Dieta niskowęglowodanowa – na czym polega?

Osoby z nadmierną masą ciała poszukują różnych diet w celu szybszej utraty tej masy. Jedną z takich diet jest niskowęglowodanowa dieta ketogeniczna. Medycznie znajduje ona zastosowanie w niefarmakologicznym leczeniu epilepsji oraz w celu poprawy stanu zdrowia osób z chorobami neurodegeneracyjnymi – Parkinsona i Alzhaimera. Ze względu na wysoki udział tłuszczu i często białka, dieta ta budzi kontrowersje, dlatego warto przeanalizować, na czym dokładnie polega – mówi Hanna Stolińska-Fiedorowicz, dietetyk kliniczny.

Zasady diety ketogenicznej

Najpopularniejszymi dietami ketogenicznymi są: dieta Atkinsa, Kwaśniewskiego oraz dieta Plaż Południowych. Bazują one głównie na tłuszczu pochodzenia zwierzęcego, przy jednoczesnej nadmiernej podaży białka, co odbiega od założeń tradycyjnej diety niskowęglowodanowej. Jedną z głównych zasad diety ketogenicznej jest równy stosunek kwasów tłuszczowych nasyconych do jednonienasyconych oraz wielonienasyconych. Źródłem kwasów nasyconych jest przede wszystkim mięso, tłuszcze zwierzęce typu masło, smalec oraz olej kokosowy. Jednonienasyconych kwasów tłuszczowych dostarczają oliwki, migdały oraz awokado, zaś wielonienasyconych kwasów tłuszczowych ryby morskie, olej lniany, olej rzepakowy, orzechy włoskie, jajka. Bardzo ważna jest dodatkowa suplementacja kwasów omega-3 oraz kompleksu reszty witamin i składników mineralnych.

Źródłem białka w diecie ketogenicznej jest głównie mięso i jego przetwory oraz nabiał i w mniejszym stopniu również ryby. Węglowodany w owej diecie występują w ilości nieprzekraczającej 50 g na dobę. Dlatego też ich źródłem są głównie warzywa niskoskrobiowe. Ograniczaniu ulega spożycie takich warzywa jak buraki, kalafior, brokuły, marchewka, kapusta, dynia i pomidory. Przy stosowaniu diety ketogenicznej zabrania się spożywania gotowych sosów, mieszanek przypraw, herbat owocowych, napojów roślinnych i wszystkich produktów, które w swoim składzie posiadają cukier. Bardzo ważne jest natomiast regularne spożywanie posiłków, dodatek jednej łyżeczki soli do przygotowywanych potraw oraz wypijanie minimum dwóch litrów wody mineralnej dziennie.

Mechanizm diety ketogenicznej

Jaki jest mechanizm diety niskowęglowodanowej? Wysokie spożycie tłuszczu przy ograniczeniu dowozu węglowodanów prowadzi do zablokowania utleniania kwasów tłuszczowych i powstawania ciał ketonowych. Powstają związki takie jak aceton, beta-hydroksymaślan, metylglioksal czy acetoooctan. Na skutek tego organizm wchodzi w stan ketozy, ogranicza się głód, zachodzą zmiany w gospodarce węglowodanowej, następuje zmniejszenie wykorzystania glukozy jako materiału energetycznego dla mięśni. Poprawia to dostępność glukozy dla komórek nerwowych oraz krwinek czerwonych.

Negatywne skutki diety ketogenicznej

Dieta ketogeniczna ma silne działanie odwadniające na skutek konieczności wydalania zwiększonej ilości związków azotowych. Duże obawy przed stosowaniem diety ketogenicznej wynikają z niejednoznacznego wpływu tego modelu żywienia na gospodarkę lipidową. Krótkotrwałe stosowanie diety wysokotłuszczowej nie wpływa na zaburzenia stężenia cholesterolu, jednak powyżej trzech tygodni diety opartej na tłuszczu zwierzęcym obserwuje się wzrost cholesterolu LDL i trójglicerydów. Dieta wysokotłuszczowa może obciążać również nerki oraz wątrobę.

Diety ketogeniczne z założenia związane są z pewną restrykcją kaloryczną bądź też pośrednio prowadzą do ograniczenia spożycia pokarmu. Według wielu badań, restrykcja kaloryczna jest podstawową przyczyną utraty masy ciała osób stosujących dietę ketogenną.

Stanowisko na temat stosowania diet ketogenicznych

Z uwagi na fakt, iż diety ketogeniczne są dietami niedoborowymi, Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych wydało oświadczenie przestrzegające przed ich stosowaniem. Rosnące zainteresowanie dietą wysokotłuszczową w redukcji masy ciała wydaje się być nieuzasadnione. Do tej pory nie udokumentowano różnic w skuteczności redukcji nadwagi przez zastosowanie takiej diety w stosunku do innych diet niskoenergetycznych nieniosących ze sobą większego ryzyka powikłań zdrowotnych. Jedynym jak do tej pory uzasadnieniem podjęcia tego typu diety są choroby neurodegeneracyjne.

(…)

Więcej na temat diet znajdziesz w książce „Insulinooporność. Leczenie dietą” Hanny Stolińskiej-Fiedorowicz. Książka dostępna w naszym sklepie internetowym.