej wyjątkowości oraz o tym, że ponieważ jest się kimś wyjątkowym i uprzywilejowanym to należy utrzymywać relacje jedynie z instytucjami i osobami o równie wyjątkowej pozycji i prestiżu;
  4. Oczekiwanie specjalnego traktowania, nadmiernego podziwu i szczególnego szacunku;
  5. Posiadanie przekonania o swoim uprzywilejowaniu, stąd roszczeniowość i wysokie wymagania wobec innych osób, awanturowanie się, konfliktowanie się z otoczeniem poprzez arogancki stosunek do innych osób;
  6. Wykorzystywanie innych ludzi;
  7. Brak empatii;
  8. Przekonanie o tym, że inni zazdroszczą osobie narcystycznej, podczas gdy w rzeczywistości sam narcyz zazdrości innym
  9. Arogancja, impulsywność, które prezentowane są w relacjach społecznych.

W książce „W cieniu narcyza. Jak rozpoznać toksyczną relację i uwolnić się z niej” została postawiona teza, że relacje narcystyczne nie zdarzają się zupełnie przypadkowo. Czy to znaczy, że niektóre typy osobowości mogą przyciągać narcyzów?
Myślę, że autorka książki ma na myśli sytuacje, w których w relacje z osobą narcystyczną wchodzi ktoś, kto przez wcześniejsze doświadczenia z dzieciństwa, zna pewne schematy i nauczył się w nich funkcjonować, stanowią one dla niego pewnego rodzaju „normę”. Na przykład sytuacja, w której osoba pochodząca z rodziny, gdzie występował alkoholizm jednego z rodziców wiąże się w życiu dorosłym z osobą od alkoholu uzależnioną. Dzieje się tak, ponieważ nieświadomi traumy i jej konsekwencji często powielamy wzorce relacji, w których nauczyliśmy się przetrwać i poruszać po tego typu przestrzeniach. Robimy to automatycznie, wybierając nieświadomie wzorce dla nas znane i sprawdzone. Mamy też pewien kompleks w sobie, nadzieję, że tym razem problem zażegnamy, uratujemy partnera, pokonamy trudności, będziemy silniejsi niż wtedy, gdy jako dzieci byliśmy bezbronni i zależni.

Osoby, które ulegają wpływowi narcystycznej jednostki i wikłają się w relację z nią z dużym prawdopodobieństwem są osobami wychowywanymi przez narcystycznego rodzica lub w innych traumatycznych okolicznościach, w których normą, do jakiej przywykły były trudności wynikające z ról panujących w rodzinie i jej dysfunkcji. Takie osoby dorastały w zniekształconym obrazie miłości i bliskości, posiadając przekonanie, że nie zasługują na miłość, o którą nieustannie muszą zabiegać. Osoby wiążące się z osobowością narcystyczną to nierzadko osoby cierpiące z powodu zaburzeń depresyjnych, lękowych, uzależnień, o osobowości zależnej. Człowiekiem przeżywającym kryzys, funkcjonującym w słabszej kondycji psychicznej łatwiej jest manipulować, podporządkować go, wykorzystać.

Proszę jednak pamiętać również o tym, że większość z nas dałaby się z łatwością oczarować narcystycznej fikcji, w której my sami od początku relacji jesteśmy idealizowani, adorowani, traktowani jako wyjątkowi partnerzy wyjątkowego partnera.

Jeśli ktoś da się złapać w sieci narcyza, to czy da się z nim żyć? Jak?
Pewnie, że tak, chociaż jest to bardzo trudne. Ludzie posiadają zdolność do adaptacji w najbardziej skrajnych warunkach stresu i ograniczonych zasobów, jak w czasach epidemii czy wojny, i także w relacji indywidualnej.

Związek z osobą cierpiącą na narcystyczne zaburzenie osobowości wymaga od nas przepracowania w sobie przestrzeni własnych wartości, czyli dokonania rozrachunku tego, co jest mitem a co faktem związanym z relacją z osobą narcystyczną, pożegnaniem tego, co nigdy nie nastąpi, oddzielenia tego, co pochodzi w relacji od osoby narcystycznej, a co jest naszym własnym przekonaniem na nasz temat.
Decydując się na relację tego typu należy przede wszystkim zadbać o własną samoocenę, posiadanie własnej przestrzeni, zaplecza, czyli wsparcia w postaci przyjaciół, być może specjalisty, który pozwoli nam oddzielić to, co nasze od tego, co jest nam narzucane. Kontynuowanie relacji z narcystycznym członkiem rodziny czy partnerem zakłada niejako przepracowanie żałoby po tym, czym ta relacja mogłaby być, a czym nigdy się nie stanie. To, co możemy dodatkowo zrobić to wyciągnąć wnioski z bolesnych lekcji tych relacji, zauważyć mechanizmy, cykl relacji, zachowania zwiastujące zagrożenie agresją, a także wypracować własne granice.

Przykładowymi zasadami do opanowania przez nas w tak trudnej relacji jest:

- zdobycie wiedzy na temat narcystycznego zaburzenia osobowości;
- podjęcie konsultacji i wsparcia ze strony specjalisty, skorzystanie z poradnictwa specjalistycznego;
- porzucenie nadziei, że osoba narcystyczna się zmieni;
- przyjrzenie się sobie samym, jak reagujemy, co wyzwala w nas trudności, wobec jakich zachowań czujemy się słabi, bezsilni, uwikłani, zależni;
- ustalenie granic w kontaktach i relacjach;
- stanie na straży własnych uczuć, przekonań i granic, zadawanie sobie pytanie, dlaczego coś sądzę, skąd coś wiem itp.;
- dbanie o zdrowe przyzwyczajenia;
- odpuszczanie z udowadnianiem swoich racji, bo w tej relacji nasza racja nie ma wielkiego znaczenia dla osoby narcystycznej, a my aby ją mieć niepotrzebnie wikłamy się rzucając się w walkę z wiatrakami;
- przyjęcie tego, co dobre i ważne dla nas w tej relacji, natomiast zachowanie ostrożność, gdy jesteśmy w sposób zaskakujący adorowany lub traktowani w wyjątkowo miły sposób;
- ufanie swojej intuicji, emocjom i doświadczeniu, przykładowo czując złość nie czujemy jej, dlatego, że jesteśmy złą osobą, ale złościmy się, bo prawdopodobnie nasze granice są przekraczane;
- spisanie listy swoich mocnych stron, sukcesów, doświadczenia.

A kiedy orientujemy się, że nasz rodzić był albo jest narcyzem?
Do rodzica można napisać list, którego wcale nie trzeba nigdy mu wręczać czy wysyłać. Ważne, aby w takim liście w sposób autentyczny, własny wyrazić swoje uczucia, pretensje, oczekiwania, zdanie i granice. Jest to ważne z perspektywy nas samych, podobnie jak przebaczenie takiemu rodzicowi - to istotne nie dla rodzica, lecz dla uwolnienia się od trawiącego nas poczucia krzywdy, od pretensji, złości, żalu, smutku, lęku. Wszystko to jest potrzebne, aby móc wzrastać, a bolesne doświadczenia przekuć w te uzdrawiające nas samych i nasze kolejne relacje z innymi osobami.

W sytuacji, kiedy nasz rodzic z narcystycznym zaburzeniem osobowości starzeje się, możemy spodziewać się nasilania różnego rodzaju dezadaptacyjnych zachowań. Możemy być narażeni na agresję, pod wpływem której narcystyczny rodzic może zwracać przeciwko nam otoczenie czy instytucje, oskarżając nas i próbując w ten sposób kontrolować, odreagowywać własne frustracje, mścić się. Taki rodzic ma skłonność do zabiegania o utrzymanie nad nami kontroli i manipulowania otoczeniem, w tym naszą empatią i poczuciem więzi czy zobowiązania, toteż nierzadko wyolbrzymia odczuwane trudności, potrzebę uzyskania od nas wsparcia podejmując rolę ofiary.

A kiedy narcyza spotkamy w pracy?
Myślę, że praca jest takim obszarem, który można zmienić, jeśli relacja z osobą o wyjątkowo trudnym dla nas wpływie ogranicza czerpanie przyjemności z aktywności zawodowej, powoduje w nas nieustanne poczucie zagrożenia i dewaluacji, a także jeżeli wpływ ten paraliżuje naszą kreatywność i rozwój zawodowy. Wiele też w naszej sytuacji zależy od tego, czy narcyzem jest nasz przełożony czy współpracownik, bo inna będzie siła i kierunek jego zabiegów wobec nas. Korzystnie i bezpiecznie jest skoncentrować się na własnych zadaniach i nie walczyć o rację i przeprosiny, ponieważ te nie nastąpią. Okazywanie braku zainteresowania zagrywkami takiej osoby wywołać może w niej poczucie odrzucenia, unieważnienia i wtedy istnieje szansa, że pragnąc uchronić się przez takim poczuciem osoba utraci zainteresowanie nami.

Czy narcyz się czegoś boi?
Narcyz przede wszystkim boi się odrzucenia i ujawnieniem tego, kim się czuje. Odczuwa również lęk przed utratą kontroli oraz przed upokorzeniem go (rzeczywistym lub wyimaginowanym, czyli takim, jakiego spodziewa się sam narcyz).

Jak szybko zorientować się, że tkwimy w relacji z narcyzem i jak uwolnić się od fizycznej i emocjonalnej traumy, która może być tego skutkiem takiego spotkania?
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, jak czujemy się w tej relacji. Czy czujemy się bezpieczni, szanowani, czy myślimy o sobie pozytywnie, czy możemy się samorealizować, wyrażać swobodnie swoje zdanie? Czy wyrażanie naszych uczuć i przekonań jest dla nas zagrażające, powoduje konflikty, cynizm, zarzuty, umniejszanie znaczenia tego, co myślimy i czujemy?

Kiedy zorientujemy się, że relacja nas obciąża, że czujemy się w niej zagrożeni, nieswobodni, kontrolowani, że spada na nas odpowiedzialność za relację i jej przebieg oraz decyzje i zachowania drugiej strony to znaczy, że relacja ta wymaga przewartościowania zasad i granic dla obu stron, bo być może zaczyna ona być relacją skośną, czyli taką bez równowagi.

Kiedy dociera do nas, że jesteśmy krzywdzeni warto jest zaczerpnąć wiedzy o narcystycznym zaburzeniu osobowości z rzetelnego źródła; skonsultować sytuację ze specjalistą w obszarze zdrowia psychicznego.

Dla własnego rozwoju należy pożegnać to, co było aby mogło nastąpić to, co może być dla nas zdrowsze. To osobliwy rodzaj żałoby po relacji, która nie będzie tą, jakiej potrzebujemy, a zatem pożegnaniem naszych nadziei, potrzeb, złudzeń, zachowując to, co dla nas ważne i potrzebne. Moment uzdrowienia następuje wówczas, kiedy pacjent dostrzega narcystyczny wpływ na siebie i odróżnia swoje trudności od trudności osoby z narcystycznym zaburzeniem osobowości, kształtując granicę i dystans między tym, co własne a tym, co pochodzi z zewnątrz.

Czy z narcystycznym zaburzeniem osobowości da się coś zrobić? Jeśli osoba, w której narodził się narcyz w wyniku deficytów miłości w dzieciństwie spotka na swojej drodze kochające, wspierające, akceptujące osoby, ma szansę się zmienić? Czy da się choć trochę zejść z tej trudnej, również dla samego narcyza i jego bliskich, drogi?
Byłoby doskonale, gdyby to tak działało, ale niestety praktyka pokazuje, że to raczej bardzo mało prawdopodobne w naturalnych relacjach, bez interwencji terapeutycznej. Niestety, pacjenci z narcystycznym zaburzeniem osobowości bardzo rzadko trafiają na terapię. I w relacji terapeutycznej ciężko jest leczyć tego typu zaburzenie, ponieważ żeby je uzdrowić trzeba komuś całkowicie zaufać i dać się poprowadzić, pozwolić dotknąć tzw. rany narcystycznej, czyli tego, co tak naprawdępacjenta narcystycznego cały czas bardzo boli.

W oczach narcyza otwarcie się to jest ogromne wyzwanie i zagrożenie dla całej struktury jego Ja, czyli tego nad czym pieczołowicie pracował od dziecka, wszystkiego tego, kim on właściwie jest. Z pomocą terapeuty może się to udać, ponieważ terapeuta zna mechanizmy, świadom jest nieuświadomionych przez pacjenta potrzeb, natomiast osoby z otoczenia niekoniecznie, stąd mogą nie tylko zaszkodzić sobie takim pomaganiem, ale również pogłębić mechanizmy i dysfunkcyjne przekonania pacjenta. Jeżeli pacjent nie trafi na terapię odczuwając, że coś dzieje się z nim niekorzystnego, jeśli nie przeprowadzimy umiejętnie i profesjonalnie tego procesu, to te życzliwe i kochające osoby zwykle są narażone na różnego rodzaju manipulacje i nadużycia. Narcyz najczęściej bierze z tych relacji to, co jest mu przydatne w danym momencie, żeby zaspokoić głód miłości, czasem w sposób destruktywny i bezwzględny.

Słyszałam kiedyś takie powiedzenie, że narcyz to choroba na którą leczą się wszyscy oprócz pacjenta…
Tak. Nie znam osoby, która się z tego zaburzenie zupełnie wyleczyła, znam natomiast osoby w długoletnich terapiach, które z tym zaburzeniem funkcjonują, żyją i starają się ograniczać szkody dla siebie i innych. Zgadzam się również z tezą, że znacznie, częściej leczy się traumatyczne konsekwencje obcowania z narcyzem niż jego samego. Powodem jest to, że osoba narcystyczna nie jest świadoma swojego problemu, ponadto nie ma motywacji do zmiany, ponieważ do relacji podchodzi zazwyczaj przedmiotowo i dużym dystansem emocjonalnym w celu ochrony przed potencjalnym odrzuceniem. Kolejnym powodem jest również fakt, że określanie pacjenta z tego typu problemem mianem „narcyza” (sama bardzo nie lubię tej etykiety) oznacza w pewien sposób jego naznaczenie - czy ktoś z nas chciałby być tak etykietowany, określany słowem, które w naszej kulturze niesie ze sobą tyle negatywnych, krzywdzących znaczeń?

Urszula Struzikowska- Marynicz: psycholog i socjolog. Prowadzi własną praktykę psychologiczną w Krakowie a na co dzień pracuje jako interwent kryzysowy Ośrodku Interwencji Kryzysowej. Posiada doświadczenie w interwencji kryzysowej, terapii psychologicznej, poradnictwie psychologicznym oraz w udzielaniu wsparcia w obszarze problematyki pomocy społecznej, w tym przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

Urszula Struzikowska- Marynicz (Fot. archiwum prywatne)

Książka ,,W cieniu narcyza" to studium narcystycznego zaburzenia osobowości (NPD) i jego traumatycznego wpływu na członków rodziny i partnerów. Jest to wnikliwa, pełna współczucia i oferująca praktyczne strategie powrotu do zdrowia lektura. Bez względu na to, czy dopiero uczysz się o NPD, masz narcystycznego rodzica lub innego członka rodziny, opuszczasz narcystyczny związek, czy zmagasz się z okołonarcystyczną traumą, znajdziesz tu odpowiedzi na najważniejsze pytania dotyczącego tego tematu.

"W cieniu narcyza. Jak rozpoznać toksyczną relację i uwolnić się z niej", Julie L. Hall; tłumaczenie: Matylda Biernacka, Wydawnictwo Kobiece

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze