1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Zwierciadło
  4. >
  5. Droga środka

Droga środka

Wyobraźmy sobie: jest firma, w której nie ma sztywnej hierarchii, szef, menedżerowie i pracownicy traktują się dojrzale, po partnersku, uczą się od siebie nawzajem, zorganizowali perfekcyjnie swoją pracę i...odnoszą sukcesy. Niemożliwe? - Nie ma rzeczy niemożliwych - mówią trenerzy PATHWAYS

Dorota bierze do ręki błękitny notes. Na okładce logo Pathways: krąg kryjący skomplikowany układ ścieżek. – Średniowieczny labirynt rozwoju człowieka – ołówek w dłoni Doroty sunie po symetrycznych liniach. – Kiedy wejdziesz do środka, najpierw szybko zmierzasz prosto do centrum. Ale to tylko pozory. Bo potem nagle, mniej więcej w jednej trzeciej drogi, zaczynasz dreptać w kółko. Stajesz w miejscu. Później się cofasz – poka-zuje. To momenty kryzysu. Chwile w życiu zawodowym, gdy ludzie zatrzymują się, przekonani, że mają zbyt wiele do stracenia, by iść naprzód. – Cofają się niemal do ostatniej linii. I dopiero teraz, powoli zaczynają raz jeszcze zagłębiać się w labirynt. Aż dojdą do jego serca. Tak wygląda ścieżka prawdziwego rozwoju każdego z nas. Duchowego, emocjonalnego, materialnego – mówi Dorota. Trenerzy Pathways, tacy jak ona, poma-gają polskim menedżerom mądrze kierować firmą i podwładnymi. – Bo tylko świadomy człowiek ma możliwość twórczej współpracy z innym– zaznacza Dorota. By to zrozumieć, sama potrzebowała dobrych kilku lat.

Od pierwszego wejrzenia

Połowa lat 90. Dorota Ostoja Zawadzka, 26-letnia pani psycholog świeżo po studiach, stażuje w paryskiej firmie. W głębi ducha czuje, że to, co robi, to jakieś oszustwo. Przeraża ją sztywność i hierarchia panująca we francuskim przedsiębiorstwie. – Tęskniłam za mniej formalną strukturą – wspomina. I nagle telefon od znajomego, Polaka pracującego dla brytyjskiej korporacji. – Dorota, byłem właœnie na szkoleniu z niesamowitą orga-nizacją. Jedna z pierwszych firm szkoleniowych w Wielkiej Brytanii. Hipisowskie korzenie, ogromna energia. To coś dla ciebie. Musisz ich poznać, przyjeżdżaj! – Niewiele myśląc, spakowała walizkę. Prosto z londyńskiego dworca dotarła pod adres wskazanej firmy: Pathways. Szkolenia wspo-magające rozwój pracowników w organizacjach i samych organizacji. – Zapukałam, przedstawiłam się. Cześć, jestem z Polski, przyszłam zobaczyć, jak pracujecie – opowiada. – Gdzie indziej pomyślano by: wariatka i wyrzucono mnie za drzwi.

Londyński cud

Tutaj było inaczej. Grupa 50-60-latków, siedząca w tym dziwnym biurze, przyjęła ją bez zdziwienia. – Zamieniłam z nimi kilka słów i od razu wiedziałam, że trafił swój na swego. Byłam pewna, że znalazłam miejsce, które nie będzie mnie blokować, a wspierać – mówi Dorota. – Tego mi było trzeba!
Już w tym pierwszym dniu, gdy tylko usiadła z którymś z pracowników przy kawie, w głowie kołatała się jej natrętna, bezczelna myśl: – A gdyby tak przenieść Pathways do Polski?

Dorota zaczyna recytować: tak wygląda rynek, tak konkurencyjne firmy, a tak potencjał Pathways, gdyby odważył się wystartować także i w Polsce. Po dwugodzinnej dyskusji trenerzy decydują: OK, przyjadą do Polski, zorientować się, rozejrzeć.

Przyjazd trenerów z Pathways miał dojść do skutku, jeśli Dorota umówi ich na spotkania z szefami największych w kraju przedsiębiorstw.

– I ja, dziewczyna która nie miała zielonego pojęcia o biznesie, tak długo wydreptywałam ścieżki, wisiałam u słuchawki, aż im te kontakty załatwiłam.

Nie doświadczysz, nie zrozumiesz

Na start dostali 80 tysięcy funtów. Oddział tworzyli od podstaw. We trójkę: Dorota, Chris Walker – Anglik z centrali firmy, i Iwona Langer. Trenerka, wieloletni dyrektor jednej ze szkół, prawie dziesięć lat starsza od Doroty, dała się porwać, zaczarować idei.

– Pracowaliśmy na pełnych obrotach, zarywając noce. Chcieliśmy zmieniać świat, stworzyć fantastyczny zespół, być najlepsi – wspomina Dorota.

Pathways Polska ma dwa lata, gdy w wypadku samochodowym ginie Iwona. Z przemęczenia: zasnęła za kierownicą. Dorota: – To był pierwszy przełom, sygnał, że coś trzeba zmienić. Pamięta tamten wieczór jak dziś. Rozpacz, poczucie absurdu, poczucie winy, że to przez nią, bo przecież nakłaniała przyjaciółkę do pracy w organizacji. Decyzja przyszła nagle: koniec z Pathways. Bez Iwony ta firma nie ma sensu. I wtedy zadzwonił telefon. Jedenastoletnia córka Iwony przekonuje:– Przypadkiem się nie wycofuj. Mama włożyła w to przedsięwzięcie całe życie.

Pracowali więc nadal. Szkolenia, konsultacje. Na zewnątrz wszystko działało perfekcyjnie. Pozornie. Coraz częściej, myśląc o pracy, Dorota czuła zniechęcenie. Jak to możliwe? – pytała samą siebie. Przecież zawsze chciała stworzyć firmę, w której nie byłoby szefa i podwładnych. Tylko team odpowiedzialnych, obowiązkowych ludzi, którzy zarazem cieszą się tym, co robią i umieją świetnie bawić we własnym towarzystwie. Tego uczyła innych. Drogi środka: pomiędzy hierarchią a anarchią.

– Wydawało mi się, że robię wszystko, żeby zmotywować otoczenie – opowiada. – Przychodziłam do pracy na 9 rano. Kiedy o tej porze w biurze nie było nikogo, wpadałam w irytację. Godzinę, dwie później nadciągali jeden za drugim, uśmiechnięci. Nie wiedziałam, jak się zachować wobec takiej niesubordynacji. Patrzyłam spode łba. Dążyłam do tego, by mieli superpomysły – ale takie, jak moje. Zrozumiałam, że sama siebie oszukuję, zabrnęłam w ślepą uliczkę. Ja, przeciwniczka hierarchizacji, robiłam wszystko, żeby stać się jedynym, charyzmatycznym przywódcą! – śmieje się dziś Dorota. Wie już, że wtedy w głębi ducha czuła się wciąż słaba, niepewna. Władza była jej potrzebna, by dyktować innym warunki. Kontrola zastępowała zaufanie.

 

Pewnego dnia usiedli wszyscy razem, zaczęli szczerze rozmawiać. Ustalili: w ich firmie nie będzie jednego szefa. Zarządzać będą razem, dzieląc się odpowiedzialnością. – Struktura koła – mówi Dorota. Jak we wspólnocie plemiennej. Był w niej krąg, dyskusje, wypowiedzi starszyzny, ale głos młodych także się liczył. Biznes jest męski, nastawiony na konfrontację. Kultura kręgu – kobieca, wspólnotowa. Zabawne: ale dopiero gdy uporządkowali wzajemne relacje, zaczęło powodzić się im finansowo.

Grupa jest liderem

Mieszkanie Doroty na krakowskiej Krowodrzy. Siedzimy w kręgu: Dorota, jej imienniczka Dorota Kożusznik i Dariusz Paluch – trenerzy. Członkowie trzynastoosobowego dziś zespołu. – Pracowałam w dużej korporacji. Odeszłam z niej do Pathways – opowiada Dorota Kożusznik. – Wiedziałam, że tutaj zawsze będę słyszała prawdę. Kiedy siedzisz w kręgu, naprzeciw wielu oczu wpatrzonych w ciebie i interpretujących po swojemu twoje słowa, konfrontujesz się sam z sobą. Możesz się przekonać, że to, co dotąd brałeś za rzeczywistość, to tylko pozory. W kręgu tkwi ogromna siła.

Te doświadczenia przekazują swoim klientom. – Podczas zajęć stwarzamy sytuacje analogiczne do tych, które zdarzają sie w biznesie – mówi Darek. Na przykład Krzysztof, ceniony menedżer, na co dzień kierujący 30-osobowym zespołem, na szkoleniu dostaje grupę „podwładnych”, z którymi ma wykonać zadanie. Od razu bierze na siebie rolę lidera. – Mam pomysł – mówi i w kilku zdaniach, mętnie wyjaśnia, o co chodzi. Grupa nie rozumie. Poirytowany Krzysztof przekonuje: – Zaufajcie mi, jestem liderem, dobrze wiem, co robię. Zadanie się nie udaje. I wtedy Krzysztof ma szansę usłyszeć od swoich „podwładnych”, jak czuli się, współpracując z nim: niezrozumieni, zlekceważeni. – A może ja się tak zachowuję na co dzień wobec własnego zespołu? — przebiega mu przez myśl.

Zasada Pathways: zanim rozwinie się zdolności interpersonalne i autorytet, trzeba poznać własny potencjał. – Rozwój odbywa się poprzez uświadomienie sobie, gdzie jesteś, a nie dokąd zmierzasz – mówi Dorota Kożusznik. – Mamy opracowaną metodologię dochodzenia do tego etapu. Zazwyczaj wielkie olśnienie przychodzi ostatniego dnia.

Czasem, by zrozumieć prawdę o sobie i współpracownikach, zmienić sposób działania, trzeba wspólnie przejść porządny kryzys. – Kryzys jest szansą, pozwala ujrzeć pewne sprawy w pełnym świetle – mówi Dorota. – Ale teraz staramy się coraz rzadziej wywoływać kryzysy. Kryzys, podobnie jak konflikt, też jest elementem kontroli. Umacnia rolę lidera.

Bębny, teatr i żegluga

Szkolenia z Pathways nie należą do typowych. Uczestnicy grają na bębnach, budują własną wioskę, reżyserują teatralne spektakle. Wspinają się na linach, uczestniczą w samochodowych rajdach, skaczą na bungee. Ale pod tą barwną otoczką za każdym razem chodzi o to samo: wzrost we-wnętrznej motywacji w firmie, integrację zespołu, stworzenie dobrych relacji. Bo kiedy ludzie w grupie zaczynają ze sobą współdziałać, a nie rywalizować, momentalnie znika naturalna skłonność do dominacji i kontroli. Zastępuje ją niespotykana na co dzień energia.

Firma Pathways zajmuje się rozwojem ludzi i organizacji. Wyrosła z hipisowskich ideałów pokolenia lat 60. Nie ma gotowych założeń, nie stosuje rutynowych rozwiązań. Uczy nowych umiejętności, osiągania coraz większej świadomości siebie i swoich wyborów. Nie współpracuje z firmami mającymi na uwadze jedynie osiąganie zysków

Czasem, by zrozumieć prawdę o sobie i współpracownikach, trzeba przejść porządny kryzys. Kryzys jest szansą, pozwala ujrzeć pewne sprawy w pełnym świetle

Najważniejsze zasady Pathways:

  1. Praca z człowiekiem niezależnie od jego stanowiska i pozycji zajmowanej w firmie.
  2. Nauka przez doświadczenie. 
  3. Otwartość na potrzeby klienta, twórcze podejście, szkolenia szyte na miarę.
  4. Niestandardowe korzystanie z artystycznych środków wyrazu.
  5. Równość – trenerzy mają pozycję partnerów, a nie tylko dostawców i realizatorów zleceń, w firmie nie ma jednego przywódcy.
  6. Podejście indywidualne – najpierw rozwój ludzi, potem organizacji.
  7. Duża samodzielność – trener pokazuje metody dojścia do celu, uczestnik szkoleń musi wybrać je sam.
  8. Poczucie misji, własnej wartości – firma nie współpracuje z klientami, którym chodzi tylko o osiąganie zysków dzięki pracownikom.

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze
  1. Kultura

Książki miesiąca [maj]

Czytanie książek na łonie natury to wyjątkowo przyjemna forma relaksu. (Fot. iStock)
Czytanie książek na łonie natury to wyjątkowo przyjemna forma relaksu. (Fot. iStock)
Zobacz galerię 6 Zdjęć
Jak co miesiąc wybraliśmy kilka książek spośród wielu nowości wydawniczych, które polecamy waszej uwadze. Dobrej lektury.

(Nie) tylko moja historia

Mocna rzecz. Bardzo osobista  książka o towarzyszu wielu polskich rodzin: alkoholu.

Aleksandra nie nazywa Mireczka ojcem, a on sam się do ojcostwa nieszczególnie poczuwał. Pił, stracił prawa rodzicielskie, alimentów nie płacił. O Mireczku przypominają córce sterta dokumentów z sądów, judasze w drzwiach, przez które odruchowo wygląda też po jego śmierci, i wspomnienia, raczej przykre, z jakimiś iskierkami nadziei. Nikt nie marzy o takim dzieciństwie. „Ja, dziecko, pragnę rodzica idealnego. Żadnych rzygów, wstydliwego darcia mordy nocą […] obitych nosów, złamanych żeber, swoich, czyichś”, pisze Zbroja. W dorosłości stawia czoła temu, co było, bo to jej osobista opowieść, której nie da się, stety, niestety, skasować. Ta intymna książka – debiut prozatorski Zbroi: dziennikarki, redaktorki, autorki reportaży – nie daje odpowiedzi, kim był jej ojciec i dlaczego pił, bo to zawsze trudno ustalić. Ale może przynieść ulgę, a przede wszystkim jest historią wielu trzydziestoparoletnich dzieci. Wreszcie opowiedzianą.

Aleksandra Zbroja „Mireczek”, Agora, s. 264. Aleksandra Zbroja „Mireczek”, Agora, s. 264.

 

Samotni czy niezależni?

Jak z samotnością radzą sobie mieszkańcy Północy, dla których dystans między ludźmi to chleb powszedni? A może to stereotyp? Katarzyna Tubylewicz, reporterka i tłumaczka, pyta o to swoich szwedzkich rozmówców: ludzi kultury, mediów, nawet tutejszą terapeutkę. Okazuje się, że Szwedzi nie są takimi indywidualistami, jak ich malują, a samotność ma niejedno oblicze. Sztuki niezgadzania się ze sobą mogliby się uczyć od nas, a my od nich spędzania czasu sam na sam z naturą i swoimi myślami. I wszyscy by zyskali.

Katarzyna Tubylewicz „Samotny jak Szwed?”, Wielka Litera, s. 272. Katarzyna Tubylewicz „Samotny jak Szwed?”, Wielka Litera, s. 272.

Wydarzyło się naprawdę

Dzięki Jennifer Croft świat czyta po angielsku między innymi książki Olgi Tokarczuk, a teraz ta wybitna tłumaczka objawia też swój talent pisarski. Z dużą wrażliwością opowiada o chorobie młodszej siostry, ich symbiotycznej relacji, która z czasem zmienia się i dojrzewa. A także o swoich głębokich rozterkach. Autorka przyznaje, że w powieści nie ma ani jednego zmyślenia, to zbiór historii przypominających polaroidy. Zdjęcia też tu są, więc ma się wrażenie, że ogląda się album. Całość robi niezwykłe wrażenie.

Jennifer Croft „Odeszło, zostało”, Wydawnictwo Literackie, s. 292. Jennifer Croft „Odeszło, zostało”, Wydawnictwo Literackie, s. 292.

Z drugiej strony

Coraz więcej przyszłych ojców towarzyszy partnerkom przy porodzie, ale i tak większość poradników kierowana jest do przyszłych mam. Stąd ta książka, przewodnik autorstwa taty trójki dzieci, który jak życzliwy kolega tłumaczy, co się dzieje przez te kluczowe dziewięć miesięcy. Począwszy od… poczęcia. Bywa dowcipnie (nie zmuszaj partnerki do jedzenia zdrowej żywności!), ale i nie brak trudnych wątków, jak poronienie. Słowem, cała proza i poezja ciąży oczami partnera, który chce być obecny na każdym jej etapie.

Mark Woods „Ciąża dla facetów”, Marginesy, s. 336. Mark Woods „Ciąża dla facetów”, Marginesy, s. 336.

  1. Seks

Zamieszanie wokół orgazmu - jak znaleźć drogę do seksualnej satysfakcji?

Zamieszanie wokół orgazmu - jak znaleźć drogę do seksualnej satysfakcji? (Fot. iStock)
Zamieszanie wokół orgazmu - jak znaleźć drogę do seksualnej satysfakcji? (Fot. iStock)
Zobacz galerię 3 Zdjęć
Syzyfowa praca – takie odnosi się wrażenie, śledząc tytuły artykułów o orgazmach. Mężczyźni zagrzewani są do boju: „Podaruj jej wielki finał w 15 minut!”, a kobiety utwierdzane w nieustannym niespełnieniu: „Osiem powodów, dla których nie możesz mieć orgazmu”. I tak będzie już do końca świata?

Niedawno portal I Fucking Love Science przeanalizował tytuły czasopism w gazetach męskich i kobiecych. W tych pierwszych natknął się na: „Dziesięć lekcji o kobiecym orgazmie”; „Jak dać jej Wielki Koniec, na który zasługuje”; „Cztery zmysłowe sposoby na przyspieszenie jej orgazmu”; „Jak ją zadowolić, ale nie stracić całej nocy?”. – Tytuły tekstów do gazet dla mężczyzn są czysto zadaniowe: damy ci instrukcję, a ty podwijaj rękawy i bierz się do roboty. Z podobnym zadaniowym nastawieniem przychodzą do mnie mężczyźni. Mówią: „Proszę pana, mam 40 lat, jestem w stałym związku. Od kilku miesięcy (może kilku lat) mam zaburzenia erekcji. Tyle o mnie. Teraz zamieniam się w słuch, a pan doktor da mi instruktaż, jak mieć stalowy wzwód na zawołanie i jak doprowadzić partnerkę do zniewalających orgazmów. Proszę mówić” – wyjaśnia Andrzej Gryżewski, seksuolog i psychoterapeuta z gabinetu CBTseksuolog.

Gazety kobiece mówią o orgazmie w zgoła innym tonie: „Osiem powodów, dla których nie jesteś w stanie osiągnąć orgazmu”; „Dziesięć faktów, których faceci nie rozumieją o orgazmie kobiecym”; „Sposoby na to, żeby osiągnąć orgazm razem”. – Tytuły dla kobiet są bardziej realne, nastawione na wsparcie. Opisują ogromne skomplikowanie kobiecej seksualności, dodają otuchy. Zachęcają do niezmuszania się, do dania sobie na spokojnie przestrzeni na seks, poznawania swoich stref erogennych. Motywują do niezniechęcania się w przypadku nikłych efektów – mówi Andrzej Gryżewski. Ale wnioski z analizy tych tytułów są jeszcze bardziej przewrotne:

Ona udaje – on myśli, że umie

Pod koniec 2017 r. roku zespół psychologów z Oakland University podał 63 (tak! tak!) przyczyny, dla których kobiety udają orgazm. Przypomnijmy, że David M. Buss, amerykański psycholog ewolucyjny, opisał 237 powodów, dla których kobiety uprawiają seks. I tylko jeden z nich mówił o orgazmie. Naukowcy z Oakland posegregowali przyczyny fałszowania orgazmu na trzy grupy:

  1. Brak zainteresowania seksem (czyli „im szybciej mam orgazm, tym szybciej skończymy”);
  2. Wsparcie partnera („nie wychodzi mu, ale przynajmniej się stara”, również: „udaję orgazm, żeby utrzymać związek”),
  3. Manipulacja i oszustwo („świetnie udany orgazm za świetne futro” albo „czuję się niepewna, a udawanie orgazmu sprawia, że jest mi lepiej”).

286 kobiet, które naukowcy poprosili o pomoc, opowiedziało, jak często w życiu stosowały (stosują) określone strategie. Psychologowie nie mają, niestety, dobrych wiadomości. Udawanych orgazmów może być coraz więcej. Dlaczego? Z powodu coraz bardziej skomplikowanych relacji i kruchości związku. Niebagatelny jest także fakt, że coraz więcej par bezskutecznie stara się o dziecko: ich seks dawno temu przestał być spontaniczny i wypełniony orgazmami. Szacuje się, że połowa kobiet na pewnym etapie życia przez dłuższy czas udaje orgazmy. Co z mężczyzną, który myśli, że potrafi dać partnerce wielki finał, a w rzeczywistości tego nie umie? Najlepiej nie mówić mu o tym po dziesięciu latach związku. Dobrze jest zacząć od pierwszej randki. – Wygląda na to, że nijak nie możemy się dogadać. Kompletnie nie interesuje nas druga strona, tak jesteśmy skupieni na własnej perspektywie. Co z tego, że mężczyzna dowie się o technikach z poradnika, a kobieta ponarzeka, że jej partner nie potrafi jej doprowadzić do orgazmu. Co z tego, jeśli oni nawzajem sobie tego nie mówią? – pyta Anna Moderska, edukatorka seksualna, ekspert Tulipan.pl.

<!--jt:related class="left" src="https://zwierciadlo.pl/js/tiny_mce/plugins/jtinfobox/img/related.png" />

Co z męskim orgazmem?

Wyobraź sobie, że role się odwracają i czytasz w gazecie kobiecej: „Jak dać mu gigantyczny wzwód”? A w męskiej: „Dlaczego ona nie umie spowodować u ciebie orgazmu”. Czy ze wstrętem odłożysz instrukcje o gigantycznym wzwodzie? Z jakich przyczyn? Ponieważ orgazm męski jest w przekonaniu wielu kobiet prosty, łatwy, a seksualność facetów zwierzęca i niskich lotów. Anna Moderska: – Nasza wiedza o kobiecej seksualności i przyjemności (choćby czysto fizycznym jej aspekcie) jest mocno do tyłu. U mężczyzn z penisem na wierzchu wydaje się to oczywiste i łatwe od setek lat: dotykanie go powoduje wzwód i wytrysk z orgazmem. Z kobietami i ich schowaną łechtaczką sprawa wydaje się bardziej zawiła – odkrycia naukowe w tej dziedzinie to nowość – przez to sądzimy, że jest to kwestia skomplikowana. Poza tym postrzeganie męskiej przyjemności jest bardziej sprymitywizowane, choć zupełnie niesłusznie. Mężczyźni mogą mieć niesamowicie rozbudowane i zróżnicowane orgazmy. Tak jak kobiety, wszystko w rękach kochanki, warunków, w jakich uprawiają seks, i tego, co między nimi seksualnie się odbywa, a więc także komunikacji. Jakie są tego konsekwencje? – Statystyczne 34 procent mężczyzn w stałych związkach nie chce uprawiać seksu. Dlaczego? Bo czują, że muszą obsługiwać kobietę w seksie. Słyszę często całą sekslitanię zażaleń mężczyzn do ich partnerek. Mówią to z mieszanką wstydu i złości, bo nie za bardzo wiedzą, czy mają do tych uczuć prawo w sferze seksualnej. Bo podobno facet w seksie bierze wszystko jak leci. Nic bardziej mylnego – mówi Andrzej Gryżewski. Kobiety z kolei łapią się w pułapkę: „Nie mogę być ekspertem od męskiej seksualności, bo to by oznaczało, że jestem puszczalska”. – Kobiety przyuczane kilkusetletnią tradycją sądzą, że mają być skromne, czekać, aż je książę na białym koniu wybudzi pocałunkiem ze snu i wprowadzi w świat piękna i cudownej zmysłowej relacji – pokpiwa Anna Moderska.

Przyjemność jako straszak

Seksuologowie obserwują w gabinecie mężczyzn zalęknionych faktem, że nie dają partnerce orgazmu, że to oni są za niego w 101 proc. odpowiedzialni. – Mają przekonanie, że niedoprowadzenie kobiety do orgazmu skutkuje „byciem nikim” również i w innych sferach. Mówią: „Odkąd mam zaburzenia erekcji, zauważyłem, że coraz gorzej jeżdżę samochodem, gdy występuję na scenie, to już nie daję z siebie tyle energii, ile przed impotencją. To mi rujnuje życie” – opowiada Andrzej Gryżewski. – Kobiety są zniechęcone do seksu z partnerem, bo on się spina, jest sztuczny. Wiele kobiet dalej ma przekonanie, że mężczyzna jest „gospodarzem balu”, a ona jest księżniczką. Mężczyźni mają szereg zarzutów do kobiet: ona leży i pachnie, nie wydaje z siebie żadnego dźwięku, nie ruszy nawet powieką. Nie dzielą się z mężczyznami swoimi fantazjami seksualnymi, ciągle zwodzą, że powiedzą później, jutro, za miesiąc, jak nabiorą większego poczucia bezpieczeństwa...

Pokutuje stereotyp, że oni mają nie zawieść, mają obowiązek znać się na „tych sprawach” i wprowadzać kobietę w świat seksualności. Bo oni są bardziej doświadczeni. Czy tak jest? – Niekoniecznie, ale tego się oczekuje. Oczekują tego zarówno kobiety, jak i sami mężczyźni. Mężczyzna niewiedzący, jak postąpić, jest w powszechnym rozumieniu ostatnią fajtłapą, niedojdą. Przyznanie się do niewiedzy czy niekompetencji jest tragedią, do której ten za wszelką cenę nie chce dopuścić – mówi Anna Moderska. – Prawda jest taka, że mężczyźni powinni uczyć się, jak rozmawiać z partnerką o seksie i jak się od niej dowiedzieć, co jej sprawia największą przyjemność, a nie zakładać, że wiedzą, co jest dla niej najważniejsze. Kobiety lepiej wychodzą na uczeniu się własnej seksualności, mówieniu o niej bez wstydu i niezakładaniu, że mężczyzna, jak ten bohater romansu, doprowadzi ją do szaleństwa.

Ale zanim tak się stanie, wciąż nie ma jasności w temacie orgazmu.

Droga do rozkoszy okiem ekspertki

Jak podkreśla Anna Golan, seksuolożka: Mam wrażenie, że cytowane media odwołują się do naszych kompleksów i stereotypów na temat płci. Przekaz dla mężczyzny brzmi: kobiety oceniają twoją sprawność (oraz wielkość członka). Dla kobiet: powinnaś sprawić mu przyjemność swoim orgazmem. Można by tu dorzucić jeszcze wciąż, niestety, popularny pogląd, że orgazm osiągany w wyniku stosunku jest bardziej wartościowy niż ten osiągany poprzez stymulację łechtaczki. I tak obie płcie zamiast cieszyć się ze spotkania dręczą się myślami: „Jak wypadam?”. Jakie ma to skutki? Ludzie są nieszczęśliwi, nieautentyczni w swoich relacjach. Oczekujemy od mężczyzn bliskości, umiejętności wyrażania emocji i reagowania na nasze, jednocześnie bezlitośnie oceniamy ich w tej sferze życia, gdzie wszyscy jesteśmy najbardziej bezbronni. Z kolei młode kobiety, które dopiero zaczynają życie seksualne, już zaczynają się czuć mniej wartościowe, ponieważ nie osiągają orgazmu. Wymagają od siebie zbyt wiele. Z moich rozmów z kobietami jasno wynika, że seks oceniamy, biorąc pod uwagę jakość relacji, uwagę, jaką poświęca nam partner. To, że inspirujemy, ekscytujemy siebie nawzajem, jest ważniejsze w ocenie kobiet niż najbardziej wyszukane techniki oferowane przez mężczyznę, który nie wzbudza emocji. Kobietom doradzałabym samodzielne poznawanie swoich ciał, tak jak to robią mężczyźni! Dzielcie się tą wiedzą w sypialni, pokazujcie, kiedy kochanek rzeczywiście dostarcza wam rozkoszy. Często przeszkodą w osiągnięciu orgazmu jest presja na to, żeby go przeżyć.

  1. Moda i uroda

10 lat to dużo czy mało? Polska marka modowa ma się świetnie i świętuje 10-te urodziny

Fot. materiał partnera
Fot. materiał partnera
Zobacz galerię 3 Zdjęć
Jak ten czas szybko leci! – dziś może krzyknąć to także Answear.com. Popularny polski sklep internetowy na rynku istnieje już 10 lat. Jak jego działalność wpłynęła na branżę mody i co zyskaliśmy dzięki jego obecności?

Niespodzianki na 10. urodziny Answear

Swoje 10. urodziny Answear.com świętuje naprawdę hucznie. Wyjątkowo, jako solenizant, to on przygotował wiele niespodzianek dla swoich fanów i klientów. Na uwagę zasługują limitowane, dostępne wyłącznie na stronie sklepu urodzinowe kolekcje marek premium. Hugo stworzył zestawy komfortowych, minimalistycznych dresowych kompletów utrzymanych w jednolitych odcieniach bieli, szarości, czerni i granatowego. W propozycjach Guess znajdziemy 7 wersji kultowego T-shirtu – na każdej z nich, oprócz rozpoznawalnego logo, umieszczono nazwę stolicy jednego z rynków, na którym jest obecny Answear.com Przez 10 lat polska firma wkroczyła do takich krajów jak: Czechy, Słowacja, Ukraina, Węgry, Rumunia i Bułgaria. Na którą wersję koszulki postawisz? Liczymy na Twoją kreatywność! Jeśli jesteś spragniona ubrań pełnych zmysłowości (lecz niepozbawionych komfortu), Twoje oczekiwania spełni trzecia urodzinowa propozycja, czyli kolekcja answear.LAB „Dare to Dream”. Ubrania i dodatki młodej polskiej marki sygnowane są przez Paulinę Krupińską – znajdziemy tu skórzane komplety, koszule oversize, spódnice podkreślające talię i kobiece sukienki wykonane z mieszanki jedwabiu i wiskozy. Wisienką na urodzinowych torcie Answear niech będzie dla Ciebie konkurs, w którym masz szanse wygrać wyjazd marzeń oraz bony na zakupy do sklepu.

 

Co zmieniło się w sklepie w ciągu dekady?

W ciągu 10 lat Answear.com przeobraził się w modowego giganta, który inspiruje i umożliwia zakupy odzieży damskiej, męskiej i dziecięcej, butów oraz dodatków w Europie Środkowo-Wschodniej. Zmieniło się wiele – od nowych lokalizacji centrali, własnego studia i centrum logistycznego, po wygląd strony, logo, sposób prezentacji produktów i opowiadania o trendach. Sklep startował w 2011 r. w innych realiach – nie byliśmy wtedy jeszcze przyzwyczajeni do zakupów internetowych, brakowało nam dostępu do różnorodnych marek. Wprowadzając do swojej oferty prawie 100 brandów, z których wiele z nich do tej pory było niedostępnych w Polsce, Answear otworzył drzwi do nieskończenie wielu modowych możliwości. Dziś, jego porfolio obejmuje ponad 350 marek, zarówno tych premium, jak casualowych, denimowych czy sportowych, a dzięki wyselekcjonowanym produktom każda z nas może szybko znaleźć rzeczy, jakich potrzebuje. Wybór stylizacji na każdą okazję nie jest już problemem – tak samo jak czas oczekiwania na dostawę czy oszczędności nie tylko czasu, ale i pieniędzy, np. poprzez udział w programie lojalnościowym Answear Club.

Jak Answear przez 10 lat wspierał i rozwijał branżę mody?

Answear zajmuje się nie tylko sprzedażą - od lat wspiera branżę mody i ludzi, którzy chcą w niej zaistnieć. Od 2012 r. marka promuje utalentowane osoby poprzez konkursy, dedykowane początkującym stylistom, fotografom, projektantom i wszystkim artystycznym duszom. Do tej pory zorganizowała 4 edycje Bitwy Stylistów, 3 edycje Projektu Packshot oraz międzynarodowy konkurs Supermodel Answear. Tego typu akcje przyczyniły się do rozwoju kariery wielu osób związanych z modą. Co więcej, Answear kieruje się nie tylko ku profesjonalistom. Wprowadza w tajniki mody także klientów. Od porad typu jak nosić szorty czy różne modele sukienek, po wskazówki dotyczące budowania własnego stylu i informacje o ważnych trendach – na blogu, profilach społecznościowych marki oraz własnym kanale YouTube każdy znajdzie mnóstwo inspiracji. Zawsze też może sięgnąć po profesjonalne poradniki. Przy wsparciu Answear ukazały się publikacje ekspertów: „Rzeczowo o modzie męskiej” Michała Kędziory, „Radzka radzi. Tobie dobrze w tym” Magdaleny Kanoniak oraz „Styl bardzo osobisty” Moniki Jurczyk.

  1. Kuchnia

Kuchnie świata – 3 przepisy na dania w wersji keto

Pad thai z krewetkami (fot. Ewelina Podrez-Siama)
Pad thai z krewetkami (fot. Ewelina Podrez-Siama)
Zobacz galerię 3 Zdjęć
Niezależnie od tego, czy interesujesz się kuchnią niskowęglowodanową i wysokotłuszczową z konieczności czy chęci zmian w codziennym odżywianiu, chcę pokazać Ci, że rezygnacja z chleba, makaronów i cukru nie musi oznaczać braku fantazji i próbowania nowych rzeczy. Wręcz przeciwnie! – pisze Ewelina Podrez-Siama w swojej książce „Kuchnie świata w wersji keto”.

Poniżej 3 wybrane z książki przepisy na niskowęglowodanowe posiłki. Książka nie jest przeznaczona tylko dla osób będących na diecie ektogenicznej. Jak zaznacza autorka: Jeśli Twoim celem są wyłącznie doznania smakowe i częściowe ograniczenie węglowodanów, możesz odrobinę obniżyć zawartość tłuszczu poprzez ograniczenie oliwy, oleju czy smalcu w wytrawnych potrawach czy wybór chudszego mięsa.

Na początek azjatyckie smaki.

Pad thai z krewetkami

Pad thai to tajski street food, dzięki któremu polubiłam krewetki. Rzadko jadam owoce morza, dlatego mało ich w moich przepisach, chociaż idealnie wpasowują się w wymogi diety keto. Całe szczęście, dzięki pomocy Przyjaciółek przygotowanie krewetek nie ma już przede mną większych tajemnic i mogę podzielić się z Tobą przepisem, który przeniesie Cię przed uliczne stragany Tajlandii. Zamiast tradycyjnego ryżowego makaronu oczywiście cukinia, która świetnie komponuje się z tajskimi smakami.

Składniki:

  • 500 g cukinii (po usunięciu części niejadalnych)
  • 300 g krewetek (ok. 18 sztuk)
  • 90 g kiełków fasoli mung
  • 3 jajka
  • 4 łyżki oleju roślinnego do smażenia
  • 4 ząbki czosnku
  • 1 łyżka pasty z tamaryndowca lub 2 łyżki soku z limonki
  • 3 łyżki sosu rybnego
  • 1 łyżka sosu sriracha lub płaska łyżeczka płatków chilli
  • 3 płaskie łyżki słodzika, erytrolu lub ksylitolu
  • 40 g orzechów ziemnych niesolonych
  • 1 pęczek szczypioru
Krewetki namocz w zimnej wodzie. Następnie je obierz – oderwij głowę i pancerz. Natnij krewetkę delikatnie z góry i z dołu i usuń przewód pokarmowy. Ogon pozostaw – nada dodatkowego aromatu i ułatwi jedzenie (odgryzanie) krewetki po podaniu. Przepłucz krewetki raz jeszcze po oporządzeniu. Cukinię zetrzyj na makaron (obieraczką lub tarką julienne) i podsmaż na łyżce oleju 2–3 minuty. Przełóż na sitko i odsącz z wody. Czosnek zetrzyj na tarce, szczypior posiekaj, orzechy ziemne rozbij w moździerzu. Pastę z tamaryndowca (lub sok z limonki) wymieszaj z sosem rybnym, słodzikiem i sosem sriracha. Spróbuj i w razie potrzeby dodaj słodkiego lub kwaśnego smaku. Wok ustaw na sporym ogniu. Na trzech łyżkach oleju podsmaż starty czosnek. Następnie dodaj krewetki i smaż razem 3 minuty. Rozbij na patelni jajka i mieszaj całość przez 4 minuty. Następnie dodaj makaron z cukinii i sos. Gotuj wszystko 3 minuty i wyłóż na talerze. Dekoruj szczypiorem i orzechami.

Amerykańskie fajitas z guacamole i naciosami

Fot. Ewelina Podrez-Siama Fot. Ewelina Podrez-Siama

Inspiracja kuchnią meksykańską, czyli pikantny kurczak podawany z sosem guacamole i moją wersją nachos – chipsów, do których przygotowania służy mi mozzarella i mąka migdałowa. Stwórz własny meksykański talerz pełen smaków.

Składniki na 3-4 porcje:

„Nachos”

  • 100 g tartej mozzarelli
  • szczypta soli
  • 2 łyżeczki mąki migdałowej
Guacamole
  • 1 dojrzałe awokado
  • ½ limonki
  • szczypta chilli
  • 1 mały ząbek czosnku
  • garść świeżej kolendry
  • sól do smaku
Fajitas
  • 2 filety z kurczaka
  • 1 łyżeczka kuminu
  • 1 łyżeczka wędzonej słodkiej papryki
  • 2 łyżki oliwy
  • ½ limonki
  • ½ łyżeczki soli i chilli do smaku
  • 2 różnokolorowe papryki
  • 1 czerwona cebula
2 filety z kurczaka pokrój na cienkie paski. Dopraw przyprawami: ½ łyżeczki kuminu, ½ łyżeczki wędzonej papryki, sól i chilli do smaku. Dodaj łyżkę oliwy oraz sok z limonki. Wymieszaj i odstaw na przynajmniej pół godziny. Tartą mozzarellę rozpuść w szklanej misce, w kąpieli wodnej. Dodaj sól, drobno mieloną mąkę migdałową i dokładnie wymieszaj. Jeśli „ciasto” zbytnio zastygnie, podgrzej je ponownie w kąpieli wodnej. Wyłóż ciasto na papier do pieczenia, przykryj drugim arkuszem papieru i cieniutko rozwałkuj na grubość ok. 1 mm. Nożem do pizzy wykrawaj trójkąty. Przełóż powstałe nachosy na blachę pokrytą arkuszem papieru do pieczenia. Opcjonalnie możesz je również posypać sezamem czy ziołami. Piecz 10 minut w 180 stopniach, a następnie pozostaw do ostygnięcia. Miąższ awokado zmiksuj z sokiem z limonki, chilli, czosnkiem i świeżą kolendrą. Dopraw solą do smaku i odstaw w miseczce, by smaki mogły się przegryźć. Paprykę i cebulę posiekaj na paski, dopraw pozostałym kuminem, wędzoną papryką, solą, chilli, oliwą. Skrop sokiem z limonki. Na dużej patelni i większym ogniu podsmaż w pierwszej kolejności kurczaka (kilka minut powinno wystarczyć). Zdejmij mięso z patelni i wrzuć paprykę i cebulę, smaż kilka minut, do miękkości. Następnie dodaj do warzyw kurczaka i podgrzewaj jeszcze minutę – dwie. Podawaj fajitas z guacamole i nachosami.

Halibut w szpinaku w greckim stylu

Fot. Ewelina Podrez-Siama Fot. Ewelina Podrez-Siama

W śródziemnomorskiej, greckiej kuchni nie brakuje szpinaku i ryb. W tym przepisie proponuję Ci filet z halibuta zapieczony na szpinaku z fetą, czosnkiem i pomidorami, który z całą pewnością zapewni Ci intensywne i przyjemne doznania smakowe.

Składniki na 2 porcje:

  • 1 filet z halibuta (400 g)
  • 1 opakowanie świeżego szpinaku (250 g)
  • 2 łyżeczki oliwy z oliwek
  • 75 g fety
  • 1 ząbek czosnku
  • sól i płatki chilli do smaku
  • cytryna
  • 1 pomidor (150 g)
  • świeży tymianek
Piekarnik rozgrzej do 180 stopni (góra–dół). Liście szpinaku umyj i dokładnie osusz. Oderwij dłuższe łodygi, dopraw pieprzem i wymieszaj z łyżeczką oliwy z oliwek oraz pokruszoną fetą. Przełóż szpinak do naczynia żaroodpornego. Filet z halibuta umyj i osusz. Wyłóż rybę na szpinak, posmaruj 1 łyżeczką oliwy lub masłem, skrop sokiem z cytryny, dopraw solą, drobno posiekanym czosnkiem i płatkami chilli. Na wierzch wyłóż plastry pomidora. Piecz w piekarniku 25 minut. Dekoruj świeżym tymiankiem.

  1. Kultura

Mistrzowskie skrzypce

Mistrzowskie skrzypce
Mistrzowskie skrzypce
Zobacz galerię 11 Zdjęć
Już jutro 8 maja rozpoczyna się Międzynarodowy Konkurs Lutniczy im. Henryka Wieniawskiego w Poznaniu.

Najlepsi lutnicy z 14 krajów na całym świecie, m.in. z Włoch, Francji, Belgii, Korei Południowej, Chin, Japonii oraz Polski, zgłosili do konkursu 88 instrumentów. To nieco mniej niż zwykle – ze względu na pandemię, część ze zgłoszonych wcześniej skrzypiec nie dojechała. Poznański konkurs lutniczy odbywa się co 5 lat od 1957 r., jest najstarszym na świecie i jednym z najważniejszych obok Cremony, Mittenwaldu i Pekinu.

Międzynarodowe jury w skład którego wchodzą zarówno lutnicy, jak i muzycy, już niedługo rozpocznie oględziny instrumentów. Oceniane będą zarówno walory lutnicze instrumentów, jak i barwa dźwięków, które wydają. W finale instrumenty zagrają podczas przesłuchań kameralnych i orkiestrowych. To dla nich najsurowszy sprawdzian. Siła (głośność), barwa i nośność dźwięku robią różnicę. Najlepsze zostaną docenione. Na finalną punktację przypada ocena lutnicza - 50 proc, i drugie 50 proc. na ocenę dźwiękową. Dlatego w jury obok lutników zasiadają muzycy, m.in. Laura Hamilton – koncertmistrzyni Metropolitan Opera w Nowym Jorku i pedagog NY University oraz Bartosz Bryła, jeden z wybitnych współczesnych polskich wiolinistów i wykładowców.

(Fot. Piotr Waniorek /materiały prasowe MKL w Poznaniu)(Fot. Piotr Waniorek /materiały prasowe MKL w Poznaniu)

(Fot. materiały prasowe MKL w Poznaniu)(Fot. materiały prasowe MKL w Poznaniu)

Jan Spidlen, juror poprzednich edycji konkursu. (Fot. materiały prasowe MKL w Poznaniu)Jan Spidlen, juror poprzednich edycji konkursu. (Fot. materiały prasowe MKL w Poznaniu)

Główną nagrodą w tegorocznym Międzynarodowym Konkursie Lutniczym jest 16 tysięcy euro. To nagroda fundowana przez Ministerstwo Kultury. Zwycięskie instrumenty zasilają Narodową Kolekcję Instrumentów Lutniczych, której zasoby są wypożyczane najzdolniejszym krajowym muzykom. Kolekcja istnieje od lat. Pomogła zbudować światową karierę m.in. Wandy Wiłkomirskiej, Piotra Janowskiego czy Bartłomieja Nizioła.

W tegorocznym składzie jury zasiada Marcin Krupa, lutnik wielokrotnie nagradzany na międzynarodowych konkursach lutniczych, m.in. w Cremonie, Moskwie, Londynie, Baltimore i Poznaniu, ze znanej lutniczej poznańskiej rodziny. Również jego brat - Krzysztof wybrał ten zawód. Synów wykształcił ojciec, Antoni Krupa, który założył pracownię lutniczą w Poznaniu wiele lat temu. To jedno z tych miejsc, w których czas się zatrzymał i dziś możemy odczuć tam prawdziwą atmosferę ręcznej pracy w drewnie.

„Tradycje rodzinne w tym zawodzie nie są rzadkością. W Polsce, podobnie jak w innych krajach, zawód lutnika często  przechodzi z pokolenia na pokolenie. Wychowałem się w pracowni ojca, od małego złapałem bakcyla – lubiłem mu pomagać, przebywać tam i nasiąkałem wiedzą na temat sztuki budowania instrumentów. Ojciec ułatwił mi wejście w lutniczy świat. To dzięki niemu znam tajniki tego zawodu, był moim mistrzem. Każdy lutnik stara się na początku znaleźć takiego mistrza na początku swej drogi, który wskaże mu swoje sposoby na uzyskanie wyjątkowego dźwięku budowanego instrumentu. Tato przekazał mi wiele ze swoich głęboko skrywanych tajemnic. Dzięki temu miałem łatwiejszy start, choć oczywiście musiałem odebrać gruntowne wykształcenie”. - mówi Marcin Krupa.

(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)

(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)

Lutnik to fach z tradycją, przekazywany z pokolenia na pokolenie. Rzemieślnik-artysta, który, w dobie automatyzacji i superszybkich maszyn, wciąż wykonuje swoją mozolną pracę ręcznie i to czyni ją wyjątkową. Lutnik to zawód, który może wykonywać osoba mająca wiele talentów: muzykalność, zdolności manualne, umiejętności plastyczno-rzeźbiarskie, cierpliwość, ale i zmysł techniczny, niezbędny do zbudowania misternej konstrukcji. Bez wątpienia ci, których instrumenty znajdą się w finale poznańskiego konkursu – to artyści tworzący arcydzieła. Takie skrzypce to skarb dla muzyka.

„Kiedyś lutnik nie zawsze był muzykiem, jednak gdy umie się grać – ułatwia to pracę nad instrumentem. Zna się lepiej oczekiwania wiolinisty, jego perspektywę, bo przecież instrument wykonujemy dla skrzypka.” – wyjaśnia Marcin Krupa.

Współczesne kształcenie lutnicze to średnia szkoła muzyczna z kierunkiem lutniczym (Poznań lub Zakopane), a później studia na wydziale lutniczym Akademii Muzycznej w Poznaniu – to jedyna uczelnia w Polsce, która kształci lutników. Właśnie tutaj Marcin Krupa został wykładowcą lutnictwa. Kolejnym krokiem jest praktyka u mistrza i udział w konkursach lutniczych. One pozwalają na międzynarodowy start, wysokie miejsca w rankingach konkursowych przyciągają klientów z całego świata. Kolejne zbudowane instrumenty i zadowoleni skrzypkowie uruchamiają następne zlecenia, w ten sposób buduje się swoje nazwisko i opinię w tym świecie, jednak swój warsztat trzeba cały czas doskonalić, co wymaga cierpliwości i czasu.

„Dla mnie ważny jest bieżący kontakt z muzykami. Wiele od nich się uczę, słucham ich uwag. Pomaga w tym lokalizacja mojej pracowni w Poznaniu – blisko opery i filharmonii” – mówi Marcin Krupa.

Do budowy skrzypiec wykorzystuje się tylko klon jawor oraz świerk. Drewno musi być lekkie i elastyczne. Poszukiwanie odpowiedniego kawałka drewna to temat na oddzielną opowieść. Specjalizują się w tym firmy, drewno sprzedawane jest na specjalistycznych targach, a nawet bywa nagrodą na konkursach lutniczych. Wielu lutników m.in. dlatego wybiera życie blisko natury, lasów, gór. Tak jest  w przypadku Joanny Plęs, która wraz z mężem Tomaszem Linką prowadzi pracownię w Ustrzykach Dolnych. Tu łatwiej o ciszę, spokój, koncentrację na pracy z dala od zgiełku wielkiego miasta. Blisko są Bieszczady, lasy, łatwiej nawiązać bezpośrednią relację z dostawcami drewna, a klienci i tak przyjadą do renomowanego lutnika. Instrumenty z pracowni Joanny Plęs doceniono m.in. na konkursach w Moskwie, Mittenwaldzie i Poznaniu - wiele lat temu jej skrzypce ze względu na wybitne walory dźwiękowe zostały zakupione przez Towarzystwo Muzyczne im. Henryka Wieniawskiego w Poznaniu, organizatora Międzynarodowych Konkursów Lutniczych.

(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)

(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)(Fot. Ji Hwan Park, lutnik, zwycięzca poprzedniego MKL w Poznaniu)

„Zawód lutnika wymaga zdobycia wszechstronnych umiejętności w zakresie rysunku, rzeźby, ogólnego wyczucia proporcji. Bardzo ważne jest duże doświadczenie oraz wykształcenie muzyczne, które pomaga sprostać wysokim wymaganiom muzyków. - mówi  Joanna Plęs. Lutnik stara się nadać wszystkim instrumentom piętno swej indywidualności dlatego każdy instrument jest niepowtarzalny. Drewno (jawor i świerk) musi sezonować się przez długie lata, a lakier składający się z wyselekcjonowanych naturalnych żywic każdy mistrz sporządza sam według tylko sobie znanej receptury, by nałożyć go później na swe dzieło w kilku, a nawet kilkudziesięciu cieniutkich, transparentnych warstwach” – przekonuje Joanna Plęs.

Więcej na  lutniczy.wieniawski.pl

Planowane są transmisje online przesłuchań instrumentów. Po MKL najlepsze instrumenty będą dostępne dla publiczności na wystawie w Muzeum Narodowym w Poznaniu przez 2 tygodnie.