Na greckiej Ikarii widok aktywnego osiemdziesięciolatka nikogo nie dziwi. Mieszkańcy tego miejsca słyną z długowieczności, a ich styl życia od lat interesuje naukowców. Szczególną uwagę zwraca pięć prostych nawyków, które są naturalną częścią ich codzienności.
Naukowcy od lat próbowali ustalić, dlaczego tak wielu mieszkańców rajskiej Ikarii dożywa późnej starości. W jednym z badań poświęconych osobom po 80. roku życia zwrócono uwagę m.in. na codzienną aktywność fizyczną, zdrowe odżywianie, częste kontakty z innymi oraz popołudniowe drzemki.
Nie oznacza to oczywiście, że wystarczy skopiować kilka greckich zwyczajów, by zapewnić sobie długowieczność. Zdrowie i długość życia zależą od wielu czynników, także genetycznych i środowiskowych. Ikaria pokazuje jednak coś ciekawego: dbanie o organizm nie zawsze musi przyjmować postać treningu, restrykcyjnej diety czy kolejnego punktu wpisanego do kalendarza. Czasem kryje się w sposobie, w jaki wygląda zwyczajny dzień.
Co więc robią Grecy z Ikarii, co mogłoby stanowić świetny przykład i dla osób z Polski? Oto 5 najważniejszych zachowań greckich seniorów, które zdecydowanie warto od nich „skopiować”.
Na Ikarii trudno uniknąć ruchu. Wyspa jest górzysta, a dotarcie do sąsiada czy sklepu, a nawet własnego ogrodu często oznacza pokonanie wzniesienia. Dzięki temu aktywność fizyczna nie jest osobnym zadaniem do wykonania, ale częścią codzienności.
Nie chodzi więc wcale o intensywny trening, ale o regularne ruszanie się w ciągu dnia. Badanie Ikaryjczyków mających co najmniej 90 lat wykazało, że ponad 70 proc. uczestników charakteryzował umiarkowany lub wysoki poziom aktywności fizycznej. Wśród mężczyzn było to nawet ponad 85 proc.
Podsumowując ten punkt: Schody zamiast windy, spacer po zakupy czy wysiadanie przystanek wcześniej nie brzmią spektakularnie. I właśnie o to chodzi – ruch, który nie wymaga specjalnej mobilizacji, najłatwiej powtarzać każdego dnia.
Ale na samej „diecie” wcale się nie skupiają. „Po prostu” korzystają z darów natury. Warzywa, rośliny strączkowe, owoce, oliwa, ryby i stosunkowo niewiele mięsa – kuchnia Ikarii jest odmianą sposobu żywienia charakterystycznego dla regionu Morza Śródziemnego. Wiele produktów tradycyjnie pochodzi z własnych ogrodów i okolicznych wzgórz.
Szczególnie ciekawych danych na ten temat dostarczyło kilkuletnie badanie właśnie starszych mieszkańców wyspy. Spożywanie owoców, picie kawy i herbaty oraz używanie wyłącznie oliwy jako dodawanego tłuszczu wiązało się u nich z mniejszą częstością występowania chorób układu sercowo-naczyniowego. To oczywiście obserwacja, a nie dowód, że pojedynczy produkt chroni serce. Pokazuje jednak znaczenie całego modelu odżywiania.
Oczywiście w Polsce taki odpoczynek w ciągu dnia roboczego nie jest łatwy do zorganizowania. Drzemka w środku dnia w naszej kulturze bywa traktowana niemal jak przyznanie się do lenistwa. Na Ikarii jest po prostu elementem rytmu dobowego, szczególnie podczas największego upału. Nie trzeba jednak wcale codziennie spać przez dwie czy trzy godziny. Ważniejsza wydaje się sama zgoda na odpoczynek – coś, co mieszkańcy Ikarii wpisali w dzień równie naturalnie jak posiłek czy pracę.
W przypadku najstarszych mieszkańców wyspy drzemki, jak wynika z badań, to jeden z charakterystycznych elementów stylu życia.
4. Nie przestają być aktywni tylko dlatego, że są starsi
Osiemdziesiąte urodziny nie oznaczają na Ikarii przejścia na kanapę. Starsi mieszkańcy zajmują się ogrodami, drzewami oliwnymi, wykonują codzienne prace i pozostają potrzebni rodzinie oraz społeczności. Dzięki temu ruch ma konkretny cel: trzeba coś podlać, zebrać, przynieść albo komuś pomóc.
To subtelna różnica. Aktywność nie jest wykonywana wyłącznie „dla zdrowia”. Wynika z tego, że człowiek nadal ma swoje zajęcia i obowiązki. W praktyce ogród czy codzienna krzątanina oznaczają chodzenie, schylanie się, podnoszenie i spędzanie czasu na świeżym powietrzu.
W badaniu mieszkańców Ikarii po 90. roku życia aż 77,9 procent deklarowało kontakty społeczne każdego dnia. Badacze zwrócili też uwagę na bardzo silne więzi rodzinne i wysoki poziom uczestnictwa w życiu społecznym.
Na wyspie oznacza to wizyty u sąsiadów, rozmowy, rodzinne spotkania czy lokalne święta. Starszy człowiek nie zostaje odsunięty od życia wspólnoty tylko dlatego, że ma 80 czy 90 lat.
Mieszkańcy greckiej Ikarii nie traktują długowieczności jak projektu do zrealizowania. Nie odhaczają zdrowych nawyków w aplikacji. Chodzą, jedzą prosto, odpoczywają, mają zajęcie i spotykają się z ludźmi. Każda z tych rzeczy osobno wydaje się banalna. Dopiero razem tworzą styl życia, któremu naukowcy przyglądają się od lat.
Artykuł napisany z wykorzystaniem: Ruben Arribas, „8 Things Greek Island Men Over 80 Do Daily That Cardiologists Keep Studying”, gamintraveler.com [dostęp z dn. 08.09.2026]